Ocena właściwości antyoksydacyjnych liści Ginkgo biloba L. po zakończeniu wegetacji
DOI:
https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.222Słowa kluczowe:
miłorząb japoński, antyoksydanty, metoda DPPH, metoda Folina–Ciocalteu’a, polifenoleAbstrakt
Wstęp: Miłorząb japoński (Ginkgo biloba L.) jest uważany za cenną roślinę wykazującą działanie przeciwrodnikowe. Związane jest to m.in. z zawartością takich substancji aktywnych, jak polifenole, terpenoidy i witaminy. W celach leczniczych wykorzystuje się ekstrakty z liści, które stosowane są m.in. w profilaktyce chorób cywilizacyjnych. Celem badań było określenie aktywności antyoksydacyjnej wyciągów alkoholowych z suszonych liści miłorzębu japońskiego, opadłych z drzew po zakończonej wegetacji, które najczęściej są materiałem odpadowym.
Materiały i metody: Surowiec roślinny stanowiły świeżo zebrane oraz suszone liście miłorzębu japońskiego. Ekstrakty do analiz przygotowano z wykorzystaniem aparatu Soxhleta, wytrząsarki rotacyjnej oraz łaźni ultradźwiękowej. Jako rozpuszczalnik zastosowano etanol oraz metanol. Zdolność do eliminowania wolnych rodników (radical scavenging activity – RSA) oznaczono metodą z użyciem odczynnika DPPH (2,2-difenylo-1-pikrylohydrazyl), natomiast całkowitą zawartość polifenoli metodą Folina–Ciocalteu’a.
Wyniki: Aktywność antyoksydacyjna wyciągów z suchych liści miłorzębu mieściła się w granicach od 37,69 ±1,97 do 92,85 ±0,28% RSA, przy czym najwyższy wynik uzyskano w grupie ekstraktów w 40% (v/v) etanolu. Spośród wyciągów w 70% (v/v) etanolu najwyższymi wartościami RSA% charakteryzowały się liście ekstrahowane za pomocą wytrząsarki (92,37 ±0,84% RSA), natomiast w przypadku zastosowania 96% (v/v) etanolu – ekstrakty pochodzące z aparatu Soxhleta (81,71 ±2,10%). Duże zdolności przeciwutleniające wykazywały również wyciągi metanolowe. Do ich otrzymania wykorzystano wytrząsarkę i uzyskano wynik wynoszący 89,25 ±0,54% RSA. Najwyższą ogólną zawartość polifenoli odnotowano w próbach ekstrahowanych w aparacie Soxhleta (etanol 40%), w których zawartość wynosiła 9,15 mg/g surowca. Wykazano również dodatnią korelację pomiędzy ogólną zawartością polifenoli a aktywnością antyoksydacyjną wyrażoną w % RSA analizowanych prób.
Wnioski: Wyciągi z żółtych liści miłorzębu japońskiego zebranych po zakończonej wegetacji charakteryzują się dużą zdolnością zmiatania wolnych rodników, co sugeruje możliwość wykorzystania tego materiału odpadowego jako cennego źródła antyoksydantów.
Bibliografia
Miller E, Malinowska K, Gałęcka E, Mrowicka M, Kędziora J. Rola flawonoidów jako przeciwutleniaczy w organizmie człowieka. Pol Merkur Lekarski 2008;24(144):556-60.
Prior RL. Oxygen radical absorbance capacity (ORAC): New horizons in relating dietary antioxidants/bioactives and health benefits. J Funct Foods 2015;18:797-810. doi: 10.1016/j.jff.2014.12.018.
Kulbacka J, Saczko J, Chwiłkowska A. Stres oksydacyjny w procesach uszkodzenia komórek. Pol Merkur Lekarski 2009;27(157):44-7.
Rezin GT, Andreazza AC. Oxidative damage and its treatment impact. In: Yildiz A, Ruiz P, Nemeroff C, editors. The bipolar book: history, neurobiology, and treatment. Oxford: Oxford University Press; 2015. p. 83-92.
Valko M, Jomova K, Rhodes CJ, Kuča K, Musilek K. Redox- and non-redox-metal-induced formation of free radicals and their role in human disease. Arch Toxicol 2016;90(1):1-37. doi: 10.1007/s00204-015-1579-5.
