Wpływ pestycydów na zdrowie człowieka
DOI:
https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.403Słowa kluczowe:
pestycydy, zdrowie, glifosat, człowiek, środowiskoAbstrakt
ABSTRAKTPestycydy to szeroka grupa obejmująca substancje chemiczne biologicznie czynne stosowane w środkach ochrony roślin. Wyróżnia się m.in: zoocydy, których zadaniem jest przeciwdziałanie szkodnikom zwierzęcym, herbicydy do zwalczania chwastów, bakteriocydy zwalczające bakterie oraz fungicydy eliminujące grzyby mikroskopowe. Wraz z rozwojem przemysłowym, a także naukowo-technicznym, wzrasta wykorzystanie pestycydów w rolnictwie na całym świecie. Pomimo skuteczności tych związków w ochronie roślin wciąż duże jest zainteresowanie skutkami ubocznymi i konsekwencjami zdrowotnymi stosowania pestycydów.
W pracy przedstawiono doniesienia o negatywnym wpływie pestycydów na organizm ludzki, w szczególności powstawanie nowotworów u dorosłych, wpływ na płód oraz kobiety ciężarne. Wykazano, że obecność pestycydów w środowisku ma związek z występowaniem poronień u kobiet, przedwczesnych porodów, wad cewy nerwowej u dzieci czy opóźnień w ich rozwoju.
Kolejnym problemem omówionym w niniejszej pracy jest występowanie pozostałości pestycydów w żywności oraz zatrucia różnymi związkami należącymi do tej grupy. Zwrócono również uwagę na produkty alternatywne, czyli biopestycydy.
Celem pracy było przedstawienie wpływu na organizm ludzki wykorzystywania pestycydów w rolnictwie. Praca jest przeglądem najnowszych publikacji naukowych dotyczących pestycydów.
Bibliografia
Sikorska K, Wędzisz A. Nowoczesne pestycydy – spinosad. Bromat Chem Toksykol 2009;42(2):203-12.
Dobosz B, Jaskólecki H. Pozostałości pestycydów w żywności pochodzenia roślinnego. Problemy Ekologii 2007;11(4):187-90.
Wrzosek J, Gworek B, Maciaszek D. Środki ochrony roślin w aspekcie ochrony środowiska. Ochrona Środowiska i Zasobów Naturalnych 2009;39:75-88.
Rzeszutek J, Popek S, Matysiak M, Czajka M, Sawicki K, Kruszewski M, et al. Zmiany epigenetyczne spowodowane ekspozycją na pestycydy. Probl Hig Epidemiol 2014;95(3):561-7.
Negatywny wpływ pestycydów na zdrowie – rosnący problem. Rasearch Laboratories. Greenpeace; 2015. p. 3-53. http://www.greenpeace.org/poland/PageFiles/671146/Raport_Wplyw_pestycydow_na_zdrowie.pdf (3.03.2017).
Niebezpieczna żywność. Chemiczne substancje w żywności UE zaburzające gospodarkę hormonalną. Pesticide Action Network Europe; 2013. p. 1-32.
Żak A. Środki ochrony roślin a zmiany w środowisku naturalnym i ich wpływ na zdrowie człowieka. Zagadnienia Ekonomiki Rolnej 2016;1(346):155-66.
Kwiatkowska M, Jarosiewicz P, Bukowska B. Glifosat i jego preparaty – toksyczność, narażenie zawodowe i środowiskowe. Med Pr 2013;64(5):717-29.
Sobczak A. Czynniki chemiczne w środowisku zagrażające zdrowiu ludzi. Med Środow 2012;15(1):7-17.
Chevrier J, Eskenazi B, Holland N, Brandman A, Barr D. Effects of exposure to polychlorinated biphenyls and organochlorine pesticides on thyroid function during pregnancy. Am J Epidemiol 2008;168:298-310.
Jurewicz J, Handke W. Zawodowa i środowiskowa ekspozycja na pestycydy a ryzyko wystąpienia wad wrodzonych – przegląd badań epidemiologicznych. Probl Hig Epidemiol 2008;89(3):302-9.
Grosicka-Maciąg E. Biologiczne skutki stresu oksydacyjnego wywołanego działaniem pestycydów. Post Hig Med Dosw 2011;65:357-66.
Sińczuk-Walczak H. Zmiany w układzie nerwowym w następstwie narażenia zawodowego na arsen i związki nieorganiczne arsenu w świetle piśmiennictwa. Med Pr 2009;60(6):519-22.
Piechowicz B, Stawarczyk K, Stawarczyk M. Zagrożenia wynikające ze stosowania chemicznych środków ochrony roślin. Bezp Pr Nauk Prakt 2012;3:5-7.
Dobrowolska A. Odmiany roślin transgenicznych Bt a pestycydy – aspekty środowiskowe i zdrowotne. Kosmos, Problem Nauk Biologicznych 2002;51;1(254):99-104.
Goldner W, Sandler D, Yu F, Hoppin J, Kamel F, LeVan T. Pesticide use and thyroid disease among women in the agricultural health study. Am J Epidemiol 2010;171:455-64.
Pyszel A, Wróbel T, Szuba A, Andrzejak R. Wpływ narażenia na metale, benzen, pestycydy i tlenek etylenu na układ krwiotwórczy. Med Pr 2005;56(3):249-55.
Łukasiewicz-Hussain A. Wpływ pestycydów fosforoorganicznych na trzustkę. Med Pr 2011;62(5):543-50.
Marchewka Z, Grzebinoga A. Substancje chemiczne – czynnikami ryzyka nefropatii cukrzycowej. Post Hig Med Dosw 2009;63:592-7.
Thundiyil JG, Stober J, Besbelli N, Pronczuk J. Acute pesticide poisoning: a proposed classification tool. Bull World Health Organ 2008;86(3):205-9.
Sadowska-Rociek A, Cieślik E. Pestycydy nowej generacji – pozostałości w żywności, metody oznaczania i wyzwania analityczne. In: Tarko T, Duda-Chodak A, Witczak M, Najgebauer-Lejko D, editors. Technologia produkcji i bezpieczeństwo żywności. Kraków: Oddział Małopolski Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności; 2014. p. 215-23. http://www.pttzm.org/attachments/file/monografia__prod.pdf (11.05.2017).
Czaja K, Góralczyk K, Struciński P, Hernik A, Korcz W, Minorczyk M, et al. Biopesticides – towards increased consumer safety in the European Union. Pest Manag Sci 2015;71:3-6.
