Stężenie chromu w materiale kostnym człowieka a czynniki biologiczne i środowiskowe
DOI:
https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.371Słowa kluczowe:
chrom, chrząstka, kość zbita i gąbczasta, czynniki biologiczne i środowiskoweAbstrakt
ABSTRAKT
Wstęp: Celem pracy było poznanie i porównanie stężenia chromu (Cr) w trzech rodzajach materiału kostnego: chrząstce, kości zbitej i kości gąbczastej, pobranego z głowy kości udowej. Ponadto oceniono wpływ czynników ogólnobiologicznych i środowiskowych na stężenie Cr w badanych próbkach.
Materiały i metody: Z głowy kości udowej pobranej od pacjentów (n = 37) poddanych alloplastyce stawu biodrowego odseparowano chrząstkę, kość zbitą i gąbczastą, które wysuszono do stałej masy, zmineralizowano w stężonych kwasach i w których oznaczono stężenie Cr metodą spektrofotometrii absorpcji atomowej (ICP-AES).
Wyniki: Stężenie Cr w analizowanych próbkach kostnych można ułożyć w następujący malejący szereg: chrząstka < kość zbita < kość gąbczasta. Nie odnotowano zależności pomiędzy wiekiem i płcią badanych pacjentów a stężeniem Cr w próbkach kostnych. U osób pracujących w przemyśle ciężkim wartość stężenia Cr była prawie 30% większa niż u pracowników innych działów gospodarki. Wykazano zależność pomiędzy liczbą wypalanych papierosów (<10 lub ≥20) a stężeniem Cr w kości zbitej. Osoby wypalające ≥20 papierosów dziennie miały znacznie większe stężenia Cr w badanym materiale niż osoby wypalające <10 papierosów dziennie. Nie zaobserwowano istotnych różnic pomiędzy spożyciem dziczyzny, ryb i owoców morza a stężeniem Cr w analizowanych próbkach.
Wnioski: Wiele wskazuje na to, że wielkości stężenia chromu w kościach pacjentów poddanych alloplastyce stawu biodrowego mogą być powiązane z czynnikami ogólnobiologicznymi i środowiskowymi, ale niezbędne są szersze i liczniejsze badania w tym zakresie, także w innych krajach Europy Środkowej.
Pobrania
Bibliografia
Panov VE, Alexandrov B, Arbaciauskas K, Binimelis R, Copp GH, Grabowski M, et al. Assessing the risks of aquatic species invasions via European inland waterways: from concepts to environmental indicators. Integr Environ Assess Manag 2009;5(1):110-26.
Keegan WJ, Bodo B. Global marketing management: A European perspective. Pearson Education: London; 2001.
Bielicka A, Bojanowska I, Wiśniewski A. Two faces of chromium – pollutant and bioelement. Pol J Environ Stud 2005;14(1):5-10.
Hansen DC. Metal corrosion in the human body: the ultimate bio-corrosion scenario. Electrochem Soc Interface 2008;17(2):31-4.
Santonen T, Zitting A, Riihimaki V, Howe PD, Wood M. Concise international chemical assessment document 76: Inorganic chromium(III) compounds. Geneva: World Health Organization; 2009.
Kabata-Pendias A, Szteke B. Pierwiastki śladowe w geo- i biosferze. Puławy: Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa; 2012.
Fogelholm GM, Himberg JJ, Alopaeus K, Gref CG, Laakso JT, Lehto JJ, et al. Dietary and biochemical indices of nutritional status in male athletes and controls. J Am Coll Nutr 1992;11(2):181-91.
Mertz W. Effects and metabolism of glucose tolerance factor. Nutr Rev 1975;33(5):129-35.
Vincent JB. Mechanisms of chromium action: low-molecular-weight chromium-binding substance. J Am Coll Nutr 1999;18(1):6-12.
Spangler M, Phillips B, Ross M, Moores K. Calcium supplementation in postmenopausal women to reduce the risk of osteoporotic fractures. Am J Health Syst Pharm 2011;68(4):309-18. doi: 10.2146/ajhp070175.
Bolesławska I, Grygiel-Gorniak B, Przysławski J. Żywieniowe aspekty rozwoju osteoporozy wśród kobiet i mężczyzn z regionu Wielkopolski. Now Lek 2006;75(1):27-30.
Scientific Opinion on Dietary Reference Values for chromium. EFSA J 2014;12(10):3845.
Marzec Z. Analityczna i obliczeniowa ocena pobrania chromu, niklu i selenu z całodziennymi racjami pokarmowymi osób dorosłych. Bromat Chem Toksykol 1999;32:185-9.
Czerwińska D, Zadruzna M. Ocena spożycia chromu i jego głównych źródeł w diecie osób starszych chorych na cukrzyce. Żyw Człow 2003;30:816-21.
Rajendran K, Manikandan S, Nair LD, Karuthodiyil R, Vijayarajan N, Gnanasekar R, et al. Serum chromium levels in type 2 diabetic patients and its association with glycaemic control. J Clin Diagn Res 2015;9(11):OC05-8. doi: 10.7860/JCDR/2015/16062.6753.
Lukaski HC, Bolonchuk WW, Siders WA, Milne DB. Chromium supplementation and resistance training: effects on body composition, strength, and trace element status of men. Am J Clin Nutr 1996;63(6):954-65.
Skowroń J, Konieczko K. Occupational exposure to chromium(VI) compounds. Med Pr 2015;66(3):407-27. doi: 10.13075/mp.5893.00200.
Sun H, Brocato J, Costa M. Oral chromium exposure and toxicity. Curr Environ Health Rep 2015;2(3):295-303. doi: 10.1007/s40572-015-0054-z.
Kalisińska E, Salicki W, Kavetska KM, Ligocki M. Trace metal concentrations are higher in cartilage than in bones of scaup and pochard wintering in Poland. Sci Total Environ 2007;308(1-3):90-103. doi: 10.1016/j.scitotenv.2007.07.050.
Brodziak-Dopierała B, Kwapuliński J, Rzepka J, Nogaj E, Bogunia M, Ahnert B. Wpływ nałogu palenia tytoniu na występowanie metali w częściach i przekrojach głowy kości udowej. Przegl Lek 2007;64(10):720-2.
Brodziak-Dopierała B, Kwapuliński J, Kosterska E, Toborek J. Wpływ nałogu palenia tytoniu na zawartość kadmu i ołowiu w głowie kości udowej ciętej dwoma sposobami. Przegl Lek 2005;62(10):1075-8.
Dąbrowski M. Wpływ czynników środowiskowych na zawartość pierwiastków strukturalnych, śladowych i toksycznych w kości udowej oraz ich wzajemne korelacje u osób leczonych endoprotezoplastyką stawu biodrowego. Poznań: Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu; 2014.
Darrah TH. Inorganic trace element composition of modern human bones: relation to bone pathology and geographical provenance. New York: University of Rochester; 2009.
Bocio A, Nadal M, Garcia F, Domingo JE. Monitoring metals in the population living in the vicinity of a hazardous waste incinerator: concentrations in autopsy tissues. Biol Trace Elem Res 2005;106(1):41-50. doi: 10.1385/BTER:106:1:041.
Brodziak-Dopierała B, Kwapuliński J, Kusz D, Gajda Z, Sobczyk K. Interactions between concentrations of chemical elements in human femoral heads. Arch Environ Contam Toxicol 2009;57(1):203-10. doi: 10.1007/s00244-008-9228-0.
Kuo HW, Kuo SM, Chou CH, Lee TC. Determination of 14 elements in Taiwanese bones. Sci Total Environ 2000;255(1-3):45-54.
