Równość w publicznej opiece zdrowotnej
DOI:
https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.348Słowa kluczowe:
system opieki zdrowotnej, świadczeniodawcy, dostępność, środki publiczneAbstrakt
Zapewnienie równości w systemie opieki zdrowotnej oznacza, że czynniki socjoekonomiczne takie jak status materialny, wiek, wykształcenie, miejsce zamieszkania nie powinny wpływać najakość, punktualność i dostępność opieki zdrowotnej, którą pacjent jest objęty. Uznaje się więc, że każdy obywatel ma prawo do opieki zdrowotnej. Prawo to może być wymienione zarówno wogólnych aktach prawnych, jak i ustawodawstwie regulującym działanie systemów opieki zdrowotnej.
Wszystkie finansowe ograniczenia systemów powodują, że zaspokojenie popytu w zakresie opieki zdrowotnej staje się możliwe tylko w stopniu ograniczonym. Jest to powodem systemowych reform. Ich konieczność pojawia się szczególnie w państwach przeznaczających na opiekę zdrowotną stosunkowo niskie nakłady ze środków publicznych, co dotyczy również Polski.
Przy ograniczeniach w dostępie do opieki zdrowotnej konieczne staje się zwiększanie wydatków ze środków prywatnych. W zależności od indywidualnych rozwiązań systemowych środki temogą być włączone do sektora publicznego (system dopłat bądź ubezpieczeń) albo funkcjonować w sektorze prywatnym. Środki prywatne mają więc wpływ na warunki dostępu do opieki zdrowotnej. Praktyka działania systemów opieki zdrowotnej stawia więc pod znakiem zapytania deklarowaną równość.
Bibliografia
Poździoch S. System zdrowotny. In: Czupryna A, Poździoch A, Ryś A, Włodarczyk C, editors. Zdrowie Publiczne – wybrane zagadnienia. Tom 1. 2nd ed. Kraków: Vesalius; 2000. p. 128.
Magnuszewska-Otulak G. Wybrane problemy polityki zdrowotnej w Polsce. Problemy Polityki Społecznej. Studia i Dyskusje 2013;2(21):85-107.
Gałuszka M. Standardy sprawiedliwości w polskim systemie opieki zdrowotnej: zagadnienia ekonomiczne i etyczne. Annales. Etyka w życiu gospodarczym 2005;8(1):247-57.
Zdrowie 21. Zdrowie dla wszystkich w XXI wieku. Podstawowe założenia polityki zdrowia dla wszystkich w Regionie Europejskim WHO. Kopenhaga: Światowa Organizacja Zdrowia. Biuro Regionu Europejskiego. Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych; 2014.
http://www.parpa.pl/index.php/alkohol-w-europie/zdrowie-21-zdrowie-dla-wszystkich-who (31.03.2017).
Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Socjalnych i Kulturalnych. DzU z 1977 r., nr 38 poz. 169.
http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19770380169&type=1 (18.02.2017).
Konwencja o prawach dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. DzU z 1991 r., nr 120, poz. 526.
http://www.prawo.egospodarka.pl/akty/dziennik-ustaw/1991/120/526 (18.02.2017).
Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet, przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 18 grudnia 1979 r. DzU z 1982 r., nr 10, poz. 71.
Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych z 13 grudnia 2006 r. Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych nr 61/106. DzU z 2012 r., poz. 1169.
International Convention on the Protection of the Rights of All Migrant Workers and Members of their Families.
http://www.unesco.org/most/migration/mwc_toc.htm/ (31.03.2017).
Konwencja dotycząca statusu uchodźców sporządzona w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. DzU z 1991 r., nr 119, poz. 515 i 517. https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:zt4NfbW2L2kJ:https://www.spoleczenstwoobywatelskie.gov.pl/sites/default/files/konwencja_genewska.pdf+&cd=1&hl=pl&ct=clnk&gl=pl (31.03.2017).
Europejska Karta Społeczna sporządzona w Turynie dnia 18 października 1961 r., z późn. zm. DzU z 1999 r., nr 8, poz. 67. http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19990080067(18.02.2017).