Vinardell MP, Mitjans M. Nanocarriers for delivery of antioxidants on the skin. Cosmetics 2015;2(4):342-54. doi:10.3390/cosmetics2040342.
Nowak A, Zielonka J, Turek M, Klimowicz A. Wpływ przeciwutleniaczy zawartych w owocach na proces fotostarzenia się skóry. Post Fitoter 2014;2:94-9.
Gryszczyńska B, Iskra M. Współdziałanie antyoksydantów egzogennych i endogennych w organizmie człowieka. Now Lek 2008;77(1):50-5.
Embuscado ME. Spices and herbs: Natural sources of antioxidants – a mini review. J Funct Foods 2015;18:811-9. doi: 10.1016/j.jff.2015.03.005.
Kałędkiewicz E, Lange E. Znaczenie wybranych związków pochodzenia roślinnego w diecie zapobiegającej chorobom nowotworowym. Post Fitoter 2013;1:42-7.
Rojas C, Rojas-Castañeda J, Ruiz-Sánchez E, Montes P, Rojas P. Antioxidant properties of Ginkgo biloba leaf extract (EGb 761) in animal models of Alzheimer’s and Parkinson’s diseases. Curr Top Nutraceutical Res 2015;13(3):105-20.
Greń A. Aktywność antyoksydacyjna preparatów z morwy białej, fasoli zwykłej oraz miłorzębu japońskiego w cukrzycy generowanej podaniem streptozotocyny. Post Fitoter 2012;4:220-5.
Pereira E, Barros L, Ferreira I. Chemical characterization of Ginkgo biloba L. and antioxidant properties of its extracts and dietary supplements. Ind Crop Prod 2013;51:244-8. doi: 10.1016/j.indcrop.2013.09.011.
Sati P, Pandey A, Rawat S, Rani A. Phytochemical and antioxidants in leaf extracts of Ginkgo biloba with reference to location, seasonal variation and solvent system. J Pharm Res 2013;7(9):804-9. doi: 10.1016/j.jopr.2013.09.001.
Kobus-Cisowska J, Flaczyk E, Siger A, Kmiecik D. Wpływ warunków ekstrakcji na wydajność i skład wybranych ekstraktów z liści zielonych i żółtych miłorzębu dwuklapowego. Nauka Przyroda Technologie 2015;9(1):
-15. doi: 10.17306/J.NPT.2015.1.9.
Kobus-Cisowska J, Flaczyk E, Rudzińska M, Kmiecik D. Antioxidant properties of extracts from Ginkgo biloba leaves in meatballs. Meat Sci 2014;97(2):174-80. doi: 10.1016/j.meatsci.2014.01.011.
Molyneux P. The use of stable free radical diphenylpicrylhydrazyl (DPPH) for estimating antioxidant activity. Songklanakarin J Sci Technol 2004;26(2):211-9.
Abderrahim F, Arribas SM, Gonzalez MC, Condezo-Hoyos L. Rapid high-throughput assay to assess scavenging capacity index using DPPH. Food Chem 2013;141(2):788-94. doi: 10.1016/j.foodchem.2013.04.055.
Ma Z, Cui F, Gao X, Zhang J, Zheng L, Jia L. Purification, characterization, antioxidant activity and anti-aging of exopolysaccharides by Flammulina velutipes SF-06.
Antonie Van Leeuwenhoek 2015;107(1):73-82. doi: 10.1007/s10482-014-0305-2.
Regulska E, Samsonowicz M. Ekstrakty ziołowe w aspekcie zawartości związków polifenolowych i aktywności przeciwutleniającej. In: Tarko T, Duda-Chodak A, Witczak M, Najgebauer-Lejko D, editors. Właściwości produktów i surowców żywnościowych. Wybrane zagadnienia. Kraków: Polskie Towarzystwo Technologów Żywności; 2014. p. 227-37.
Tan YS, Baskaran A, Nallathamby N, Chua KH, Kuppusamy UR, Sabaratnam V. Influence of customized cooking methods on the phenolic contents and antioxidant activities of selected species of oyster mushrooms (Pleurotus spp.). J Food Sci Technol 2015;52(5):3058-64. doi: 10.1007/s13197-014-1332-8.
