KLINICZNA I RADIOLOGICZNA CHARAKTERYSTYKA TORBIELI PRZEGRODY PRZEŹROCZYSTEJ U CHORYCH PODDANYCH LECZENIU CHIRURGICZNEMU Z UŻYCIEM ENDOSKOPU
DOI:
https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.47Słowa kluczowe:
neurochirurgia, endoskop, torbiel przegrody przeźroczystej, jama przegrody przeźroczystejAbstrakt
Wstęp: Jama przegrody przeźroczystej występuje u 15% osób dorosłych i uznawana jest za wariant normy. U niektórych pacjentów dochodzi do pojawienia się zespołu objawów, który związany jest z ewolucją jamy w postać torbieli. Częstość występowania torbieli jest znacznie niższa. Patomechanizm oraz czynniki ryzyka takiej przemiany nie są dokładnie poznane. Spośród teorii powstawania torbieli współcześnie największą wagę przywiązuje się do hipotezy mechanizmu zastawkowego w przepływie płynu mózgowo-rdzeniowego. Stwierdzenie, iż jest ona prawdziwa, może być postawione tylko na podstawie bezpośredniej obserwacji, co umożliwia obecnie przyżyciowo metoda endoskopowa. Celem pracy było opisanie zespołu cech klinicznych i radiologicznych towarzyszących wypierającej torbieli przegrody przeźroczystej (WTPP). Podjęto także próbę poznania patomechanizmu powstawania WTPP oraz określenia wskazań do leczenia operacyjnego tej patologii.
Materiał i metody: Grupę badanych stanowiło 27 chorych Kliniki Neurochirurgii Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie poddanych leczeniu chirurgicznemu z powodu WTPP. U chorych oceniano objawy kliniczne i radiologiczne przed interwencją i po interwencji chirurgicznej. Analizowano również obraz śródoperacyjny z operacji endoskopowych.
Wyniki: U większości badanych przed leczeniem operacyjnym występowały podobne objawy kliniczne: bóle głowy, zawroty głowy, nudności i wymioty, zaburzenia wyższych czynności nerwowych, zaburzenia widzenia. Po leczeniu operacyjnym stwierdzano ustąpienie dolegliwości w większości przypadków, co dowodzi związku przyczynowego występowania WTPP z wymienionymi objawami. Zauważono również znaczące różnice w pomiarach radiologicznych przed zabiegiem i po zabiegu, co pozwoliło na wyznaczenie kliniczno-radiologicznych kryteriów rozpoznania WTPP, natomiast przyżyciowe obserwacje śródoperacyjne umożliwiły potwierdzenie mechanizmu napełniania się torbieli.
Wnioski: Uzyskane wyniki badań pozwoliły na udowodnienie hipotezy mechanizmu zastawkowego jako głównego czynnika powodującego powstawanie objawów u chorych z WTPP oraz na określenie składowych zespołu WTPP. Potwierdziły one zasadność wyboru leczenia chirurgicznego za pomocą endoskopu. Ponadto zmiany geometrii struktur centralnego układu nerwowego zaobserwowane podczas analizy obrazów radiologicznych przed zabiegami i po zabiegach chirurgicznych czynią zasadnymi dalsze badania nad dynamiką tego obszaru u chorych z WTPP.
Bibliografia
Kocer N., Kantarci F., Mihmalli I., Islak C., Cokyuksel O.: Spontaneous regression of a cyst of the cavum septi pellucidi. Neuroradiology. 2000, 42, 360–362.
Pearce Z.M.S.: Some observations on the septum pellucidum. Eur Neurol. 2008, 59, 332–334.
Sencer A., Sencer S., Turantan I., Devecioglu O.: Cerebrospinal fluid dynamics of the cava septi pellucidi and vergae. Case report. J Neurosurg. 2001, 94, 127–129.
Tubbs R.S., Krishnamurthy S., Verma K., Shoja M 4. .M., Loukas M., Mortazavi M.M. et al.: Cavum velum interpositum, cavum septum pellucidum and cavum vergae: a review. Childs Nerv Syst. 2011, 27, 1927–1930.
