Analiza cytogenetyczna zespołów mielodysplastycznych*

Magdalena Gibka

Abstrakt


ABSTRAKT

Wstęp: Zespoły mielodysplastyczne (myelodysplastic syndromes – MDS), wg klasyfikacji Światowej Organizacji Zdrowia nowotwory mielodysplastyczne, to heterogenna grupa klonalnych chorób komórki macierzystej szpiku charakteryzująca się nieefektywną hematopoezą, cytopeniami we krwi obwodowej oraz skłonnością do transformacji w ostrą białaczkę szpikową.

Celem pracy była ocena aberracji chromosomowych dorosłych pacjentów z zespołem mielodysplastycznym metodami cytogenetyki klasycznej i molekularnej.

Materiały i metody: Materiał badawczy stanowił wynik badania szpiku kostnego. Dla każdego pacjenta została założona 24-godzinna niestymulowana hodowla szpiku kostnego. Na preparatach uzyskanych po hodowli in vitro wykonano analizę technikami cytogenetyki klasycznej GTG oraz fluorescencyjnej hybrydyzacji in situ (FISH).

Poszczególne etapy pracy obejmowały analizę wyników badania kariotypu oraz wybranych aberracji chromosomów Y, 3, 5, 7, 8 i 20 pary za pomocą techniki FISH. Porównano skuteczność metod klasycznych i molekularnych w diagnostyce cytogenetycznej zespołów mielodysplastycznych oraz przeprowadzono analizę statystyczną badającą korelację uzyskanych wyników cytogenetycznych z danymi klinicznymi pacjentów.

Badanie cytogenetyczne przeprowadzono u wszystkich 38 pacjentów, analizy statystycznej dokonano u 30, u których potwierdzono klinicznie zespół mielodysplastyczny.

Wyniki: Aberracje chromosomowe wykryto u 14 (47%) chorych. Do najczęściej występujących zmian cytogenetycznych należały: delecja długiego ramienia chromosomu 5 pary (13,3%), trisomia chromosomu 8 pary (6,6%) oraz delecja długiego ramienia chromosomu 20 pary (6,6%).

Wyniki analizy statystycznej wykazały istotny statystycznie związek pomiędzy wiekiem zachorowania na MDS a płcią pacjentów (p = 0,035) oraz zbliżony do progu istotności statystycznej związek pomiędzy wiekiem zachorowania pacjentów z prawidłowym wynikiem badania kariotypu i pacjentów z wynikiem kariotypu obejmującym charakterystyczne aberracje chromosomów (p = 0,07).

Wnioski: Powyższe wyniki dowodzą zasadności wykonywania badań kariotypu oraz badań techniką FISH u pacjentów z podejrzeniem MDS. Analiza cytogenetyczna w połączeniu z innymi kryteriami diagnostycznymi zwiększa skuteczność diagnostyczną, a także pozwala na dokładniejsze określenie grup ryzyka oraz wybór odpowiedniej metody leczenia pacjentów z MDS.

Słowa kluczowe


zespoły mielodysplastyczne; cytogenetyka klasyczna; fluorescencyjna hybrydyzacja in situ

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Marshall D, Roboz GJ. Standardizing the initial evaluation for myelodysplastic syndromem. Curr Hematol Malig Rep 2013;8:361-9.

Mądry K. Klasyfikacja i czynniki prognostyczne w zespołach mielodysplastycznych. Acta Haematol Pol 2011;42:171-6.

Giagounidis A, Haase D. Morphology, cytogenetics and classification of MDS. Best Pract Res Clin Haematol 2013;26:337-53.

Craig JIO, McClelland DBL, Ludlam CA. Choroby krwi. In: Kokot F, Hyla-Klekot L, editors. Choroby wewnętrzne Davidsona. T. 3. Wrocław: Elsevier Urban & Partner; 2010. p. 925-35.

Mądry K. Klasyfikacja i czynniki prognostyczne w zespołach mielodysplastycznych. Acta Haematol Pol 2011;42:171-6.

Homenda W, Pejska M, Kochanowska-Demczyna A. Zespoły mielodysplastyczne – patogeneza i leczenie. Wiad Lek 2005;58:204-9.

Szymała K, Komarnicki M. Zespoły mielodysplastyczne. Współcz Onkol 2003;7:692-701.

