Profilaktyka infekcyjnego zapalenia wsierdzia w gabinecie stomatologicznym – współczesne poglądy
DOI:
https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.219Słowa kluczowe:
infekcyjne zapalenie wsierdzia, profilaktyka antybiotykowa, zabiegi stomatologiczneAbstrakt
Infekcyjne zapalenie wsierdzia (IZW) wywoływane jest głównie przez bakterie. Choroba ta obarczona jest dużą śmiertelnością i występowaniem powikłań. U pacjentów z grupy najwyższego ryzyka IZW przed zabiegami stomatologicznymi o dużym ryzyku wystąpienia bakteriemii powinna być zastosowana profilaktyka antybiotykowa. Do procedur stomatologicznych o dużym ryzyku wystąpienia bakteriemii należą zabiegi przeprowadzane w obrębie dziąsła, tkanek okołowierzchołkowych zęba, a także związane z przerwaniem ciągłości błony śluzowej jamy ustnej.
Celem pracy było przedstawienie najnowszych poglądów i wytycznych towarzystw kardiologicznych w zakresie profilaktyki infekcyjnego zapalenia wsierdzia u pacjentów poddawanych zabiegom stomatologicznym.
W 2015 r. eksperci Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego podkreślili, że większe jest ryzyko wywołania IZW przez mikroflorę bakteryjną z jamy ustnej w wyniku przypadkowej bakteriemii związanej z rutynowymi czynnościami takimi jak żucie i czyszczenie zębów niż w wyniku bakteriemii związanej z zabiegami stomatologicznymi. Zła higiena, próchnica i stany zapalne dziąseł zwiększają ryzyko bakteriemii związanej z codziennymi czynnościami. Nacisk powinien być położony napoprawę opieki stomatologicznej, regularne wizyty kontrolne i planowe leczenie stomatologiczne, a także na utrzymanie prawidłowej higieny jamy ustnej. Te niespecyficzne metody prewencji IZW powinny być stosowane u pacjentów z grupy ryzyka IZW, a także jako rutynowa opieka wszystkich pacjentów, ponieważ IZW może rozwinąć się również u pacjentów, u których wcześniej nie wykryto chorób serca. Natomiast profilaktyka antybiotykowa powinna być ograniczona tylko do pacjentów zgrupy najwyższego ryzyka IZW: pacjentów ze sztuczną zastawką lub sztucznym materiałem zastosowanym do naprawy zastawki, pacjentów po przebytym IZW i pacjentów z nieskorygowaną siniczą wadą serca, a także pacjentów z wadami wrodzonymi serca po operacjach paliatywnych ze sztucznymi połączeniami, konduitami oraz innym sztucznym materiałem.
Bibliografia
Thuny F, Grisoli D, Cautela J, Riberi A, Raoult D, Habib G. Infective Endocaritis: prevention, diagnosis and management. Can J Cardiol 2014;30:1046-57.
Trzeciak P, Misiołek M, Zembala M, Szyguła-Jurkiewicz B, Poloński L, Namysłowski G. Prewencja infekcyjnego zapalenia wsierdzia u chorych po wszczepieniu zastawki serca poddawanych zabiegom laryngologicznym. Otolar Pol 2007;61(1):91-4.
Glenny AM, Oliver R, Roberts GJ, Hooper L, Worthington HV. Antibiotics for the prophylaxis of bacterial endocarditis in dentistry. Cochrane Database Syst Rev 2013;10:CD003823.
Moreillon P, Que YA. Infective endocarditis. Lancet 2004;363: 139-49.
Delahaye F, Ecochard R, Degevigney G, Barjhoux C, Malquarti V, Saradarian W, et al. The long-term prognosis of infective endocarditis. Eur Heart J 1995;16:48-53.
Netzer ROM, Zollinger E, Seiler C, Cerny A. Infective endocarditis: clinical spectrum, presentation and outcome. An analysis of 212 cases 1980–1995. Heart 2000;84(1):25-30.
Verheul HA, Vandenbrink RBA, Vanvreeland T, Moulijn AC, Duren DR, Dunning AJ. Effects of changes in management of active infective endocarditis on outcome in a 25-year period. Am J Cardiol 1993;72(9):682-7.
Lacassin F, Hoen B, Leport C, Selton-Suty C, Delahaye F, Goulet V, et al. Procedures associated with infective endocarditis in adults – a case control study. Eur Heart J 1995;16(12):1968-74.
Strom BL, Abrutyn E, Berlin JA, Kinman JL, Feldman RS, Stolley PD, et al. Dental and cardiac risk factors for infective endocarditis: A population-based, case-control study. Ann Intern Med 1998;129(10):761-9.