Chiu C.D., Huang W.C., Huang M.C., Wang S.J., Shih Y.H., Lee L.S.: Navigator system-assisted endoscopic fenestration of a symptomatic cyst in the septum pellucidum – technique and cases report. Clin Neurol Neurosurg. 2005, 107, 337–341.
Gangemi M., Maiuri F., Cappabianca P., Alafaci C., Divitiis 6. O., Tomasello F. et al.: Endoscopic fenestration of symptomatic septum pellucidum cysts: three case reports with discussion on the approaches and technique. Minim Invasive Neurosurg. 2002, 45, 105–108.
Meng H., Feng H., Le F., Lu J.Y.: Neuroendoscopic management of symptomatic septum pellucidum cysts. Neurosurgery. 2006, 59, 278–283.
Bochenek A., Reicher M.: Układ nerwowy ośrodkowy. Kresomózgowie. In: Anatomia człowieka. Podręcznik dla studentów i lekarzy. Ed. M. Reicher. PZWL, Warszawa 1963, T. 6, 296–312.
Gorczyca P.W., Matysiakiewicz J.A.: Zaburzenia psychiczne u chorych z torbielą przegrody przezroczystej: opis dwu przypadków. Post Psychiat Neurol. 2000, 9, Suppl. 3, 35–38.
Kojder I., Niezabitowski K.: Rozszczepienie przemieszczenia bocznego rogów czołowych i przegrody przeźroczystej mózgu jako wskaźnik dynamiki procesów wypierających płata skroniowego. Pol Przegl Radiol. 1986, 50, 133–136.
Aldur M.M., Gurcan F., Basar R., Aksit M.D.: Frequency of septum pellucidum anomales in non-psychotic poulation: a magnetic resonance imaging study. Surg Radiol Anat. 1999, 21, 119–123.
Fratzoglou M., Grunert P., Leite dos Santos A., Hwang P., Fries G.: Symptomatic cysts of the cavum septi pellucidi and cavum vergae: the role of endoscopic neurosurgery in the treatment of four consecutive cases. Minim Invasive Neurosurg. 2003, 46, 243–249.
Jakuszkowiak K., Szeliga J., Cubała W.J., Radziwiłłowicz P., Afeltowicz Z., Czarnowska M.: Zespół paranoidalny ze współistniejącą torbielą przegrody przeźroczystej: psychiatryczne i psychologiczne opis przypadku. Wiad Psychiat. 2003, 6, 211–215.
Byrd S.E., Harwood-Nash D.C., Fitz C.R.: Absence of the corpus callosum: computed tomographic evaluation in infants and children. J Can Assoc Radiol. 1978, 29, 108–112.
Radziwiłłowicz P., Radziwiłłowicz W., Krystoforska A., Cubała W.J.: Zespół anankastyczno-depresyjny u chorego z torbielą przegrody przeźroczystej. Psychiatryczne i psychologiczne opis przypadku. Psychiat Pol. 2003, 37, 463–475.
Lancon J.A., Haines D.E., Raila F.A., Parent A.D., Vedanarayanan V.V.: Expanding cyst of the septum pellucidum. Case report. J Neurosurg. 1996, 85, 1127–1134.
Lewis S.W., Mezey G.C.: Clinical correlates of septum pellucidum cavities: an unusual association with psychosis. Psychol Med. 1985, 15, 43–54.
Oertel J.M., Schroeder H.W., Gaab M.R.: Endoscopic stomy of the septum pellucidum: indications, technique, and results. Neurosurgery. 2009, 64, 482–493.
Liss L., Mervis L.: The ependymal lining of the cavum septi pellucidi: a histological and histochemical study. J Neuropathol Exp Neurol. 1964, 23, 355–367.
Bikmaz K., Dinc C., Cakabay M., Iplikcioglu A.C.: Epidermoid cyst of the cavum septum pellucidum. Acta Neurochir (Wien). 2007, 149, 1271–1272.
Silbert P.L., Gubbay S.S., Vaughan R.J.: Cavum septum pellucidum and obstructive hydrocephalus. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 1993, 56, 820–822.
