Aktywność antyoksydacyjna ekstraktów z ziela dziurawca zwyczajnego otrzymanych w wyniku ekstrakcji wspomaganej ultradźwiękami
DOI:
https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.640Słowa kluczowe:
Hypericum perforatum L., DPPH, FRAP, aktywność antyoksydacyjna, ekstrakcja wspomagana ultradźwiękamiAbstrakt
Wstęp: Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum L.) jest rośliną z rodziny dziurawcowatych powszechnie występującą na terenach Europy, Azji, Afryki i Ameryki Północnej. Wykorzystywana jest jako surowiec leczniczy np. w depresji, chorobach wirusowych, bakteryjnych czy schorzeniach układu pokarmowego. Ziele dziurawca jest źródłem hiperycyny, a także flawonoidów przydatnych w redukowaniu negatywnych skutków działania wolnych rodników.
Celem pracy była ocena aktywności antyoksydacyjnej alkoholowych i wodnych wyciągów z H. perforatum.
Materiały i metody: Analizie poddano ekstrakty z ziela dziurawca sporządzone w etanolu, metanolu i izopropanolu (każdy w trzech stężeniach – 40%, 70% (v/v) i nierozcieńczony) oraz w wodzie. Ekstrakty otrzymano w wyniku działania ultradźwię-
ków przez 15, 30 i 60 min, natomiast ich potencjał antyoksydacyjny oceniono przy użyciu 2,2-difenylo-1-pikrylohydrazylu (DPPH) i oznaczania zdolności redukowania jonów żelaza (FRAP).
Wyniki: Wszystkie wyciągi wykazywały aktywność przeciwutleniającą. W przypadku metody DPPH mieściła się ona w zakresie 2,42–4,37 mg troloksu/g surowca, co odpowiada RSA (radical scavenging activity) na poziomie 53,89–91,98%. Najwyższe wyniki uzyskano dla prób ekstrahowanych przez 60 min, których większość wykazywała aktywność na poziomie ponad 4,00 mg troloksu/g surowca. W przypadku metody FRAP zdolności redukujące ekstraktów wahały się w zakresie 1,40–37,82 mg FeSO4/g surowca, przy czym najwyższe wyniki uzyskano dla prób sporządzonych w stężonym metanolu. Z kolei wyciągi wodne wykazywały słaby potencjał antyoksydacyjny.
Wnioski: Ziele dziurawca charakteryzuje się wysoką aktywnością antyoksydacyjną. W większości przypadków wyższy potencjał wykazują wyciągi sporządzone w nierozcieńczonych alkoholach. Rodzaj zastosowanego rozpuszczalnika oraz czas ekstrakcji wpływają na właściwości przeciwutleniające wyciągów.
Bibliografia
Ganzera M, Zhao J, Khan IA. Hypericum perforatum – chemical profiling and quantitative results of St. John’s Wort products by an improved high‐performance liquid chromatography method. J Pharm Sci 2002;91(3):623-30. doi: 10.1002/jps.10057.
Dobros N. Zioła o działaniu uspokajającym i przeciwdepresyjnym. Post Fitoter 2017;18(3):215-22. doi: 10.25121/PF.2017.18.3.215.
Muzykiewicz A, Nowak A, Klimowicz A, Florkowska K. Fotoalergeny i związki fototoksyczne pochodzenia roślinnego. Zagrożenia i korzyści terapeutyczne. Kosmos 2017;66(2):207-16.
Russo E, Scicchitano F, Whalley BJ, Mazzitello C, Ciriaco M, Esposito S, et al. Hypericum perforatum: pharmacokinetic, mechanism of action, tolerability, and clinical drug–drug interactions. Phytother Res 2014;28(5):643-55. doi: 10.1002/ptr.5050.
Barnes J, Anderson LA, Phillipson JD. St John’s wort (Hypericum perforatum L.): a review of its chemistry, pharmacology and clinical properties. J Pharm Pharmacol 2001;53(5):583-600.
Turek S. Ziele dziurawca zwyczajnego – składniki czynne i potencjalne zastosowania lecznicze. Post Fitoter 2005;6(3-4):80-6.
Nowak G. Fitoterapia ośrodkowego układu nerwowego. In: Nawrot J, Nowak G, editors. Leki pochodzenia naturalnego. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego; 2018. p. 9-36.
