Jak żywią się sportowcy po zakończeniu kariery sportowej?
DOI:
https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.150Słowa kluczowe:
byli sportowcy, żywienie, Kwestionariusz Częstości Spożycia ŻywnościAbstrakt
Wstęp: Celem pracy była ocena zwyczajów żywieniowych uczestników badania naukowego pt. „Dieta CRON jako alternatywa dla sportowców kończących karierę sportową”.
Materiały i metody: W badaniu udział wzięło 94 byłych sportowców z całej Polski. Do przeprowadzenia wywiadu żywieniowego wykorzystano wystandaryzowany Kwestionariusz Częstotliwości Spożycia Żywności (Food Frequency Questionnaire). Wywiad żywieniowy zbierany był wśród respondentów przez ankietera jednokrotnie, na pierwszej wizycie po przystąpieniu do badania.
Wyniki: Byli sportowcy w ciągu ostatnich 12 miesięcy najczęściej jedli 3 posiłki dziennie (39,4%), nie przestrzegając jednocześnie określonych godzin ich spożywania (44,7%). Do najczę-ściej spożywanych produktów spożywczych należały: pieczywo razowe (tzw. ciemne), owoce i warzywa. Respondenci określili, że są one przez nich jedzone kilka razy w tygodniu. W badaniu zauważono wiele istotnych korelacji pomiędzy spożyciem wybranych produktów spożywczych. Jedna z nich występuje pomiędzy spożyciem owoców ogółem a wyborem jabłek i gruszek (r = 0,7340; p < 0,05).
Wnioski: Wykazano, że sposób żywienia byłych sportowców jest dość urozmaicony. Warto nadmienić, że dieta byłych sportowców składa się ze zbyt małej liczby posiłków, które dodatkowo nie są spożywane o stałych godzinach. Respondenci świadomi są, że ich sposób żywienia dostarcza zbyt dużą ilość cukru i tłuszczu; część z nich deklaruje jednocześnie, że w codziennej diecie próbuje ograniczać spożycie tych produktów.
Bibliografia
Pihl E, Jurimae T. Relationships between body weight change and cardiovascular disease risk factors in male former athletes. Int J Obes 2001;25(7):1057 -62.
Murray LA, Reilly JJ, Choudhry M, Durnin JVGA. A longitudinal study of changes in body composition and basal metabolism in physically active elderly men. Eur J Appl Physiol 1996;72:215 -8.
St -Onge MP, Gallagher D. Body composition changes with aging: the cause or the result of alterations in metabolic rate and macronutrient oxidation? Nutrition 2010;26(2):152-5.
Piramida zdrowego żywienia i aktywności fizycznej. Instytut Żywności i Żywienia im. prof. dra med. Aleksandra Szczygła. http://www.izz.waw. pl/pl/zasady -prawidowego-ywienia#c (9.02.2015).
Gawęcki J, Hryniewiecki L, editors. Żywienie człowieka. Podstawy nauki i żywieniu. T. 1 3rd ed. Warszawa: Wyd. Nauk. PWN; 2005.
Kołożyn-Krajewska D, Sikora T. Towaroznawstwo żywności. Podręcznik dla szkół handlowych. 3rd ed. Warszawa: Wyd. WSiP; 2004.
Pijanowski E, Dłużewski M, Dłużewska A, Jarczyk A. Ogólna technologia żywności. 8th ed. Warszawa: Wyd. Naukowo -Techniczne; 2004.
Komentarz do Piramidy Zdrowego Żywienia. Instytut Żywności i Żywienia im. prof. dra med. Aleksandra Szczygła. http://www.izz.waw.pl/pl/ zasady -prawidowego -ywienia?id=225 (8.02.2015).
Zasady prawidłowego żywienia. In: Jarosz M, editor. Praktyczny podręcznik dietetyki. Warszawa: Wyd. Instytutu Żywności i Żywienia; 2010, p. 67 -116. http://www2.mz.gov.pl/wwwfiles/ma_struktura/docs/polzdrow_podrdietetyki_20120522_zal15.pdf (9.02.2015).
Budzyński B, Palich P. Towaroznawstwo ogólne i spożywcze. 1st ed. Gdynia: Wyd. Uczelniane WSM; 1998.
Borecka W, Walczak Z, Starzycki M. Orzech włoski (Juglans regia l.) – naturalne źródło prozdrowotnych składników żywności. Nauka Przyr Technol 2013;7(2):#23. http://www.npt.up -poznan.net/pub/art_7_23. pdf (26.07.2015).
Flaczyk E, Kobus -Cisowska J. Znaczenie orzechów w żywieniu człowieka. Przem Spoż 2010;64(12):26-31.
Ciborowska H, Rudnicka A. Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. 3rd ed. Warszawa: Wyd. Lek. PZWL; 2009.
Krzymański J, Bartkowiak -Broda I, Krygier K, Szostak WB, Tys J, Ptasznik S, et al. Olej rzepakowy – nowy surowiec, nowa prawda. Teraz rzepak teraz olej. T 2. Warszawa: Polskie Stowarzyszenie Producentów Oleju; 2009. http://www. domowe wypieki.pl/images/content/555/olej -rzepakowy.pdf (6.02.2015).
Wądołowska L. Kwestionariusz częstotliwości spożycia żywności. http:// www.uwm.edu.pl/edu/lidiawadolowska/pdf/ffq.pdf (7.01.2015).
