Leczenie sanatoryjne gruźlicy płuc przed rokiem 1854
DOI:
https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.229Słowa kluczowe:
historia pulmonologii, historia leczenia sanatoryjnego gruźlicy, gruźlica płucAbstrakt
Leczenie gruźlicy płuc powietrzem i odpowiedni dietą znane było od kilku tysięcy lat. Zagadnienie to rozpatrywane było m.in. przez Aulusa Corneliusa Celsusa (53 r. p.n.e.–7 r. n.e.), Areteusza zKapadocji (I–II. w.), Pliniusza Starszego (24–79) i Galena. Przyjmuje się, że pierwsze sanatorium przeciwgruźlicze zostało założone w Görbersdorfie (Sokołowsko) na Śląsku w 1854 r. przez Hermanna Brehmera (1821–1889), lekarza niemieckiego, który leczył choroby dróg oddechowych. Jednak już wcześniej zajmowano się tym problemem. Angielski lekarz William Buchan (1729–1805) w wydanym w 1769 r. dziele „Domestic medicine or the family physician” zalecał na gruźlicę płuc czyste i świeże powietrze, odżywianie się mlekiem oraz przejażdżki konne.George Bodington (1799–1882), autor „Essay on the treatment and cure of pulmonary consumption on principles natural, rational and successful”, na 14 lat przed Brehmerem przedstawił zasady leczenia sanatoryjnego gruźlicy płuc powietrzem i dietą w Sutton Coldfield w hrabstwie Warwickshire. W 1846 r. John Forbes (1787–1861) i Charles James Blasius Williams (1805–1889) założyli The Hospital for Consumption and Diseases of the Chest w Brompton, duży zakład przeznaczony wyłącznie dla chorych na gruźlicę. Były to osiągnięcia niezwykle istotne dla leczenia sanatoryjnego gruźlicy płuc.
Bibliografia
Kucharski A. Staropolska turystyka uzdrowiskowa w XVIII wieku. Modern Ages 2010;23:121.
Ortmann R. Görbersdorf. Dr Brehmer’s Heilanstalten für Lungenkranke. In: Europäische Wanderbilder. Zürich; 1882. p. 64
Pagel J. Biographisches Lexikon hervorragender Ärzte des neunzehnten Jahrhunderts. Berlin; 1901. p. 234-5.
A letter from a Physician in the Highland to his friend in London, on the subject of a consumptive habit. London: C. Corbett; 1747. https://books.google.pl/books?id=deVbAAAAQAAJ (15.08.2016).
Ashworth S. A short history of medicine. London; 1962. p. 3
Trybowski WS. Polskie Towarzystwo Ftizjopneumonologiczne – powstanie i rozwój. Pneumon Pol 1986;54(7):275.
Sabatowski A. Klimatoterapia oraz hydroterapia ogólna i zdrojowiskowa. Lwów; 1923. p. 7.
Timbell Bulstrode H. Sanatoria for consumption and certain other aspects of the tuberculosis question. London; 1908. p. 137.
Dunin T. Walka z gruźlicą. Warszawa; 1899. p. 7.
Kuczewski A. Powstanie i rozwój sanatoryjnego leczenia gruźlicy płuc. Prz Lek 1914;53(5):60.
Davage J. The life and times of George Bodington. London; 1981. p. 137.
Dictionary of National Library. London: Smith Elder & Co; 1885–1900. p. 37.
Migała M. Rozwój terapii balneoklimatycznej na Górnym Śląsku w aspekcie leczenia gruźlicy (druga połowa XIX i pierwsza połowa XX wieku). Opole: Oficyna Wydawnicza Politechniki Opolskiej; 2009. p. 34.
Sabatowski A. Leczenie klimatyczne gruźlicy. In: Janiszewski J, editor. Gruźlica i jej zwalczanie.
Warszawa: Polski Związek Przeciwgruźliczy; 1927. p. 37.
Dobrzycki H. O konieczności oddzielnych sanatoriów dla chorych piersiowych. Medycyna 1880;18(11):161.
Knopf SA. Pulmonary tuberculosis, its modern prophylaxis and the treatment in special institutions and at home. Philadelphia: P. Balkiston; 1899. p. 37.