Ramalhete N, Machado A, Serrano R, Gomes ET, Mota-Filipe H, Silva O. Comparative study on the in vivo antidepressant activities of the Portuguese Hypericum foliosum, Hypericum androsaemum and Hypericum perforatum medicinal plants. Ind Crops Prod 2016;82:29-36. doi: 10.1016/j.indcrop.2015.12.014.
Becker L, Zaiter A, Petit J, Zimmer D, Karam MC, Baudelaire E, et al. Improvement of antioxidant activity and polyphenol content of Hypericum perforatum and Achillea millefolium powders using successive grinding and sieving. Ind Crops Prod 2016;87:116-23.
Sekeroglu N, Urlu E, Kulak M, Gezici S, Dang R. Variation in total polyphenolic contents, DNA protective potential and antioxidant capacity from aqueous and ethanol extracts in different plant parts of Hypericum perforatum L. Indian J Pharm Educ Res 2017;51(2S):S1-S7. doi: 10.5530/ijper.51.2s.43.
Кatsarova М, Dimitrova S, Lukanov L, Sadakov F, Denev P, Plotnikov E, et al. Antioxidant activity and nontoxicity of extracts from Valeriana officinalis, Мelissa officinalis, Crataegus monogyna, Hypericum perforatum, Serratula coronatа and combinations Antistress 1 and Antistress 2. Bulg Chem Commun 2017;49(G):93-8.
Muzykiewicz A, Zielonka-Brzezicka J, Klimowicz A, Florkowska K. Jarząb pospolity (Sorbus aucuparia L.) jako źródło składników o potencjalnym działaniu antyoksydacyjnym – porównanie właściwości przeciwutleniających ekstraktów z liści, kwiatów i owoców. Probl Hig Epidemiol 2017;98(2):125-32.
Zielonka-Brzezicka J, Nowak A, Zielińska M, Klimowicz A. Porównanie właściwości przeciwutleniających wybranych części maliny właściwej (Rubus idaeus) i jeżyny europejskiej (Rubus fruticosus). Pomeranian J Life Sci 2016;62(4):52-9. doi: 10.21164/pomjlifesci.269.
Nowak A, Zielonka-Brzezicka J, Pechaiko D, Tkacz M, Klimowicz A. Ocena właściwości antyoksydacyjnych liści Ginkgo biloba L. po zakończeniu wegetacji. Pomeranian J Life Sci 2017;63(1):24-30. doi: 10.21164/pomjlifesci.222.
Napoli E, Siracusa L, Ruberto G, Carrubba A, Lazzara S, Speciale A, et al. Phytochemical profiles, phototoxic and antioxidant properties of eleven Hypericum species – A comparative study. Phytochemistry 2018;152:162-73. doi: 10.1016/j.phytochem.2018.05.003.
Béjaoui A, Salem IB, Rokbeni N, M´rabet Y, Boussaid M, Boulila A. Bioactive compounds from Hypericum humifusum and Hypericum perfoliatum: inhibition potential of polyphenols with acetylcholinesterase and key enzymes linked to type-2 diabetes. Pharm Biol 2017;55(1): 906-11. doi: 10.1080/13880209.2016.1270973.
Wianowska D, Wiśniewski M. Simplified procedure of silymarin extraction from Silybum marianum L. Gaertner. J Chromat Sci 2015;53(2):366-72. doi: 10.1093/chromsci/bmu049.
Gawlik-Dziki U, Kowalczyk D. Wpływ warunków ekstrakcji na aktywność przeciwutleniającą ekstraktów z kiełków rzodkiewki. Żywn Nauka Technol Jakość 2017;1(50):132-9.
Pawlak S, Sielicka M. Wpływ rozpuszczalnika zastosowanego do ekstrakcji na oznaczoną zawartość związków fenolowych i aktywność przeciwutleniającą wytłoków z aronii. In: Górecka D, Pospiecha E, editors. Zagospodarowanie ubocznych produktów przemysłu spożywczego. Poznań: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu; 2016. p. 25-33.
Wang J, Sun B, Cao Y, Tian Y, Li X. Optimization of ultrasound-assisted extraction of phenolic compounds from wheat bran. Food Chem 2008;106(2):804-10. doi: 10.1016/j.foodchem.2007.06.062.
Newerli-Guz J. Przeciwutleniające właściwości majeranku ogrodowego Origanum majorana L. Probl Hig Epidemiol 2012;93(4):834-7.
Kiewlicz J, Malinowska P, Szymusiak H. Aktywność przeciwrodnikowa wybranych wyciągów ziołowych. Probl Hig Epidemiol 2013;94(2):317-20.