Poszukiwanie związku pomiędzy objawami suchości, poczuciem depresji a chorobami ogólnoustrojowymi u badanych po 55. roku życia z domów pomocy społecznej i domów rodzinnych

Abstrakt

Wstęp: Kserostomia jest subiektywnym objawem suchości w jamie ustnej, a zmniejszone wydzielanie śliny jest fizjologicznie związane z procesem starzenia się organizmu. Czynniki predysponujące do wystąpienia zespołu suchości jamy ustnej to: schorzenia ogólnoustrojowe i związana z tym farmakoterapia, radioterapia, stany lękowe i depresyjne. Celem pracy było odnalezienie związku pomiędzy odczuciem suchości w jamie ustnej a poczuciem depresji i chorobami ogólnymi u badanych zamieszkujących domy pomocy społecznej (DPS) i domy rodzinne (DR).
Materiały i metody: Grupę badanych stanowiło 226 osób, w tym 106 zamieszkałych w dwóch DPS-ach i 120 w DR. Wśród nich było 110 mężczyzn i 116 kobiet. Wiek badanych zawierał się w przedziale 55–101 lat. W pracy wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem autorskiego kwestionariusza, który uwzględniał zagadnienia ogólnomedyczne oraz część ukierunkowaną na subiektywne odczucia suchości w jamie ustnej. W tej części wykorzystano standaryzowane narzędzie – formularz testu Foxa. Do oceny samopoczucia pacjentów i ich stanu/poczucia depresji posłużono się skróconą wersją Geriatrycznej Skali Depresji (GDS). Dane uzyskane w sondażu diagnostycznym poddano analizie statystycznej programem Statistica 12 (StatSoft Polska).
Wyniki: Na podstawie informacji podawanych przez badanych i analizę ich dokumentacji medycznej (dotyczy osób z DPS) u niewielkiego odsetka z obu grup stwierdzono izolowane choroby ogólnoustrojowe. Pacjenci najczęściej chorowali na nadciśnienie tętnicze w połączeniu z chorobą serca (odpowiednio DPS – 26,4% i DR – 25%). Statystycznie istotne jest częstsze występowanie objawów suchości jamy ustnej w postaci hipofunkcji i zmniejszonego wydzielania śliny u pacjentów z DPS niż u osób z DR (56,8% vs. 41,6%). Nie stwierdzono zależności między zmniejszonym wydzielaniem śliny a chorobami ogólnoustrojowych oraz objawami depresji.
Wnioski: Nie stwierdzono zależności pomiędzy objawami suchości w jamie ustnej a stwierdzonymi chorobami ogólnymi u badanych osób z obu grup. Pacjenci z DPS charakteryzowali się gorszym stanem psychicznym niż badani z DR. U osób z DPS częściej występowały objawy suchości jamy ustnej niż u osób z DR (różnica statystycznie istotna). Pacjenci z DPS, którzy charakteryzowali się gorszym stanem psychicznym, częściej skarżyli się na odczucie suchości w jamie ustnej. Nie była to jednak różnica istotna statystycznie.