Początek ochrony życia dziecka poczętego – analiza przedmiotu ochrony przestępstw aborcyjnych

Autor

  • Paweł Rafałowicz Wydział Prawa i Administracji, Katedra Tworzenia i Wykładni Prawa, Uniwersytet Szczeciński, al. Piastów 40b, 71-065 Szczecin

DOI:

https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.185

Słowa kluczowe:

prawo karne, poczęcie, zapłodnienie, wykładnia derywacyjna, przerywanie ciąży

Abstrakt

Przedmiotem ochrony przestępstw aborcyjnych w Kodeksie karnym jest dziecko poczęte. Ustawodawca nie przewidział definicji legalnej tego terminu, a w piśmiennictwie panuje spór o początek prawnej ochrony życia ludzkiego w świetle polskich przepisów. Jednocześnie wskazać należy na niespójność terminologiczną w aktach normatywnych, w szczególności w Kodeksie karnym oraz ustawie z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży. Wykładnia derywacyjna, która jest podstawowym narzędziem do pracy na tekstach prawnych, umożliwia rozwianie tych wątpliwości poprzez zastosowanie dyrektyw językowych, systemowych i funkcjonalnych. Przyglądając się piśmiennictwu, orzecznictwu oraz językowemu znaczeniu słowa „poczęcie”, można dojść do wniosku, że prawo karne chroni życie ludzkie od momentu zapłodnienia. Wynika to z gwarancji ochrony życia człowieka jako podstawowej zasady ujętej w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, którą wyjaśnia Trybunał Konstytucyjny. Należy również wskazać na argumentację w postaci kryterium genetycznego, pojawiającą się w doktrynie za tym poglądem.

Bibliografia

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483).

Banaszak B, Jabłoński M. Teza 2 do art. 38. In: Boć J, editors. Konstytucje Rzeczypospolitej Polskiej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 roku. Wrocław: Kolonia Limited; 1998. p. 78

Rafałowicz P. Ochrona życia dziecka poczętego w polskim prawie karnym i w nauczaniu Kościoła Katolickiego. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński; 2016. p. 11-70.

Nauka G. Doktrynalne podstawy i prawne uwarunkowania ochrony życia ludzkiego w fazie prenatalnej – perspektywa międzynarodowa. Rodzina i prawo. Kwartalnik Sędziów Rodzinnych 2012;23:103.

Kania A M. Z problematyki granic ochrony życia ludzkiego. Wrocławskie Studia Erazmiańskie. Zeszyty Studenckie = Studia Erasmiana 2009:99-114. http://www.bibliotekacyfrowa.pl/dlibra/docmetadata?id=34578&from=publication (6.11.2015).

Zoll A. Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu. Uwagi wprowadzające. In: Zoll A, editors. Kodeks karny. Cześć szczególna, vol. II. Warszawa: Wolters Kluwer; 2013. p. 250-339.

Paprzycki LK. Granice prawnokarnej ochrony życia i zdrowia na tle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2006 r. (I KZP 18/06). Prawo Med 2007;3:56.

Gałązka M, Hałas RG, Hypś S, Szeleszczuk D, Wiak K. Kodeks karny – część szczególna. Pytania, kazusy, tablice. Warszawa: C.H. Beck; 2012. p. 30.

Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 maja 1997 r., K 26/96, OTK 1997 nr 2, poz. 19.

Małecki M. Na marginesie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2010 r., sygn. V KK 34/10 (o znamieniu człowiek). Prokuratura i Prawo 2001;7-8:83.

Zielińska E. Z problematyki wykładni przepisów karnych dotyczących ochrony płodu ludzkiego. Państwo i Prawo 1995;2:22-9.

Majewski J, Wróbel W. Prawnokarna ochrona dziecka poczętego. Państwo i Prawo 1993;5:36.

Kubiak R. Prawo medyczne. Warszawa: C.H. Beck; 2014. p. 495-7.

Plebanek E. Przestępstwa aborcyjne – praktyczna interpretacja znamion czynności wykonawczej. Prawo Med 2011;2:36-7.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 16 października 2008 r., II AKa 255/08, KZS 2009 nr 1, poz. 88, OSA/Kat. 2008 nr 4, poz. 4, Legalis, nr 175064.

Ustawa z dnia 8 lipca 1999 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz ustawy o zawodzie lekarza (Dz. U. nr 64, poz. 729).

Ozorowski E, editor. Słownik małżeństwa i rodziny. Warszawa–Łomianki: Fundacja Pomocy Rodzinie; 1999. p. 110.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2006 r., I KZP 18/06, OSNKW 2006, nr 11, poz. 97.

Płód. MiMi. Medycyna. http://pl.mimi.hu/medycyna/plod.html (8.11.2015).

Smyczyński T. Pochodzenie dziecka poczętego w wyniku zabiegu medycznie wspomaganej prokreacji. In: Smyczyński T, editor. System prawa prywatnego. Prawo rodzinne i opiekuńcze, vol. 12. Warszawa: C.H. Beck; 2011. p. 216-7.

Ciepły F. Prawne określenia człowieka w prenatalnej fazie rozwoju. Ius Novum 2015;4:96-7.

Bartelm H. Embriologia. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2012. p. 71-2.

Tyszkiewicz L. Rozdział XIX. Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu. Uwagi wstępne. In: Filar M, editor. Kodeks karny. Komentarz. Warszawa:Wolters Kluwer; 2014. p. 845.

Słownik języka polskiego PWN. http://sjp.pwn.pl/slowniki/cz%C5%82owiek.html (22.12.2015).

Szymczak M, editor. Słownik języka polskiego PWN, vol. II. Warszawa: PWN; 1984.

Dubisz E, editor. Uniwersalny słownik języka polskiego, vol. 3. Warszawa: PWN; 2003.

Sobol E, editor. Nowy słownik języka polskiego. Warszawa: PWN; 2003.

Smyczyński T. Pojęcie i status prawny ludzkiej istoty poczętej. In: Smyczyński T, editor. Wspomagana prokreacja ludzka. Zagadnienia legislacyjne. Poznań: Instytut Nauk Prawnych PAM; 1996. p. 22-3.

Monge MÁ. Narodziny i śmierć we współczesnej medycynie. In: Monge MÁ, editor. Etyka w medycynie. Ujęcie interdyscyplinarne. Warszawa: MediPage; 2012. p. 132.

Pobrania

Opublikowane

2017-05-26

Inne teksty tego samego autora