CZY BADANIE TOMOGRAFI I KOMPUTEROWEJ JEST KONIECZNE W KAŻDYM PRZYPADKU LEKKIEGO URAZU GŁOWY? ANALIZA MATERIAŁU KLINICZNEGO I RADIOLOGICZNEGO GRUPY CHORYCH
DOI:
https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.71Słowa kluczowe:
lekki uraz głowy, tomografia komputerowa, diagnostyka klinicznaAbstrakt
Wstęp: Celem pracy była ocena występowania zmian pourazowych w obrębie kości czaszki i mózgu u osób z lekkimi urazami głowy, u których w badaniu neurologicznym nie stwierdzono odchyleń od stanu prawidłowego. Analizie poddano dokumentację medyczną 171 pacjentów, 89 mężczyzn (52%) i 82 kobiet (48%) o średniej wieku 48 lat.
Wyniki: U 58 (34%) spośród 171 osób z różnych przyczyn nie wykonano tomografii komputerowej (osoby te zostały zwolnione do domu). Z pozostałych 113 osób, u których wykonano badanie tomograficzne, u 99 (88%) nie stwierdzono żadnych zmian, u 10 (9%) wykryto zmiany niezwiązane z urazem (najczęściej zaniki korowo-podkorowe i stare ogniska poudarowe), a u 4 (3%) zmiany pourazowe: 2 złamania kości mózgoczaszki i 2 złamania w obrębie twarzoczaszki. Wykrycie zamian pourazowych nie zmieniło postępowania zachowawczego u żadnego z tych chorych, natomiast wydłużyło o 2–3 dni okres hospitalizacji. Wszystkie przypadki złamań kości czaszki występowały u osób, które w chwili badania były pod wpływem alkoholu, miały problemy z utrzymaniem pozycji pionowej albo występował u nich objaw krwiaka okularowego.
Wnioski: Prawidłowy wynik badania neurologicznego u osób, które doznały lekkiego urazu głowy, jest wystarczającym argumentem za rezygnacją z wykonania tomografii komputerowej (TK) głowy, ponieważ ryzyko przeoczenia uszkodzenia mózgowia jest praktyczne niemożliwe. Natomiast u pacjentów będących pod wpływem alkoholu z prawidłowym wynikiem badania neurologicznego, którzy mają problemy z utrzymaniem równowagi lub u których występuje objaw krwiaka okularowego – istnieje ryzyko obecności złamania kości czaszki, w związku z czym badanie TK jest uzasadnione. Kierowanie się takimi kryteriami, a także opisanymi w pracy skalami klinicznymi może zmniejszyć liczbę TK wykonywanych „na wszelki wypadek” po lekkich urazach głowy.Bibliografia
Yamaki T., Hirakawa K., Ueguchi T., Tenjin H., Kuboyama T., Nakagawa Y.: Chronological evaluation of acute traumatic intracerebral haematoma. Acta Neurochir (Wien). 1990, 103 (3-4), 112–115.
Rohacek M., Albrecht M., Kleim B., Zimmermann H., Exadaktylos A.: Reasons for ordering computed tomography scans of the head in patients with minor brain injury. Injury. 2012, 43 (9), 1415–1418.
Stippler M., Smith C., McLean A.R., Carlson A., Morley S., Murrau-Krezan C. et al.: Utility of routine follow-up head CT scanning after mild traumatic brain injury: a systematic review of the literature. Emerg Med. 2012, 29 (7), 528–532.
Żyluk A.: Wskazania do tomografii komputerowej w lekkich urazach głowy: przegląd piśmiennictwa. Neurol Neurochir Pol. 2015, 49, 52–57.
Goldberg J., McClaine R.J., Cook B., Garcia V.F., Brown R.L., Crone K. et al.: Use of a mild traumatic brain injury gideline to reduce inpatient hospital imaging and charges. J Pediatr Surg. 2011, 46 (9), 1777–1783.
Żyluk A., Mazur A., Piotuch B., Safranow K.: Analiza wartości objawów klinicznych w przewidywaniu pourazowych zmian w mózgowiu i złamań kości czaszki u chorych z lekkimi i średnimi urazami głowy. Pol Przegl Chir. 2013, 85, 1268–1279.
Miller E.C., Derlet R.W., Kisner D.: Minor head trauma: is computed tomography always necessary? Ann Emerg Med. 1996, 27 (3), 290–294.
Nagy K.K., Joseph K.T., Krosner S.M., Roberts R.R., Leslie C.L., Duffy K. et al.: The utility of head computed tomography after minimal head injury. J Trauma. 1999, 46 (2), 268–270.
Mower W.R., Hoffman J.R., Herbert M., Wolfson A.B., Pollack C.V., Zucker M.I.: Developing a decision instrument to guide computed tomographic imaging of blunt head injury patients. J Trauma. 2005, 59 (4), 954–959.
Stiell I.G., Wells G.A., Vandemheen K., Clement C., Lesiuk H., Laupacis A. et al.: The Canadian CT Head Rule for patients with minor head injury. Lancet. 2001, 357, 1391–1396.
Stiell I.G., Clement C.M., Rowe B.H., Schull M.J., Brison R., Cass D. et al.: Comparison of the Canadian CT Head Rule and the New Orleans Criteria in patients with minor head injury. JAMA. 2005, 294 (12), 1511–1518.
Ibanez J., Arikan F., Pedraza S., Sanchez E., Poca M.A., Rodriguez D. et al.: Reliability of clinical guidelines in the detection of patients at risk following mild head injury: results of a prospective study. J Neurosurg. 2004, 100 (5), 825–834.
