Dieta proteinowa w świetle zasad racjonalnego żywienia. Analiza składu jadłospisów
DOI:
https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.148Słowa kluczowe:
dieta proteinowa, podaż białka, modne diety, zagrożenia zdrowotne dietyAbstrakt
Wstęp: Dieta wysokobiałkowa i zarazem ubogowęglowodanowa składa się z czterech faz. Najbardziej eliminująca węglowodany jest faza I, uderzeniowa. W kolejnych fazach stopniowo dopuszcza się spożycie węglowodanów, jednak ich udział jest bardzo ograniczony. Celem przeprowadzonych badań była analiza efektów metabolicznych, jakie wywiera dieta proteinowa. Na podstawie analizy opartej na składzie jadłospisów zwrócono uwagę na zagrożenia niebędące tylko wynikiem zbyt wysokiego spożycia białka.
Materiały i metody: Przeanalizowano 40 jadłospisów ułożonych zgodnie z założeniami diety wysokobiałkowej. Przygotowano po 10 jadłospisów do każdej z faz. Następnie jadłospisy wprowadzono do programu dietetycznego Dietetyk 2 rekomendowanego przez Instytut Żywności i Żywienia oraz wyliczono ilości dostarczonych składników pokarmowych, które porównano do aktualnie obowiązujących norm żywienia w Polsce.
Wyniki: Na podstawie uzyskanych danych, świadczących o zbyt wysokim spożyciu niektórych składników pokarmowych przy równoczesnym niedoborze innych, wykazano najwyższą szkodliwość pierwszych dwóch faz diety wysokobiałkowej. We wszystkich czterech fazach diety stwierdzono zbyt wysokie średnie spożycie białka, nasyconych kwasów tłuszczowych i cholesterolu, które wynosiło odpowiednio 148,8–160,5 g/d, 12,5–16,2 g/d, 467,7–488,7 mg/d. Jednocześnie odnotowano zbyt niskie średnie spożycie energii (1131–1690 kcal), węglowodanów (58,2–149,4 g) i błonnika (3,3–28,7 g) we wszystkich fazach diety. Dodatkowo niedobór witaminy E (2,69–7,21 mg) zaobserwowano w pierwszych trzech fazach diety, a tiaminy (0,72–1,02 mg) w pierwszych dwóch. Najbardziej niedoborową fazą diety była faza I, uderzeniowa, w której niedobory dotyczyły także folianów (154,4 mg/d), witaminy C (6,14 mg), potasu (2947,7 mg), żelaza (7,19 mg), miedzi (0,59 mg) i magnezu (294,8 mg).
Wnioski: Głównym powodem redukcji masy ciała w diecie wysokobiałkowej są restrykcje kaloryczne we wszystkich fazach diety. W badaniu składu jadłospisów wykazano możliwość negatywnego wpływu stosowania diety u osób z predyspozycjami do chorób nerek, dny moczanowej, chorób układu krążenia, niedokrwistości i zaburzeń erytropoezy. Najbardziej niebezpieczna okazała się faza I diety, która eliminuje całkowicie produkty węglowodanowe z jadłospisu.
Bibliografia
Dukan P. Nie potrafię schudnąć. 350 nowych przepisów. Kraków: Wyd. Otwarte; 2009.
Jarosz M, editor. Normy żywienia dla populacji – nowelizacja. Instytut Żywności i Żywienia. Warszawa: Instytut Żywienia i Żywności; 2012.
Layman DK, Boileau RA, Erickson DJ, Painter JE, Shiue H, Sather C, et al. A reduced ratio of dietary carbohydrate to protein improves body composition and blood lipid profiles during weight loss in adult women. J Nutr 2003;133(2):411 -7.
Skov AR, Toubro S, Rønn B, Holm L, Astrup A. Randomized trial on protein vs carbohydrate in ad libitum fat reduced diet for the treatment of obesity. Int J Obes Relat Metab Disord 1999;23(5):528 -36.
Sachiko T, Howard BV, Prewitt TE, Bovee V, Bazzarre T, Eckel RH. Dietary protein and weight reduction: a statement for healthcare professionals from the Nutrition ,Committee of the Council on Nutrition, Physical Activity, and Metabolism of the American Heart Association. Circulation 2001;104(15):1869 -74.
Clifton PM, Keogh JB, Noakes M. Long -term effects of a high -protein weight-loss diet. Am J Clin Nutr 2008;87(1):23 -9.
Lepe M, Bacardi Gascon M, Jimenez Cruz A. Long -term efficacy of high-protein diets: a systematic review. Nutr Hos 2011;26(6):1256-59.
Friedrich M, Kuchlewska M. Ocena wpływu wybranej mieszaniny dodatków do żywności na wskaźniki przemian węglowodanowo-lipidowych. Żywn Nauka Technol Jakość 2012;4(83):195 -210.