Zmniejszanie nierówności zdrowotnych w Unii Europejskiej. Społeczna Europa. Komisja Europejskejska. Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej; 2011.
Deklaracja warszawska. Miesięcznik Okręgowej Izby Lekarskiej Puls 2007.
http://www.oil.org.pl/xml/oil/oil68/gazeta/numery/n2008/n200801/n20080111 (31.03.2017).
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/24/UE z dnia 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej. DzU UE L z dnia 4 kwietnia 2011.88.45.
Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. DzU z 1997 r., nr 78, poz. 483. Prawo. Sejm.
http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19970780483&type=3 (31.03.2017).
Tołłoczko T. Leczenie chorych i liczenie pieniędzy. Równość szans czy większa skuteczność? In: Basińska K, Halasz J, editors. Etyka w medycynie – wczoraj i dziś. Wybrane zagadnienia. Kraków: Impuls; 2013. p. 321.
Beauchamp JT, Childress J. Zasady etyki medycznej. Warszawa: Książka i Wiedza; 1996. p. 341-58.
Włodarczyk WC. Współczesna polityka zdrowotna. Wybrane zagadnienia. 2nd ed. Warszawa: Lex Wolters Kluwer Business; 2014. p. 194.
Galewicz W. Etyczne problemy wobec ekonomicznych uwarunkowań współczesnej medycyny. In: Basińska K, Halasz J, editors. Etyka w medycynie – wczoraj i dziś. Wybrane zagadnienia. Kraków: Impuls; 2013. p. 316-7.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 stycznia 2004 r. Sygn. akt K 14/03. DzU z 2004 r., nr 5, poz. 37.
http://dziennikustaw.gov.pl/DU/2004/s/5/37 (31.03.2017).
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. DzU z 2004 r., nr 210, poz. 2135.
http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20042102135 (31.03.2017).
Lach DE. Zasada równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej. Warszawa: Wolters Kluwer Polska; 2011. p. 168-73.
Ustawa z dnia 10 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw. DzU z 2016 r., poz. 960. http://dziennikustaw.gov.pl/du/2016/960/1/ (31.03.2017).
Orzeczenie Sądu Najwyższego. Wyrok z dnia 9 czerwca 2005 r., III CK 626/04.
https://mojepanstwo.pl/dane/sn_orzeczenia/8661,iii-ck-626-04 (31.03.2017).
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lutego 2006 r., II OSK 720/05. NSA. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych.
http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/FF41701298/ (31.03.2017).
Szewczyk K. Medycyna i finanse. Czy ekonomiczne racjonowanie świadczeń zdrowotnych jest sprawiedliwe? Diametros 2005;5:83-97.
Klich J. Systemowe ograniczenia funkcjonowania sektora publicznego w polskim systemie ochrony zdrowia. Studia i Materiały Polskiego Stowarzyszenia Zarządzania Wiedzą 2011;54:249-58.
Jarosz-Żukowska S. Prawo do ochrony zdrowia i dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej. In: Jabłoński M, editor.
Realizacja i ochrona konstytucyjnych wolności i praw jednostki w polskim porządku prawnym. Wrocław: Prace Naukowe Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego; 2014. p. 659-89.
Różnice społeczne i terytorialne w stanie zdrowia populacji. Narodowy Program Zdrowia na lata 2007–2015. Załącznik do Uchwały nr 90/2007 Rady Ministrów z dnia 15 maja 2007 r. p. 13-6.
Sygit M. Zdrowie publiczne. Warszawa: Wolters Kluwer Polska; 2010. p. 432-3.
Goodman JC, Musgrave GL, Herrick DM. Jak uzdrowić służbę zdrowia. Raport o światowych systemach opieki zdrowotnej. Chicago: Fijor Publishing; 2008. p. 65-8.
Miller M, Opolski J. Bezpieczeństwo zdrowotne – zakres i odpowiedzialność. Probl Hig Epidemiol 2006;87(1):1-5.
Skrzypczak Z. Skala obciążeń polskiego społeczeństwa wydatkami na ochronę zdrowia. Zdr Pub 2010;120(2):107-11.