Rekomendacja nr 17/2011 Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych z dnia 28 marca 2011 r. w sprawie usunięcia z wykazu świadczeń gwarantowanych albo zmiany poziomu lub sposobu finansowania świadczenia gwarantowanego „leczenie zespołów mielodysplastycznych przy wykorzystaniu produktu leczniczego Vidaza (azacytydyna)”, rozumianego, jako wchodzącego w skład programu terapeutycznego chemioterapii niestandardowej. Agencja Oceny Technologii Medycznych. http://onkologia-online.pl/upload/12/22/RP_17_2011_azacytydyna_Vidaza_MDS.pdf (5.06.2012).

Dmoszyńska A, Giannopoulos K. Nowotwory hematologiczne wieku starszego. Post Biol Komórki 2005;32:115-24.

Germing U, Strupp C, Kundgen A, Bowen D, Aul C, Haas R, et al. No increase in age-specific incidence of myelodysplastic syndromes. Haematologica 2004;89(8):905-10.

Mądry K, Dwilewicz-Trojaczek J, Jędrzejczak WW. Epidemiology of myelodysplastic syndromes. Adv Clin Exp Med 2009;18:415-24.

Cioch M. Zespoły mielodysplastyczne. Zamojskie Studia i Materiały 2011;34:65-9.

Kata D, Kyrcz-Krzemień S. Zespoły mielodysplastyczne – współczesna diagnostyka, klasyfikacja i leczenie. Część I: Diagnostyka, klasyfikacja i stratyfikacja prognostyczna zespołów mielodysplastycznych. Post Nauk Med 2011;6:499-503.

Becha M, Braham Jmili N. Myelodysplastic syndromes: pathophysiology, clinical and biological features. Ann Biol Clin (Paris) 2015;73(6):

-56.

Dwilewicz-Trojaczek J, Deptała A, Hellmann A, Mądry K, Podolak-Dawidziak M, Warzocha K. Diagnostyka, klasyfikacja i leczenie zespołów mielodysplastycznych – zalecenie ekspertów polskich. Acta Haematol Pol 2010;41:101-14.

Valent P, Horny HP, Bennett JM, Fonatsch C, Germing U, Greenberg P, et al. Definitions and standards in the diagnosis and treatment of the myelodysplastic syndromes: Consensus statements and report from a working conference. Leuk Res 2007;31:727-36.

Mihon C. Chromosomal abnormalities in myeloproliferative disorders (myelodysplastic syndromes, acute myeloid leukemia). Doctor Tipster. http://www.doctortipster.com/9419-chromosomal-abnormalities-in-myeloproliferative-disorders-myelodysplastic-syndromes-acute-myeloid-leukemia.html (5.06.2012).

Hofmann W-K, Lübbert M, Hoelzer D, Koeffler HP. Myelodysplastic syndromes. Hematology J 2004;5:1-8.

Valent P, Hofmann W-K, Büsche G, Sotlar K, Horny H-P, Haase D, et al. Meeting report: Vienna 2008 Workshop of the German–Austrian Working Group for Studying Prognostic Factors in Myelodysplastic Syndromes. Ann Hematol 2009;88(7):607-11. doi: 10.1007/s00277-008-0673-7.

Sekeres MA. The epidemiology of myelodysplastic syndrome. Hematol Oncol Clin North Am 2010;24(2):287-94. doi: 10.1016/j.hoc.2010.02.011.

Sekeres MA, Maciejewski JP. Perceptions of disease state, treatment outcomes, and prognosis among patients with myelodysplastic syndromes: results from an internet-based survey. Oncologist 2011;16:904-11.

Stanowisko Rady Przejrzystości nr 18/2012 z dnia 16 marca 2012 r. w zakresie usunięcia z wykazu świadczeń gwarantowanych/zmiany poziomu lub sposobu finansowania świadczenia gwarantowanego „Podanie lenalidomidu we wskazaniu zespoły mielodysplastyczne/mieloproliferacyjne”. Rada Przejrzystości. Agencja Oceny Technologii Medycznych. http://wwwold.aotm.gov.pl/assets/files/rada/rekomendacje_stanowiska/2012_SRP/R-18-2012-Revlimid/Stanowisko_RP_AOTM_18_2012_Revlimid_zesp_mielodysplastyczne.pdf (13.04.2013).