Kobus J, Flarczyk E, Siger A, Nogala-Kałucka M, Korczak J, Peeg RB. Phenolic compounds and antioxidant activity of extracts of Ginkgo leaves. Eur J Lipid Sci Technol 2009;111(11):1150-60. doi: 10.1002/ejlt.200800299.
Koczka N, Móczár Z, Stefanovits-Bányai É, Ombódi A. Differences in antioxidant properties of ginkgo leaves collected from male and trees. Acta Pharm 2015;65(1):99-104. doi: 10.1515/acph-2015-0001.
Shi JY, Zou XB, Zhao JW, Mel H, Wang KL, Wang X, et al. Determination of total flavonoids content in fresh Ginkgo biloba leaf with different colors using near infrared spectroscopy. Spectrochim Acta A Mol Biomol Spectrosc 2012;94:271-6. doi: 10.1016/j.saa.2012.03.078.
Csepregi K, Susanne N, Schrener M, Hideg E.
Comparative evaluation of total antioxidant capacities of plant polyphenols. Molecules 2016;21(2):208. doi: 10.3390/molecules21020208.
Thi ND, Hwang ES. Bioactive compound contents and antioxidant activity in aronia (Aronia melanocarpa) leaves collected at different growth stages. Prev Nutr Food Sci 2014;19(3):204-12. doi: 10.3746/pnf.2014.19.3.204.
Beyhan Ö, Elmastaş M, Gedikli F. Total phenolic compounds and antioxidant capacity of leaf, dry fruit and fresh fruit of feijoa (Acca sellowiana, Myrtaceae). J Med Plant Res 2010;4(11):1065-72. doi: 10.5897/JMPR10.008.
Alabri TH, Al Musalami AH, Hossain MA, Weli AM, Al-Riyami Q. Comparative study of phytochemical screening, antioxidant and antimicrobial capacities of fresh and dry leaves crude plant extracts of Datura metel L. J King Saud Univ Sci 2014;26(3):237-43. doi: 10.1016/j.jksus.2013.07.002.
Asnaashari M, Tajik R, Khodaparast MH. Antioxidant activity of raspberry (Rubus fruticosus) leaves extract and its effect on oxidative stability of sunflower oil. J Food Sci Technol 2015;52(8):5180–7. doi: 10.1007/s13197-014-1564-7.
Stefanovits-Banyai E, Szentmihalyi K, Hegedus A, Koczka N, Vali L, Taba G, et al. Metal ion and antioxidant alterations in leaves between different seeds of Ginkgo biloba L. Life Sci 2006;78:1049.
Zahradnikowa L, Schmidt S, Sekretar S, Janac L. Determination of the antioxidant activity of Ginkgo biloba leaves extract. J Food Nutr Res 2007;46(1):15-9.
Boonkaew T, Camper ND. Biological activities of Gingko biloba extracts. Phytomedicine 2005;12(4):318-23. doi: 10.1016/j.phymed.2003.06.008.
Peres VF, Saffia J, Melecchi MI, Abadc FC, de Assis Jacques R, Martinez MM, et al. Comparison of Soxhlet, ultrasound-assisted and pressurized liquid extraction of terpenes, fatty acids and vitamin E from Piper gaudichaudianum Kunth. J Chromatogr A 2006;1105(1-2):115-8. doi: 10.1016/j.chroma.2005.07.113.
Bimakr M, Rahman RA, Taip FS, Adzahan NM, Sarker ZI, Ganjloo A. Optimization of ultrasound-assisted extraction of crude oil from winter melon (Benincasa hispida) seed using response surface methodology and evaluation of its antioxidant activity, total phenolic content and fatty acid composition. Molecules 2012;17(10):11748-62. doi: 10.3390/molecules171011748.
Aoshima H, Hirata S, Ayabe S. Antioxidative and anti-hydrogen peroxide activities of various herbal teas. Food Chem 2007;103(2):617-22. doi: 10.1016/j.foodchem.2006.08.032.
Kołodziej B, Drożdzal K. Właściwości przeciwutleniające kwiatów i owoców bzu czarnego pozyskiwanego ze stanu naturalnego. Żywn Nauka Technol Jakość 2011;4(77):36-44.
Malinowska P. Evaluation of antioxidant activity of cosmetics plant extracts using DPPH radical. Pol J Cosmetol 2013;16(1):69-73.