Raybaud C.: The corpus callosum, the other great forebrain commissures and the septum pellucidum: anatomy, development, and malformation. Neuroradiology. 2010, 52, 447–477.
Garza-Mercado R.: Giant cyst of the septum pellucidum. Case report. J Neurosurg. 1981, 55, 646–650.
Jackowski A., Kulshresta M., Sgouros S.: Laser-assisted flexible endoscopic fenestration of giant cyst of the septum pellucidum. Br J Neurosurg. 1995, 9, 527–532.
Shaw C.M., Alvord E.C.: Cava septi pellucidi et vergae: their normal and pathological states. Brain. 1969, 92, 213–224.
Fredriksson L., Nilsson I., Su E.J., Andrae J., Ding H., Betsholtz C. et al.: Platelet-derived growth factor C deficiency in C57BL/6 mice leads to abnormal cerebral vascularization, loss of neuroependymal integrity, and ventricular abnormalities. Am J Pathol. 2012, 180, 1136–1144.
Bronshtein M., Weiner Z.: Prenatal diagnosis of dilated cava septi pellucidi et vergae: associated anomalies, differential diagnosis and pregnancy outcome. Obstet Gynecol. 1992, 80, 838–842.
Ronsin E., Grosskopf D., Perre J.: Morphology and immunohistochemistry of a symptomatic septum pellucidum cavum Vergae cyst in man. Acta Neurochir (Wien). 1997, 139, 366–372.
Findler G., Hoffman H.J.: Intracranial midline cyst in association with myelodysplasia. Neurosurgery. 1980, 7, 521–524.
Kaciński M., Kubik A., Pakszys M., Gergont A., Prajsner B.: Rozwój badań nad torbielą przegrody przeźroczystej u dzieci i dorosłych. Przegl Lek. 2001, 58, 147–150.
Kaciński M., Prajsner B., Kubik A.: Ocena psychologiczna dzieci z torbielą przegrody przeźroczystej. Wyniki wstępne. Neurol Dziec. 2002, 11, 41–48.
Kaciński M., Prajsner B., Kubik A., Gergont A., Jaworek M.: Wyniki oceny psychologicznej dzieci z torbielą przegrody przeźroczystej. Przegl Lek. 2004, 61, 486–490.
Rossitch E., Wilkins R.H.: Developmental midline intracranial cysts. In: Neurosurgery. R.H. Wilkins, S.S. Rengachary. McGraw-Hill, New York 1996, 3, 3707–3708.
Chen C.J.: Expanding septum pellucidum cyst due to a traumatic ventriculoperitoneal shunt. Neuroradiology. 1999, 41, 567–569.
Frattalone A.R., Neely E.T.: Positional headache associated with a dilated cyst of the septum pellucidum. Mil Med. 2011, 176, 1202–1203.
Hamlat A., Casallo-Quiliano C., Saikali S., Adn M., Brassier M.A., Brassier G.: Huge colloid cyst: case report and review of unusual forms. Acta Neurochir (Wien). 2004, 146, 397–401.
Miki T., Wada J., Nakajima N., Inaji T., Akimoto J., Haraoka J.: Operative indications and neuroendoscopic management of symptomatic cysts of the septum pellucidum. Childs Nerv Syst. 2005, 21, 372–381.
Mishra G.P., Sharma R.R., Musa M.M., Pawar S.J.: Endodermal cyst of septum pellucidum and pregnancy: a case report. Surg Neurol. 2000, 53, 583–585.
Monaco P., Filippi S., Mascari C., Godano U.: Symptomatic cyst of the septum pellucidum treated by stereotactic intraventricular drainage. Stereotact Funct Neurosurg. 1995, 64, 134–138.
Nishijima Y., Fujimura M., Nagamatsu K., Kohama M., Tominaga T.: Neuroendoscopic management of symptomatic septum pellucidum cavum Vergae cyst using a high-definition flexible endoscopic system. Case report. Neurol Med Chir (Tokyo). 2009, 49, 549–552.
Rakic P., Yakovlev P.I.: Develompent of the corpus callosum and cavum septi in man. J Comp Neurol. 1968, 132, 45–72.
