Ochronne właściwości cholesterolu HDL i zwapnień w blaszce miażdżycowej w zaawansowanej miażdżycy u pacjentów z udarem niedokrwiennym mózgu

Dariusz Kotlęga, Jędrzej Stolarczyk, Aleksandra Karpowicz, Joanna Jarowicz, Anna Bajer‑Czajkowska, Przemysław Nowacki

Abstrakt


Wstęp: Zmiany miażdżycowe w tętnicach szyjnych odgrywają istotną rolę w patogenezie udaru niedokrwiennego mózgu. W znacznym procencie przypadków stwierdza się wyraźną asymetrię w rozwoju tych zmian, które zajmują tylko jedną tętnicę.

Celem pracy było ustalenie wpływu sercowo­‍-naczyniowych czynników ryzyka na obecność istotnych hemodynamicznie zmian miażdżycowych lub niedrożności tylko w jednej tętnicy szyjnej w porównianiu do obustronnego ich zajęcia u pacjentów z udarem niedokrwiennym mózgu.

Materiał i metody: Pacjenci z rozpoznaniem udaru niedokrwiennego mózgu poddani zostali retrospektywnej ocenie w kierunku zwężenia ≥70% lub niedrożności, co najmniej w jednej tętnicy szyjnej wewnętrznej lub wspólnej. Do badania zostało włączonych 104 pacjentów. Grupę I stanowili chorzy z istotnym hemodynamicznie zwężeniem (≥70%) lub niedrożnością jednej tętnicy (n = 48). Grupę II stanowiły osoby z obustronnym istotnym hemodynamicznie zwężeniem (≥70%) lub niedrożnością tętnic szyjnych (n = 56).

Wyniki: Nie stwierdzono różnic w częstości występowania niemodyfikowalnych czynników ryzyka pomiędzy grupami. W grupie I stwierdzono istotnie wyższy poziom cholesterolu HDL (45,7 vs 38,9 mg/dL, p = 0,038) i istotnie częściej obecność zwapnień w blaszkach miażdżycowych tętnic szyjnych (p = 0,03). Nie stwierdzono różnic w częstości występowania innych badanych czynników pomiędzy grupami.

Wnioski: Ochronne właściwości cholesterolu HDL i wolniejsza dynamika powstawania bardziej stabilnych, uwapnionych blaszek miażdżycowych odgrywają istotną rolę w rozwoju tylko jednostronnych, zaawansowanych zmian miażdżycowych w tętnicach szyjnych. Rola HDL w patomechanizmie powstawania udaru mózgu wymaga dalszych badań.

Słowa kluczowe


udar mózgu; miażdżyca; czynniki ryzyka; lipoproteiny wysokiej gęstości; tętnice szyjne

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Jiang Y., Kohara K., Hiwada K.: Association between risk factors for atherosclerosis and mechanical forces in carotid artery. Stroke. 2000, 31, 2319–2324.

Kaźmierski R., Podsiadły E., Tylewska‑Wierzbanowska S., Kozubski W.: Association between carotid atherosclerosis, inflammatory markers and Chlamydia pneumoniae infection. Neurol Neurochir Pol. 2005, 39, 277–286.

Kotlęga D., Ciećwież S., Turowska‑Kowalska J., Nowacki P.: Pathogenetic justification of statin use in ischaemic stroke prevention according to inflammatory theory in development of atherosclerosis. Neurol Neurochir Pol. 2012, 46, 176–183.

Lovett J.K., Coull A.J., Rothwell P.M.: Early risk of recurrence by subtype of ischemic stroke in population‑‑based incidence studies. Neurology. 2004, 62, 569–573.

Sarzyńska‑Długosz I., Nowaczenko M., Błażejewska‑Hyżorek B., Rozenfeld A., Gromadzka G., Członkowska A.: Echolucent internal carotid artery plaques are a risk factor for stroke. Neurol Neurochir Pol. 2008, 42, 91–98.

Fisher M., Fieman S.: Geometric factors of the bifurcation in carotid atherogenesis. Stroke. 1990, 21, 267–271.

Bijari P.B., Wasserman B.A., Steinman D.A.: Carotid bifurcation geometry is an independent predictor of early wall thickening at the carotid bulb. Stroke. 2014, 45 (2), 473–478. doi: 10.1161/STROKEAHA.113.003454. Epub 2013 Dec 19.

Caplan L.R., Baker R.: Extracranial occlusive vascular disease: Does size matter? Stroke. 1980, 11, 63–66.

Harrison M.J.G., Marshall J.: Does the geometry of the carotid bifurcation affect its predisposition to atheroma. Stroke. 1983, 14, 117–118.

Gnasso A., Irace C., Carallo C., De Franceschi M.S., Motti C., Mattioli P.L. et al.: In vivo association between low wall shear stress and plaque in subjects with asymmetrical carotid atherosclerosis. Stroke. 1997, 28, 993–998.

Wasilewski J., Kiljański T., Głowacki J., Miszalski‑Jamka K.: Significance of disturbed flow in coronary artery grafts patency. Kardiochir Torakochir Pol. 2011, 8, 117–120.

Wasilewski J., Kiljański T., Miszalski‑Jamka K.: Role of shear stress and endothelial mechanotransduction in atherogenesis. Kardiol Pol. 2011, 69, 717–720.

Chatzizisis Y.S., Coskun A.U., Jonas M., Edelman E.R., Feldman C.L., Stone P.H.: Role of endothelial shear stress in the natural history of coronary atherosclerosis and vascular remodeling: molecular, cellular, and vascular behavior. J Am Coll Cardiol. 2007, 49, 2379–2393.

