Niesynonimiczny polimorfizm genu laktotransferyny i próchnica zębów u 12-letnich dzieci z Pomorza Zachodniego
DOI:
https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.625Słowa kluczowe:
próchnica zębów, uzębienie stałe, dzieci, polimorfizm genetyczny, laktotransferynaAbstrakt
Wstęp: Próchnica zębów jest chorobą zakaźną dotykającą 60–90% dzieci na całym świecie, stąd też jest ona uważana za najczęstszą chorobę przewlekłą okresu dzieciństwa. Laktotransferyna, kodowana przez gen LTF, jest obecnym w ślinie białkiem, które ogranicza rozwój drobnoustrojów. Tranzycja c.140A>G w genie LTF (rs1126478), której skutkiem jest substytucja lizyny (K) przez argininę (R) w pozycji 47 łańcucha polipeptydowego laktotransferyny (p.K47R), znacznie zmniejsza aktywność bakteriobójczą tego białka, skierowaną przeciw Streptococcus mutans. Stąd też pytanie, czy polimorfizm LTF: c.140A>G wiąże się z ryzykiem próchnicy u polskich dzieci z uzębieniem stałym.
Materiały i metody: Identyfikację polimorfizmu rs1126478 LTF przeprowadzono metodą sekwencjonowania w próbkach genomowego DNA, wyizolowanego z komórek nabłonka jamy ustnej 210 dzieci 12-letnich (59 dzieci ze wsi i 151 dzieci z miasta) pochodzenia europejskiego z regionu Pomorza Zachodniego. U badanych osób wartość wskaźnika intensywności próchnicy (PUW) wynosiła 0–14, a dzieci ze wskaźnikiem PUW równym
0 traktowano jako osoby bez próchnicy (grupa kontrolna).
Wyniki: Częstość próchnicy i średnia wartość PUW u dzieci mieszkających na wsi były istotnie większe w porównaniu do tych wskaźników u dzieci z miasta. Analiza w modelu regresji logistycznej z uwzględnieniem korekty względem płci i miejsca stałego zamieszkania wykazała brak istotnego związku między polimorfizmem LTF a ryzykiem próchnicy.
Wnioski: Wyniki badania wskazują, że stałe zamieszkanie na wsi, a nie polimorfizm LTF c.140A>G, jest czynnikiem ryzyka próchnicy u 12-letnich dzieci z Pomorza Zachodniego.
Bibliografia
Kassebaum NJ, Bernabé E, Dahiya M, Bhandari B, Murray CJ, Marcenes W. Global burden of untreated caries: a systematic review and metaregression. J Dent Res 2015;94(5):650-8.
Rojek R, Stachowiak-Ruda J, Mikołajczyk J, Wieczkowska I, Jarząbek A, Gońda-Domin M, et al. Dental health practices verus oral health condition in 12-year-old children from West Pomerania Province. J Stoma 2017;70(3):272-80.
Country Oral Health Profiles. Malmö University. https://www.mah.se/CAPP/Country-Oral-Health-Profiles/ (5.06.2018).
Gaszyńska E, Wierzbicka M, Marczak M, Szatko F. Thirty years of evolution of oral health behaviours and dental caries in urban and rural areas in Poland. Ann Agric Environ Med 2014;21(3):557-61.
Rodakowska E, Wilczyńska-Borawska M, Bagińska J, Stokowska E. Epidemiological analysis of dental caries in 12-year-old children residing in urban and rural settings in the Podlaskie region of north-eastern Poland. Ann Agric Environ Med 2013;20(2):325-8.
Rojek R, Mikołajczyk J, Gońda-Domin M. Environment inhabited and condition of dental caries disease in 12-year-olds from the West Pomerania region, on the basis of epidemiological studies during the year 2011. Mag Stomatol 2014;24(11):121-4.
Navazesh M, Kumar SK. Measuring salivary flow: challenges and opportunities. J Am Dent Assoc 2008;139 Suppl:35S-40S.
Azevedo LF, Pecharki GD, Brancher JA, Cordeiro CA Jr, Medeiros KG, Antunes AA, et al. Analysis of the association between lactotransferrin (LTF) gene polymorphism and dental caries. J Appl Oral Sci 2010;18(2):166-70.
Brancher JA, Pecharki GD, Doetzer AD, Medeiros KG, Cordeiro CA Jr, Sotomaior VS, et al. Analysis of polymorphisms in the lactotransferrin gene promoter and dental caries. Int J Dent 2011;2011:571726.
Van Nieuw Amerongen A, Bolscher JG, Veerman EC. Salivary proteins: protective and diagnostic value in cariology? Caries Res 2004;38(3):247-53.
Liu D, Wang X, Zhang Z, Teng CT. An intronic alternative promoter of the human lactoferrin gene is activated by Ets. Biochem Biophys Res Commun 2003;301(2):472-9.
Jenssen H, Hancock RE. Antimicrobial properties of lactoferrin. Biochimie 2009;91(1):19-29.
Kim SJ, Yu DY, Pak KW, Jeong S, Kim SW, Lee KK. Structure of the human lactoferrin gene and its chromosomal localization. Mol Cells 1998;8(6):663-8.
Velliyagounder K, Kaplan JB, Furgang D, Legarda D, Diamond G, Parkin RE, et al. One of two human lactoferrin variants exhibits increased antibacterial and transcriptional activation activities and is associated with localized juvenile periodontitis. Infect Immun 2003;71(11):6141-7.
Fine DH, Toruner GA, Velliyagounder K, Sampathkumar V, Godboley D, Furgang D. A lactotransferrin single nucleotide polymorphism demonstrates biological activity that can reduce susceptibility to caries. Infect Immun 2013;81(5):1596-605.
Volckova M, Linhartova PB, Trefna T, Vlazny J, Musilova K, Kukletova M, et al. Lack of association between lactotransferrin polymorphism and dental caries. Caries Res 2014;48(1):39-44.
Wang M, Qin M, Xia B. The association of Enamelin, Lactoferrin, and Tumour necrosis factor alpha gene polymorphisms with high caries susceptibility in Chinese children under 4 years old. Arch Oral Biol 2017;80:75-81.
World Health Organization. Oral health surveys – basic methods. www.who.int/oral_health, 2013 (2018.06.05).
Barber MF, Kronenberg Z, Yandell M, Elde NC. Antimicrobial functions of lactoferrin promote genetic conflicts in ancient primates and modern humans. PLoS Genet 2016;12(5):e1006063.
National Center for Biotechnology Information. 1000 Genomes Browser. www.ncbi.nlm.nih.gov/variation/tools/1000genomes/?assm=GCF_000001405.25,201 (5.06.2018).
Abbasoğlu Z, Tanboğa I, Küchler EC, Deeley K, Weber M, Kaspar C, et al. Early childhood caries is associated with genetic variants in enamel formation and immune response genes. Caries Res 2015;49(1):70-7.
Doetzer AD, Brancher JA, Pecharki GD, Schlipf N, Werneck R, Mira MT, et al. Lactotransferrin gene polymorphism associated with caries experience. Caries Res 2015;49(4):370-7.