Tuchman A., Kalhorn S.P., Mikolaenko I., Wisoff J.H.: Cystic choroid plexus papilloma in the cavum septum pellucidum. Case report. J Neurosurg Pediatr. 2009, 4, 580–583.
Xiong J., Liu Y., Chu S.G., Chen H., Chen H.X., Mao Y. et al.: Dysembryoplastic neuroepithelial tumor-like neoplasm of the septum pellucidum: review of 2 cases with chromosome 1p/19q and IDH1 analysis. Clin Neuropathol. 2012, 31, 31–38.
Yonezawa H., Shinsato Y., Obara S., Oyoshi T., Hirano H., Kitajima S. et al.: Germinoma with syncytiotrophoblastic giant cells arising in the corpus callosum – case report. Neurol Med Chir (Tokyo). 2010, 50, 588–591.
Bayar M.A., Gokcek C., Gokcek A., Edebali N., Buharali Z.: Giant cyst of the cavum septi pellucidi and cavum Vergae with posterior cranial fossa extension: case report. Neuroradiology. 1996, 38, Suppl. 1, S187–189.
Lancon J.A., Haines D.E., Lewis A.I., Parent A.D.: Endoscopic treatment of symptomatic septum pellucidum cysts: with some preliminary observations on the ultrastructure of the cyst wall: two technical case reports. Neurosurgery. 1999, 45, 1251–1257.
Sharma R.R., Ravi R.R., Gurusinghe N.T., Coutinho C., Mahapatra A.K., Sousa J. et al.: Cranio-spinal enterogenous cysts: clinico-radiological analysis in a series of ten cases. J Clin Neurosci. 2001, 8, 133–139.
Weyerbrock A., Mainprize T., Rutka J.T.: Endoscopic fenestration of a symptomatic cavum septum pellucidum: technical case report. Neurosurgery. 2006, 59, Suppl. 2, ONS-49.
Wester K., Krakenes J., Moen G.: Expanding cava septi pellucidi and cava Vergae in children: report of three cases. Neurosurgery. 1995, 37, 134–137.
Wester K., Pedersen P.H., Larsen J.L., Waaler P.E.: Dynamic aspects of expanding cava septi pellucidi et Vergae. Acta Neurochir (Wien). 1990, 104, 147–150.
Richards P.G., Hatfield R., Grant H.C.: Brain damage from boxing. J Neurosurg. 1986, 65, 723.
Neciga E.G., Peralta A.G., Polaina M., Sureda B., Bautista J.: Cyst of the septum pellucidum and Korsakoff ’s psychosis. Eur Neurol. 1989, 29, 99–101.
Aoki N.: Brain damage from boxing. J Neurosurg. 1986, 64, 829–930.
Wang K.C., Fuh J.L., Lir 54. ng J.F., Huang W.C., Wang S.J.: Headache profiles in patients with a dilatated cyst of the cavum septi pellucidi. Cephalalgia. 2004, 24, 867–874.
Kansu T., Bertan V.: Fifth ventricle with bitemporal hemianopsia. J Neurosurg. 1980, 52, 276–278.
Hong Y., Chen S., Guo S.X., Zhang J.M.: Spontaneous resolution of a cyst of the septum pellucidum. Am J Med Sci. 2011, 342, 333–335.
Bodensteiner J.B., Schaefer G.B.: Wide cavum septum pellucidum: A marker of disturbed brain development. Pediatr Neurol. 1990, 6, 391–394.
Miele V.J., Bailes J.E., Martin N.A.: Participation in contact or collision sports in athletes with epilepsy, genetic risk factors, structural brain lesions or history of craniotomy. Neurosurg Focus. 2006, 21, E9.
Sarwar M.: The septum pellucidum: normal and abnormal. AJNR. 1989, 10, 989–1005.
Sagan L.: Wartość wspomagania endoskopowego w leczeniu i ocenie wodogłowia w przypadkach wtórnej niedostateczności funkcji układu zastawkowego. Rozprawa habilitacyjna. Wyd. Pom. Akad. Med. w Szczecinie, Szczecin 2009.
