Oznaczenie fentanylu i remifentanylu we krwi metodą chromatografii cieczowej sprzężonej z tandemową spektrometrią mas LC-MS/MS

Tomasz Janus, Barbara Potocka-Banaś, Ewa Jasionowicz, Krzysztof Borowiak, Izabela Polewczak

Abstrakt


ABSTRAKT

Wstęp: Fentanyl i remifentanyl to syntetyczne związki należące do grupy opioidów działające agonistycznie na receptory opioidowe. Są powszechnie używane w neuroleptanalgezji w różnych zabiegowych dyscyplinach medycznych, jak: ginekologia, kardiochirurgia, ortopedia oraz onkologia. Ze względu na szerokie zastosowanie i efektywne biologicznie działanie w niskich stężeniach coraz częściej zachodzi potrzeba zarówno jakościowej identyfikacji, jak i jednoczesnego ustalenia stężeń fentanylu i remifentanylu w materiale biologicznym. Dlatego też opracowanie czułych i zarazem precyzyjnych oraz pewnych procedur analityczno-toksykologicznych jest istotnym problemem dla diagnostów pracujących w specjalistycznych laboratoriach toksykologicznych.

Celem pracy było opracowanie diagnostycznej procedury jednoczesnego jakościowego i ilościowego oznaczenia fentanylu oraz remifentanylu we krwi pełnej i ustalenie optymalnych parametrów analitycznych.

Materiały i metody: Materiałem biologicznym była krew pełna zakupiona w Wojewódzkiej Stacji Krwiodawstwa w Szczecinie. Próby poddawane badaniom uzyskano poprzez obciążenie krwi pełnej wzorcami: fentanylu, remifentanylu i fentanylu-d5 o znanych stężeniach. Izolację analitów z matrycy przeprowadzono techniką ciecz–ciecz, stosując jako czynnik ekstrahujący octan etylu. Uzyskane próbki analizowano z wykorzystaniem wysokosprawnej chromatografii cieczowej sprzężonej z tandemowym spektrometrem mas (LC-MS/MS). Na podstawie uzyskanych wyników wyznaczono średnią, odchylenie standardowe, względne odchylenie standardowe i współczynnik zmienności. W celu zwiększenia czułości metody LC-MS/MS na podstawie analizy napięcia rozkładu cząsteczki w zakresie 0–300 V dokonano wyboru napięcia rozkładu cząsteczki DP = 80. Ustalono odpowiednią energię kolizyjną (35 V). Wysoka rozdzielczość aparatu pozwoliła na wybranie wąskich przedziałów mas dla każdego związku: fentanyl-d5 – 188,143 ±0,0047 Da, fentanyl – 188,1445 ±0,0043 Da i remifentanyl – 317,186 ±0,007 Da.

Wyniki: Wyniki analizy fentanylu i remifentanylu pozwoliły na uzyskanie krzywych kalibracyjnych w zakresie 1–200 ng/mL, które wykazały wymaganą liniowość.

Wniosek: Otrzymane wyniki umożliwiły identyfikację oraz ocenę ilościową fentanylu i remifentanylu we krwi pełnej. Metoda LC-MS/MS znajduje zastosowanie zarówno w diagnostyce ostrych zatruć, monitorowaniu terapii, jak i praktyce orzeczniczo-sądowej.

Słowa kluczowe


fentanyl; remifentanyl; chromatografia cieczowa z tandemową spektrometrią mas

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Krajnik M, Żylicz Z. Mechanizmy działania przeciwbólowego opioidów. Pol Med Paliatywna 2013;2:111-8.

Barash P, Cullen B, Stoelting R. Podstawy farmakologiczne praktyki anestezjologicznej. In: Barash P, Cullen B, Stoelting R. Podręcznik anestezjologii klinicznej. Warszawa: PZWL; 1995.

Weinert M. Znieczulenie ogólne. In: Kruszyński Z, editor. Podstawy anestezjologii i intensywnej terapii. Poznań: Wyd. Nauk. AM; 2006.

Larsen R. Opioidy. In: Kubler A, editor. Anestezjologia. Tom 1. Wrocław: Elsevier Urban & Partner; 2013.

Orońska A. Działania niepożądane opioidów. Pol Med Paliatywna 2008;2(4):155-63.

Podlewski J. Leki współczesnej terapii. Warszawa: Medical Tribune Polska; 2009.

Egan T. Remifentanil pharmacokinetics and pharmacodynamics. A preliminary appraisal. Clin Pharmacokinet 1995;29(2):80-94. doi: 10.2165/00003088-199529020-00003.

Knapik M, Misiołek H, Knapik P, Dyczyńska-Herman A. Remifentanyl – ultrakrótko działający nowy środek opioidowy – możliwości zastosowania w anestezjologii. Wiad Lek 2005;58:353-7.

Wachowiak R. Ocena toksykologiczna metod diagnostycznych stosowanych w zatruciach środkami psychoaktywnymi. Przegl Lek 2001;58:215-9.

Bertol E, Vaiano F, Furlanetto S, Mari F. Cross-reactivities and structure-reactivity relationships of six benzodiazepines to EMIT immunoassay. J Pharm Biomed Anal 2013;84:168-72. doi: 10.1016/j.jpba.2013.05.026.

Brandys J. Toksykologia – wybrane zagadnienia. Kraków: WUJ; 1999.

Kała M. Problemy toksykologa analityka w dobie technik sprzężonych. Probl Forensic Sci 2008;75:228-46.

Mahlke NS, Ziesenitz V, Mikus G, Skopp G. Quantitative low-volume assai for simultaneous determinantion of fentanyl, norfentanyl, and minor metabolites in human plasma and urine by liquid chromatography-tandem mas spektrometry (LC-MS/MS). Int J Legal Med 2014;128(5):771-8. doi: 10.1007/s00414-014-1040-y.

Radziwoń-Zalewska M, Matsumoto H, Skalski M, Biernacka-Bazyluk A. Stosowanie technik monitorujących w leczeniu depresji. Część II. Terapia monitorowana stężeniem leku we krwi. Farmakoter Psychiatr Neurol 2011;3-4:129-33.

Winek CL, Wahba WW, Winek CL Jr, Balzer TW. Drug and chemical blond level data 2001. Forensic Sci Int 2001;122(2-3):107-23.

Skulska A, Kała M, Adamowicz P, Chudzikiewicz E, Lechowicz W. Oznaczanie fentanylu, atropiny i skopolaminy w materiale biologicznym metodami LC/MS/APCI. Przegl Lek 2007;64:263-7.

Skulska A, Kała M, Parczewski A. Determination of fentanyl and its analogues in toxicological expert analyses. Probl Forensic Sci 2005;63:227-34.

Potocka-Banaś B, Borowiak K, Wachowiak R, Janus T. Zastosowanie faz stałych do izolacji wybranych związków organicznych z materiału biologicznego. Diagn Lab 2006;42(1):75-84.

Jinling L, Yanhua L, Hau J, Yao S, Qinghai X, Yang Y. Solid-phase extraction combined with UHPLC-MS/MS method for determination of remifentanil in human whole blond. Abingdon: Taylor & Francis; 2012. p. 1134-42.




DOI: https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.439

Copyright (c) 2018 Tomasz Janus, Barbara Potocka-Banaś, Ewa Jasionowicz, Krzysztof Borowiak, Izabela Polewczak

URL licencji: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/