Rola przetworów owsianych w profilaktyce i terapii cukrzycy typu 2, hipercholesterolemii oraz otyłości
DOI:
https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.630Słowa kluczowe:
Avena, choroby metaboliczne, beta-glukany.Abstrakt
Właściwa dieta, której elementem są niskoprzetworzone produkty zbożowe, jest czynnikiem koniecznym do zachowania zdrowia. Zarówno owies, jak i przetwory owsiane są stosowane od wieków i cieszą się dużą popularnością jako składnik diety. Są one bogate w składniki odżywcze, witaminy i minerały oraz inne związki o charakterze biologicznie czynnym, dzięki czemu wykazują wiele właściwości prozdrowotnych. W związku z wysoką wartością odżywczą produkty te znalazły szerokie zastosowanie w wielu gałęziach przemysłu.
Celem pracy było przedstawienie aktualnego stanu wiedzy dotyczącej wpływu produktów owsianych na zdrowie człowieka, a także ich wykorzystania w przemyśle. Szczególną uwagę poświęcono zależności pomiędzy spożyciem produktów uzyskanych z ziarna owsa a wystąpieniem i leczeniem takich zaburzeń, jak cukrzyca typu 2, choroby układu krążenia czy nadmierna masa ciała. Istnieje wiele doniesień naukowych świadczących, że włączenie do diety przetworów owsianych wiąże się z korzystnym działaniem w kontekście wymienionych schorzeń, a na szczególne zainteresowanie zasługuje wysoka zawartość frakcji rozpuszczalnej włókna pokarmowego, a zwłaszcza β-glukanów. Jak można wnioskować z literatury fachowej, ich wysokie spożycie wiąże się z lepszą kontrolą glikemii, obniżeniem stężenia cholesterolu we krwi, a także może przyczyniać się do obniżenia masy ciała u osób z nadwagą czy otyłością. Z tych względów produkty owsiane zasługują na szczególną uwagę i powinny być zalecane zarówno w celach profilaktycznych, jak i leczniczych w przypadku chorób o podłożu metabolicznym.
Bibliografia
Pieszczachowicz J, Dąbrowski M, Doboszewska A, Doboszewski R. Popularna encyklopedia powszechna. Kraków: Oficyna Wydawnicza; 2002.
Bartnikowska E. Przetwory z ziarna owsa jako źródło ważnych substancji prozdrowotnych w żywieniu człowieka. Biul Inst Hod Rośl 2003;229:235-45.
Lange E. Produkty owsiane jako żywność funkcjonalna. Żywn Nauka Technol Jakość 2010;3(70):7-24.
Kawka A, Achremowicz B. Owies – roślina XXI wieku. Wykorzystanie żywieniowe i przemysłowe. Nauka Przyr Technol 2014;8(3):1-12.
Gibiński M, Gumul D, Korus J. Prozdrowotne właściwości owsa i produktów owsianych. Żywn Nauka Technol Jakość 2005;4(45):49-60.
Peckenpaugh N. Podstawy żywienia i dietoterapia. Wrocław: Urban & Partner; 2015.
Cho N, Kirigia J, Mbanya J, Ogurstova K, Guariguata L, Rathmann W. IDF diabetes atlas. 8th ed. Brussels: International Diabetes Federation; 2017.
Jarosz M, Kłosiewicz-Latoszek L. Cukrzyca. Zapobieganie i leczenie. Porady lekarzy i dietetyków. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2007.
Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2017. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. Diabetol Prakt 2017;6(A1):A1-A180.
Bienkiewicz M, Bator E, Bronikowska M. Błonnik pokarmowy i jego znaczenie w profilaktyce zdrowotnej. Probl Hig Epidemiol 2015;96(1):57-63.
InterAct Consortium. Dietary fibre and incidence of type 2 diabetes in eight European countries: the EPIC-InterAct Study and a meta-analysis of prospective studies. Diabetologia 2015;58(7):1394-408. doi: 10.1007/s00125-015-3585-9.
Anderson JW, Radles KM, Kendall CW, Jenkins DJ. Carbohydrate and fiber recommendations for individuals with diabetes: a quantitative assessment and meta-analysis of the evidence. J Am Coll Nutr 2004;23(1):5-17.
Gajewska D, Myszkowska-Ryciak J, editors. Wybrane problemy dietoprofilaktyki i dietoterapii chorób przewlekłych. Warszawa: Publikacje – Polskie Towarzystwo Dietetyki; 2016.
Murray RK, Granner DK, Rodwell VW. Biochemia Harpera ilustrowana. 6th ed. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2008.
Kapłon-Cieślicka A, Filipiak KJ. Leczenie hipercholesterolemii w warunkach ambulatoryjnych w Polsce. Chor Serca Naczyń 2015;12(4):240-8.
Gibiński M. β-glukany owsa jako składnik żywności funkcjonalnej. Żywn Nauka Technol Jakość 2008;2(57):15-29.
Przybylska D, Kurowska M, Przybylski P. Otyłość i nadwaga w populacji rozwojowej. Hygeia Public Health 2012;47(1):28-35.
Szymocha M, Bryła M, Maniecka-Bryła I. Epidemia otyłości w XXI wieku. Zdr Publ 2009;119(2):207-12.
Wąsowski M, Walicka M, Marcinowska-Suchowierska E. Otyłość – definicja, epidemiologia, patogeneza. Post Nauk Med 2013;26(4):301-6.
Ciborowska H, Rudnicka A. Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. 4th ed. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2014.
Zdrojewicz Z, Lubańska A, Wyderkowska A. Wpływ spożywania płatków owsianych na organizm człowieka. Med Rodz 2017;20(2):118-23.
Rebello CJ, Chu YF, Johnson WD, Martin CK, Han H, Bordenave N, et al. The role of meal viscosity and oat β-glucan characteristics in human appetite control: a randomized crossover trial. Nutr J 2014;13:49.
Hong-Chou C, Chien-Ning H, Da-Ming Y, Shing-Jung W, Chiung-Huei P, Chau-Jong W. Oat prevents obesity and abdominal fat distribution, and improves liver functions in humans. Plant Foods Hum Nutr 2013;68:18-23.