Marquet LA, Brown M, Tafflet M, Nassif H, Mouraby R, Bourhaleb S, et al. No effect of weight cycling on the post -career BMI of weight class elite athletes. BMC Public Health. 2013;13:510. http://bmcpublichealth.biomedcentral.com/articles/10.1186/1471 -2458 -13 -510 (7.01.2015).
Cichosz G, Czeczop H. Kontrowersje wokół białek diety. Pol Merkur Lekarski 2013;35(210):397 -4.
Tipton KD. Efficacy and consequences of very -high - protein diets for athletes and exercisers. Proc Nutr Soc 2011;70(2):205 -14.
Jarosz M, Stoś K, Walkiewicz A, Stolińska H, Wolańska D, Gielecińska I, Wierzejska R, et al.: Witaminy. In: Jarosz M, editor. Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja. Warszawa: Instytutu Żywności i Żywienia;
p. 86 -122. http://www.izz.waw.pl/attachments/article/33/
NormyZywieniaNowelizacjaIZZ2012.pdf (7.01.2015).
Arliani GG, Lara PS, Astur DC, Cohen M, Goncalves JPP, Ferretti M. Impact of sports on health of former professional soccer players in Brazil. Acta Ortop
Bras 2014;22(4):188 -90. doi: 10.1590/1413 -78522014220400954. http:// www.scielo.br/pdf/aob/v22n4/1413 -7852 -aob -22 -04 -00188.pdf (25.03.2015).
Batista C, Soares JM. Are former elite athletes more protected against metabolic syndrome? J Cardiol 2013;61:440 -5.
Fogelholm M, Kaprio J, Sarna S. Healthy lifestyles of former Finnish world class athletes. Med Sci Sports Exerc 1994;26:224 -9.
Sunman ML, Hoerr SL, Sprague H, Olson HW, Quinn TJ. Lifestyle variables as predictors of survival in former college men. Nutr Rev 1991;11(2 -3):141 -8.
Nitzke SA, Voichick SJ, Olson D. Weight cycling practices and long -term health conditions in a sample of former wrestlers and other collegiate athletes. J Athl Train 1992;27(3):257 -61.
Saarni SE, Rissanen A, Sarna S, Koskenvuo M, Kaprio J. Weight cycling of athletes and subsequent weight gain in middleage. Int J Obes 2006;30:1639 -44.
Erinosho TO, Pinard CA, Nebeling LC, Moser RP, Shaikh AR, Resnicow K, et al. Development and implementation of the National Cancer Institute’s Food Attitudes and Behaviors Survey to assess correlates of fruit and vegetable intake in adults. PloS One. 2015;10(2):e0115017. doi: 10.1371/journal.pone.0115017. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/ PMC4338082/pdf/pone.0115017.pdf (27.03.2015).
Ivey KL, Hodgson JM, Croft KD, Lewis JR, Prince RL. Flavonoid intake and all-cause mortality [online]. Am J Clin Nutr 2015; pii: ajcn073106. doi: 10.3945/ajcn.113.073106. http://ajcn.nutrition.org/content/early/2015/04/01/ajcn.113.073106. (15.04.2015).
Slavin JL, Lloyd B. Health benefits of fruits and vegetables. Adv Nutr 2012;3(4):506 -16.
Brzozowska A, Sicińska E, Roszkowski W. Rola folianów w żywieniu osób starszych. Rocz Państ Zakł Hig 2004;55(2):159 -64.
Kusznierewicz B, Piasek A, Lewandowska J, Śmiechowska A, Bartoszek A. Właściwości przeciwnowotworowe kapusty białej. Żywn Nauka Technol Jakość. 2007;6(55):20-34.
Sanchez-Chino X, Jimenez -Martinez C, Davila-Ortiz G, Alvarez-GonzalezI, Madrigal -Bujaidar E. Nutrient and nonnutrient components of legumes, and its chemopreventive activity: a review. Nutr Cancer 2015;67(3): 401 -10.
Waśkiewicz A. Jakość żywienia i poziom wiedzy zdrowotnej u młodych dorosłych Polaków – badanie WOBASZ. Probl Hig Epidemiol 2010;91(2):233 -7. http://phie.pl/pdf/phe -2010/phe -2010 -2 -233.pdf (15.04.2015).
Rynek owoców w Polsce. Warszawa: Agencja Rynku Rolnego; 2014. http://www.arr.gov.pl/data/00321/rynek_owocow2014_pl.pdf (7.04.2015).
Hennessy M, Bleakley A, Piotrowski JT, Mallya G, Jordan A. Sugar-sweetened beverage consumption by adult caregivers and their children: the role of drink features and advertising exposure. Health Educ Behav 2015. doi: 10.1177/1090198115577379. http://heb.sagepub.com/ content/early/2015/02/24/1090198115577379.full.pdf?ijkey=eeEC5H HXdRszVns&keytype=finite (15.04.2015).
Traversy G, Chaput JP. Alcohol consumption and obesity: an update. Curr Obes Rep 2015;4(1):122 -30. doi: 10.1007/s13679 -014 -0129 -4.
Unt E, Zilmer K, Magi A. Homocysteine status in former top-level male athletes: possible effect of physical activity and physical fitness. Scand J Med Sci Sports 2008;18:360 -6.
