Ocena poziomu lęku u kobiet ciężarnych w kontekście wpływu uwarunkowań biologicznych, medycznych oraz środowiskowo-społecznych*
DOI:
https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.429Słowa kluczowe:
ciąża, lęk, determinantyAbstrakt
STRESZCZENIEWstęp: Lęk w okresie okołoporodowym może prowadzić do poważnych zaburzeń w przebiegu ciąży, prowadząc do patologicznego jej przebiegu, do strachu przed porodem i zaburzeń w jego przebiegu czy zaburzeń emocjonalnych po porodzie. Problemy emocjonalne nierozwiązywane w tym okresie, wpływają na pogorszenie relacji partnerskich, rodzinnych, relacji matka–dziecko i stanu psychicznego kobiety.
Celem pracy była ocena występowania lęku u kobiet ciężarnych w poszczególnych trymestrach ciąży oraz próba wyjaśnienia ich uwarunkowań z uwzględnieniem czynników biologicznych, medycznych i środowiskowo-społecznych.
Materiał i metody: Materiał do badań stanowiło 181 ciężarnych mieszkających w Szczecinie. Badania miały charakter prospektywny longitudinalny. Każda kobieta była badana 3-krotnie w czasie ciąży z uwzględnieniem poszczególnych trymestrów jej trwania. Narzędziem pomiaru była ankieta własnego autorstwa oraz standaryzowane narzędzie badawcze – Inwentarz Stanu i Cechy Lęku Spielbergera (STAI).
Wnioski: 1. Poziom lęku w przebiegu ciąży jest najniższy w II trymestrze jej trwania. 2. U kobiet, u których w czasie ciąży następuje pogorszenie samopoczucia fizycznego i/lub psychicznego oraz u kobiet mających problemy ze snem, przez okres całej ciąży stwierdza się wysokie nasilenie lęku. 3. Czynniki takie jak: ciąża nieplanowana, brak wsparcia rodzinnego i brak akceptacji ciąży przez partnera lub otoczenie związane są z wysokim odczuwaniem lęku w każdym okresie ciąży. 4. Kobiety, które oceniają negatywnie swoją sytuację mieszkaniową i materialną narażone są na wysoki poziom lęku w przebiegu całej ciąży. 5. Edukacja przedporodowa związana jest z istotnie niższym odczuwaniem lęku w każdym trymestrze ciąży. 6. Brak badań profilaktycznych przed ciążą (kobieta, mężczyzna) związany jest z istotnie wyższym odczuwaniem lęku w I i III trymestrze ciąży.
Bibliografia
Bennett H.A., Einarson A., Taddio A., Koren G., Einarson T.: Prevalence of depression during pregnancy: systematic review. Obstet Gynecol. 2004, 103, 698–709.
Dayan J., Yoshida K.: Psychological and pharmacological treatments of mood and anxiety disorders during pregnancy and postpartum. Review and synthesis. J Gynecol Obstet Biol Reprod. 2007, 36, 530–548.
Ross L.E., McLean L.M.: Anxiety disorders during pregnancy and the postpartum period: A systematic review. J Clin Psychiatry. 2006, 67, 1285–1298.
Błaszczak A., Pilch D., Szamlewska B.: Badanie poziomu lęku kwestionariuszem STAI C.D. Spielbergera u kobiet w okresie okołoporodowym. Perinatol Neonatol Ginek. 2011, 4, 3, 163–168.
Ohman S.G., Grunewald C., Waldenstrom U.: Women’s worries during pregnancy: testing the Cambridge Worry Scale on 200 Swedish women. Scand J Caring Sci. 2003, 17, 148–152.
Martini J., Knappe S., Beesdo-Baum K., Lieb R., Wittchen H.U.: Anxiety disorders before birth and self-perceived distress during pregnancy: associations with maternal depression and obstetric, neonatal and early childhood outcomes. Early Hum Dev. 2010, 86, 305–310.
Field T., Diego M., Hernandez-Reif M., Figueiredo B., Deeds O., Ascencio A. et al.: Comorbid depression and anxiety effects on pregnancy and neonatal outcome. Infant Behav Dev. 2010, 33, 23–29.
Whisman M.A., Davila J., Goodman S.H.: Relationship adjustment, depression, and anxiety during pregnancy and the postpartum period. J Fam Psychol. 2011, 25, 375–383.
Rubertsson C., Wickberg B., Gustavsson P., Rådestad I.: Depressive symptoms in early pregnancy, two months and one year postpartum-prevalence and psychosocial risk factors in a national Swedish sample. Arch Womens Ment Health. 2005, 8, 97–104.
Silva R.A., Jansen K., Souza L.D., Moraes I.G., Tomasi E., Silva Gdel G. et al.: Depression during pregnancy in the Brazilian public health care system. Rev Bras Psiquiatr. 2010, 32, 139–144.