Kim H, Lee S, Choue R. Metabolic responses to high protein diet in Korean elite bodybuilders with high intensity resistance exercise. J Int Soc Sports Nutr 2011;8:10.
Johnson DW, Mudge DW, Sturtevant JM, Hawley CM, Campbell SB, Isbel NM, et al. Predictors of decline of residual renal function in new peritoneal dialysis patients. Perit Dial Int 2003;23(3):276 -83.
Meloni C, Tatangelo P, Cipriani S, Rossi V, Suraci C, Tozzo C, et al. Adequate protein dietary restriction in diabetic and nondiabetic patients with chronic renal failure. J Ren Nutr 2004;14(4):208 -13.
Martin WF, Armstrong LE, Rodriguez NR. Dietary protein intake and renal function. Nutr Metab 2005;2:25. doi: 10.1186/1743 -7075 -2 -25.
Juraschek SP, Appel LJ, Anderson CA, Miller ER. Effect of a high -protein diet on kidney function in healthy adults: results from the OmniHeart trial. Am J Kidney Dis 2013;61(4):547 -54.
Bączkowicz M, Fortuna T, Ogonek J. Jakość odżywek białkowo-węglowodanowych i preferencje konsumenckie osób o zwiększonej aktywności fizycznej. Żywn Nauka Technol Jakość 2007 6(55):268 -76.
Russell WR, Gratz SW, Duncan SH, Holtrop G, Ince J, Scobbie L, et al. High -protein, reduced -carbohydrate weight-loss diets promote metabolite profiles likely to be detrimental to colonic health. Am J Clin Nutr
;93(5):1062-72.
Gingras D, Beliveau R. Colorectal cancer prevention through dietary and lifestyle modifications. Cancer Microenviron 2011;4(2):133 -9.
Egeberg R, Olsen A, Loft S, Christensen J, Johnsen NF, Overvad K, et al. Intake of wholegrain products and risk of colorectal cancers in the Diet, Cancer and Health cohort study. Br J Cancer 2010;103(5):730 -4.
Aryaie M, Roshandel G, Semnani S, Asadi -Lari M, Aarabi M, Vakili MA, et al. Predictors of colorectal cancer survival in Golestan, Iran: A Population-based Study. Epidemiol Health 2013;35. doi: 10.4178/epih/e2013004.
Parkin DM, Bray F, Ferlay J, Pisani P. Global cancer statistics, 2002. CA Cancer J Clin 2005;55(2):74 -108.
World Cancer Research Found, American Institute of Cancer Research. Food nutrition, physical activity and the prevention of cancer: a global perspective. Washington: AICR, 2007.
Cao JJ, Johnson LK, Hunt JR. A diet high in meat protein and potential renal acid load increases fractional calcium absorption and urinary calcium excretion without affecting markers of bone resorption or formation in postmenopausal women. J Nutr 2011;141(3):391 -7.
Kerstetter JE, O’Brien KO, Caseria DM, Wall DE, Insogna KL. The impact of dietary protein on calcium absorption and kinetic measures of bone turnover in women. J Clin Endocrinol Metab 2005;90(1):26 -31.
Heaney RP. Effects of protein on the calcium economy. In: Burckhardt P, Heaney RP, Dawson-Hughes B, editors. Nutritional aspects of osteoporosis. Amsterdam: Elsevier Inc; 2007. p 191 -7.
Darling AL, Millward DJ, Torgerson DJ, Hewitt CE, Lanham New SA. Dietary protein and bone health: a systematic review and meta -analysis. Am J Clin Nutr 2009;90(6):1674 -92.
Fenton TR, Eliasziw M, Lyon AW, Tough SC, Hanley DA. Meta-analysis of the quantity of calcium excretion associated with the net acid excretion of the modern diet under the acid -ash diet hypothesis. Am J Clin Nutr 2008;88(4):1159 -66.
Fenton TR, Lyon AW, Eliasziw M, Tough SC, Hanley DA. Meta-analysis of the effect of the acid -ash hypothesis of osteoporosis on calcium balance. J Bone Miner Res 2009;24(11):1835 -40.
Aspuru K, Villa C, Bermejo F, Herrero P, López SG. Optimal management of iron deficiency anemia due to poor dietary intake. Int J Gen Med 2011;4:741 -50.
Tomiyama AJ, Mann T, Vinas D, Hunger JM, Dejager J, Taylor SE. Low calorie dieting increases cortisol. Psychosom Med 2010;72(4):357-64.
French SA, Jeffery RW. Consequences of dieting to lose weight: effects on physical and mental health. Health Psychol 1994;13(3):195 -212.
McEwen BS. Central effects of stress hormones in health and disease: Understanding the protective and damaging effects of stress and stress mediators. Eur J Pharmacol 2008;583(2 -3):174 -85. doi: 10.1016/j.ejphar.2007.11.071.