Skonieczka K, Duszeńko E, Wyrowińska E, Haus O. Usefulness of classic cytogenetic testing compared to fluorescence in situ hybridization in genetic diagnosis of 58 patients with myelodysplastic syndromes. Pol Arch Med Wewn 2009;119:366-72.

Romeo M, Chauffaille M. Comparison of cytogenetics with FISH in 40 myelodysplastic syndrome patients. Leuk Res 2002;26:993-6.

Catenacci DVT, Schiller GJ. Myelodysplasic syndromes: A comprehensive review. Blood Rev 2005;19:301-19.

Cordoba I, González-Porras JR, Nomdedeu B, Luño E, de Paz R, Such E, et al. Better prognosis for patients with del(7q) than for patients with monosomy 7 in myelodysplastic syndrome. Cancer 2012;118:127-33.

Jung SW, Lee SY, Jekarl D-W, Kim M, Lim J, Kim Y, et al. Cytogenetic characteristics and prognosis analysis in 231 myelodysplastic syndrome patients from a single institution. Leuk Res 2011;35:735-40.

Haase D, Germing U, Schanz J, Pfeilstöcker M, Nösslinger T, Hildebrandt B, et al. New insights into the prognostic impact of the karyotype in MDS and correlation with subtypes: evidence from a core dataset of 2124 patients. Blood 2007;110:4385-95.

Dwilewicz J, Mądry K. Zespoły mielodysplastyczne. In: Dmoszyńska A, editor. Hematologia. Warszawa: Medical Tribune Polska; 2011. p. 398-416.

Maryniak RK. Klasyfikacja morfologiczna zespołów mielodysplastycznych wg zaleceń WHO 2008. Acta Haematol Pol 2011;42:165-9.

Olney HJ, le Beau MM. Myelodysplastic Syndrom. In: Heim S, Mitelman F, editors. Cancer cytogenetics. 3rd ed. Wiley-Blackwell: John Wiley & Sons, Hobroken; 2009. p. 141-78.

Garcia-Manero G. Myelodysplastic syndromes: 2012 update on diagnosis, risk-stratification, and management. Am J Hematol 2012;87:692-701.

Paulsson K, Johansson B. Trisomy 8 as the sole chromosomal aberration in acute myeloid leukemia and myelodysplastic syndromes. Pathol Biol (Paris) 2007;55(1):37-48.

Saumell S, Florensa L, Luño E, Sanzo C, Cañizo C, Hernández JM, et al. Prognostic value of trisomy 8 as a single anomaly and the influence of additional cytogenetic aberrations in primary myelodysplastic syndromes. Br J Haematol 2012;159:311-21.

Haus O. Zmiany cytogenetyczne i molekularne w zespołach mielodysplastycznych i ich znaczenie kliniczne. Pol Arch Med Wewn 1998;99:114-22.

Panani AD, Roussos Ch. Cytogenetic aspects of adult primary myelodysplastic syndromes: Clinical implications. Cancer Lett 2006;235:177-90.

Piątkowska-Jakubas B, Skotnicki AB. Czynniki prognostyczne w ostrej białaczce szpikowej. Acta Haematol Pol 2010;41:381-93.

Nomdedeu M, Pereira M, Calvo X, Colomer J, Sole F, Arias A, et al. Clinical and biological significance of isolated Y chromosome loss in myelodysplastic syndromes and chronic myelomonocytic leukemia. A report from the Spanish MDS Group. Leuk Res 2017;28:85-9.

Heim S, Mitelman F, editors. Cancer cytogenetics. 3rd ed. John & Sons; 2009. DS. p.147.

Haus O. Badania cytogenetyczne. In: Dmoszyńska A, editor. Hematologia. Warszawa: Medical Tribune Polska; 2011. p. 117-36.

Szczałuba K, Obersztyn E, Mazurczak T. Zastosowanie nowoczesnych technik cytogenetyki molekularnej w diagnostyce wrodzonych wad rozwojowych. Perinatol Neonatol Ginekol 2010;3:108-16.

Kokate P, Dalvi R, Koppaka N, Mandawa S. Prognostic classification of MDS is improved by the inclusion of FISH panel testing with conventional cytogenetics. Cancer Genet 2017;216-217:120-7. doi: 10.1016/j.cancergen.2017.05.004.




DOI: https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.438

Copyright (c) 2018 Magdalena Gibka

URL licencji: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/