Lee A.M., Lam S.K., Sze Mun Lau S.M., Chong C.S., Chui H.W., Fong D.Y.: Prevalence, course, and risk factors for antenatal anxiety and depression. Obstet Gynecol. 2007, 110, 1102–1112.
Morylowska-Topolska J.: Występowanie i czynniki ryzyka objawów lęku i depresji w okresie ciąży. Rozprawa doktorska. Uniw. Med. w Lublinie, Lublin 2012.
Fatoye F.O., Adeyemi A.B., Oladimeji B.Y.: Emotional distress and its correlates among Nigerian women in late pregnancy. J Obstet Gynaecol. 2004, 24 (5), 504–509.
Josefsson A., Berg G., Nordin C., Sydsjo G.: Prevalence of depressive symptoms in late pregnancy and postpartum. Acta Obstet Gynecol Scand. 2001, 80, 251–255.
Andersson L., Sundstrom-Poromaa I., Bixo M., Wulff M., Bondestam K., Astrom M.: Point prevalence of psychiatric disorders during the second trimester of pregnancy: a population-based study. Am J Obstet Gynecol. 2003, 189, 148–154.
Borri C., Mauri M., Oppo A., Banti S., Rambelli C., Ramacciotti D. et al.: Axis I psychopathology and functional impairment at the third month of pregnancy: results from the Perinatal Depression-Research and Screening Unit (PND-ReScU) study. J Clin Psychiatry. 2008, 69, 1617–1624.
Grant K.A., McMahon C., Austin M.P.: Maternal anxiety during the transition to parenthood: a prospective study. J Affect Disord. 2008, 108, 101–111.
Giardinelli L., Innocenti A., Benni L., Stefanini M.C., Lino G., Lunardi C. et al.: Depression and anxiety in perinatal period: prevalence and risk factors in an Italian sample. Arch Womens Ment Health. 2012, 15 (1), 21–30.
Wiktor H., Lewicka M., Humeniuk E., Gulanowska-Gędek B., Wiktor K., Kanadys K.: Ocena poziomu lęku u kobiet w połogu. Ann Acad Med Stetin. 2009, 55, 1, 66–69.
Nierop A., Wirtz P.H., Bratsikas A., Zimmermann R., Ehlert U.: Stress-buffering effects of psychosocial re-sourses on physiological and psychological stress response in pregnant women. Biol Psychol. 2008, 78, 261–268.
Ryding E.L., Persson A., Onell C., Kvist L.: An evaluation of midwives’ counseling of pregnant women in fear of childbirth. Acta Obstet Gynecol Scand. 2003, 82, 10–17.
Saisto T., Salmela-Aro K., Nurmi J.E., Halmesmäki E.: Psychosocial predictors of disappointment with delivery and puerperal depression. A longitudinal study. Acta Obstet Gynecol Scand. 2001, 80, 39–45.
Vrekoussis T., Kalantaridou S.N., Mastorakos G., Zoumakis E., Makrigiannakis A., Syrrou M. et al.: The role of stress in female reproduction and pregnancy: an update. Ann NY Acad Sci. 2010, 1205, 69–75.
Reid H., Power M., Cheshire K.: Factors influencing antenatal depression, anxiety and stress. Br J Midwifery. 2009, 17, 501–508.
Venkata Ch., Venkateshiab S.B.: Sleep-disordered breathing during pregnancy. J Am Board Fam Med. 2009, 22, 2, 158–168.
Santiago J.R., Nolledo M.S., Kinzler W., Santiago T.V.: Sleep and sleep disorders in pregnancy. Ann Intern Med. 2001, 134, 396–408.
Sullivan C., Edwards N.: Sleep-disordered breathing in pregnancy. In: Sleep apnea. Eds: W.J. Randerath, B.M. Sanner, V.K. Somers. Prog Respir Res. Basel, Karger 2006, 35, 224–237.
Gruca-Stryjak K., Cofta S., Banaszewski J., Bręborowicz G.: Sen i oddychanie podczas snu u kobiet ciężarnych. Perinatol Neonatol Ginek. 2012, 5, 3, 137–143.
Kendall-Tackett K.: A new paradigm for depression in new mothers: the central role of inflamation and how breastfeeding and anti-inflammatory treatments protect maternal health. Int Breastfeed J. 2007, 2, 6.
Louis J.M., Auckley D., Sokol R.J., Mercer B.M.: Maternal and neonatal morbidities associated with obstructive sleep apnea complicatin pregnancy. Am J Obstet Gynecol. 2010, 202, 261.e1–5.
Baumeister R.F., Campbell J.D., Krueger J.I., Vohs K.D.: Does high self-esteem cause better performance, interpersonal success, happiness, or healthier lifestyles? Psychol Sci Public Interest. 2003, 4, 1–44.
Łaguna M., Lachowicz-Tabaczek K., Dzwonkowska I.: Skala samooceny SES Morrisa Rosenberga – polska adaptacja metody. Psychol Społ. 2007, 202 (4), 164–176.