Wasilewski J., Kośmicki M.: Letter to editor. Kardiol Op Fakt. 2010, 4, 406–408.

Takumi T., Yang E.H., Mathew V., Rihal C.S., Gulati R., Lerman L.O. et al.: Coronary endothelial dysfunction is associated with a reduction in coronary artery compliance and an increase in wall shear stress. Heart. 2010, 96, 773–778.

Stone P.H., Coskun A.U., Kinlay S., Clark M.E., Sonka M., Wahle A. et al.: Effect of endothelial shear stress on the progression of coronary artery disease, vascular remodeling, and in‑stent restenosis in humans: in vivo 6‑month follow‑up study. Circulation. 2003, 108, 438–444.

Holme P.A., Orvim U., Hamers M.J., Solum N.O., Brosstad F.R., Barstad R.M. et al.: Shear‑‑induced platelet activation and platelet microparticle formation at blood flow conditions as in arteries with a severe stenosis. Arterioscler Thromb. 1997, 17, 646–653.

Ziegler T., Silacci P., Harrison V.J., Hayoz D.: Nitric oxide synthase expression in endothelial cells exposed to mechanical forces. Hypertension. 1998, 32, 351–355.

Nowak J., Nilsson T., Sylven C., Jogestrand T.: Potential of carotid ultrasonography in the diagnosis of coronary artery disease: a comparison with exercise test and variance ECG. Stroke. 1998, 29, 439–446.

Touze E., Warlow C.P., Rothwell P.M.: Risk of coronary and other nonstroke vascular death in relation to the presence and extent of atherosclerotic disease at the carotid bifurcation. Stroke. 2006, 37, 2904–2909.

Rothwell P.M., Coull A.J., Silver L.E., Fairhead J.F., Giles M.F., Lovelock C.E. et al.: Population‑‑based study of event‑‑rate, incidence, case fatality, and mortality for all acute vascular events in all arterial territories (Oxford Vascular Study). Lancet. 2005, 366, 1773–1783.

International Classification of Impairments, Disabilities and Handicaps. World Health Organization, Geneva 1980.

Kaźmierski R., Niezgoda A., Guzik P., Łukasik M., Ambrosius W., Kozubski W.: An evaluation of the reproducibility of the measurement of the intima‑media thickness of carotid arteries. Folia Morphol. 2003, 62, 25–31.

van Swijndregt M.A.D., De Lange E.E., de Groot E., Ackerstaff R.G.: An in vivo evaluation of the reproducibility of intima‑‑media thickness measurements of the carotid artery segments using B‑mode ultrasound. Ultrasound Med Biol. 1999, 25, 323–330.

Touboul P.J., Hennerici M.G., Meairs S., Adams H., Amarenco P., Desvarieux M. et al.: Advisory Board of the 3rd Watching the Risk Symposium 2004, 13th European Stroke Conference. Mannheim intima‑media thickness consensus. Cerebrovasc Dis. 2004, 18, 346–349.

Graham I., Atar D., Borch‑Johnsen K., Burell G., Cifkova R., Dallongeville J. et al.: European guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice: Executive summary. Fourth Joint Task Force of the European Society of Cardiology and Other Societies on Cardiovascular Disease Prevention in Clinical Practice (Constituted by representatives of nine societies and by invited experts). Atherosclerosis. 2007, 194, 1–45.

Amarenco P., Labreuche J., Touboul P.J.: High‑ density lipoprotein‑ cholesterol and risk of stroke and carotid atherosclerosis: a systematic review. Atherosclerosis. 2008, 196, 489–496.

Berliner J.A., Navab M., Fogelman A.M., Frank J.S., Demer L.L., Edwards P.A. et al.: Atherosclerosis: basic mechanisms. Oxidation, inflammation, and genetics. Circulation. 1995, 91, 2488–2496.

Barter P.J., Nicholls S., Rye K.A., Anantharamaiah G.M., Navab M., Fogelman A.M.: Antiinflammatory properties of HDL. Circ Res. 2004, 95, 764–772.

Fan A.Z., Dwyer J.H.: Sex differences in the relation of HDL cholesterol to progression of carotid intima‑‑media thickness: The Los Angeles Atherosclerosis Study. Atherosclerosis. 2007, 195, 191–196.

Stojanovic O.I., Lazovic M., Lazovic M., Vuceljic M.: Association between atherosclerosis and osteoporosis, the role of vitamin D. Arch Med Sci. 2011, 7, 179–188.

Irace C., Cortese C., Fiaschi E., Carallo C., Farinaro E., Gnasso A.: Wall shear stress is associated with intima‑‑media thickness and carotid atherosclerosis in subjects at low coronary heart disease risk. Stroke. 2004, 35, 464–468.

Kernan W.N., Ovbiagele B., Black H.R., Bravata D.M., Chimowitz M.I., Ezekowitz M.D. et al.: Guidelines for the prevention of stroke in patients with stroke and transient ischemic attack: a guideline for healthcare professionals from the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke. 2014, 45, 2160–236. doi: 10.1161/STR.0000000000000024. Epub 2014 May 1. Erratum in: Stroke. 2015 Feb; 46(2):e54.




DOI: https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.420

Copyright (c) 2018 Dariusz Kotlęga, Jędrzej Stolarczyk, Aleksandra Karpowicz, Joanna Jarowicz, Anna Bajer‑Czajkowska, Przemysław Nowacki

URL licencji: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/