Costantinidesa F, Clozzab E, Ottavianic G, Gobboc M, Tirellid G, Biasottoe M. Antibiotic prophylaxis of infective endocarditis in dentistry: clinical approach and controversies. Oral Health Prev Dent 2014;12: 305-11.
Van der Meer JTM, van Wijk W, Thompson J, Vandenbroucke JP, Valkenburg HA, Michel MF. Efficacy of antibiotic prophylaxis for prevention of native-valve endocarditis. Lancet 1992;339(8786):135-9.
Imperiale TF, Horwitz RI. Does prophylaxis prevent postdental infective endocarditis? A controlled evaluation of protective efficacy. Am J Med 1990;88(2):131-6.
Farook SA, Davis AK, Khawaja N, Sheikh AM. NICE guideline and current practice of antibiotic prophylaxis for high risk cardiac patients (HRCP) among dental trainersand trainees in the United Kingdom (UK). Br Dent J 2012;213(4):E6. doi: 10.1038/sj.bdj.2012.723.
Guntheroth WG. How important are dental procedures as a cause of infective endocarditis? Am J Cardiol 1984;54:797-801.
Bennis A, Zahraoui M, Izzouzi L, Soulami S, Mehadji BA, Tahiri A, et al. Bacterial endocarditis in Morocco. Ann Cardiol Angeiol (Paris) 1995;44(7):339-44.
Moreillon P, Wilson WR, Leclercq R, Entenza JM. Single-dose oral amoxicillin or linezolid for prophylaxis of experimental endocarditis due to vancomycin-susceptible and vancomycin-resistant enteroccocus faecalis. Antimicrob Agents Chemother 2007;51:1661-5.
Duval X, Delahaye F, Alla F, Tattevin P, Obadia JF, Le Moing V, et al. Temporal trends in infective endocarditis in the context of prophylaxis guideline modifications: three successive population-based surveys. J Am Coll Cardiol 2012;59(22):1968-76.
Thornhill MH, Dayer MJ, Forde JM, Corey GR, Hock G, Chu VH, et al. Impact of the NICE guideline recommending cessation of antibiotic prophylaxis for prevention of infective endocarditis: before and after study. Br Med J 2011;342:d2392.
Dayer MJ, Jones S, Prendergast B, Baddour LM, Lockhard PB, Thornhill MH. Incidence of infective endocarditis in England, 2000–13: a secular trend, interrupted time-series analysis. Lancet 2015;385:1219-28.
Gold MJ. Cure rates and long term prognosis. In: Kaye D, editor. Infective endocarditis. 2nd ed. New York: Raven Press; 1992. p 455-64.
Habib G, Lancellotti P, Antunes MJ, Bongiorni MG, Casalta JP, Del Zotti F, et al. 2015 ESC Guidelines for the management of infective endocarditis: The Task Force for the Managment of Infective endocarditis of European Society of Cardiology (ESC). Endorsed by: European Association for Cardio-Thoracic Surgary (EACTS), The European Association of Nuclear Medicine (EANM). Eur Heart J 2015;36:3075-128.
Lockhart PB, Brennan MT, Sasser HC, Fox PC, Paster BJ, Bahrani-Mougeot FK. Bacteriemia associated with toothbrushing and dental extraction. Circulation 2008;117:3118-25.
Barco CT. Prevention of infective endocarditis. A review of the medical and dental literature. J Periodontol 1991;62:510-23.
Bahrani-Mougeot FK, Saunders SE, Brennan MT, Lochart PB. Associations between bacteremia from oral sources and distant-site infections: tooth brushing versus single tooth extraction. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol 2015;119:430-5.
Roberts GJ. Dentists are innocent! ”Everyday” bacteriemia is the real culprit: a review and assessement of the evidence that dental surgical procedures are a principal cause of bacterial endocarditis in children. Pediatr Cardiol 1999;20:317-25.
Coulter WA, Coffey A, Saunders IDF, Emmerson AM. Bacteremia in children following dental extraction. J Dent Res 1990;69:1691-5.
Wright AJ, Wilsin WR. Experimental animal endocarditis. Mayo Clin Proc 1982;57:10-4.
Habib G, Lancellotti P, Iung B. ESC Guidelines on the management of infective endocarditis: a big step forward for an old disease. Heart 2016;102(13):992-4.
Hoen B. Epidemiology and antibiotic treatment of infective endocarditis: an update. Heart 2006;92(11):1694-700.
Chambers JB, Dayer MJ, Prendergast BD, Sandoe J, Westaby S, Thornhill MH. Beyond the antibiotic prophylaxis of infective endocarditis: the problem of dental surveillance. Heart 2013;99(6):363-4.
