Lecznicze zastosowania limonenu

Monika Retajczyk, Agnieszka Wróblewska

Abstrakt


ABSTRAKT

Wstęp: Limonen jest monoterpenem, który w przyrodzie występuje w formie dwóch izomerów R i S. Z tych dwóch izomerów szczególną uwagę zwraca się obecnie na R-(+)-limonen, głównie ze względu na łatwość jego pozyskania z tanich i odnawialnych surowców naturalnych (odpadowe skórki pomarańczy) oraz bardzo liczne i różnorodne zastosowania, m.in. w medycynie, kosmetyce i przemyśle perfumeryjnym.

Materiały i metody: Artykuł jest pracą przeglądową, w której omówiono zastosowania limonenu, przy czym duży nacisk został położony na opisanie zastosowań tego związku w medycynie. Z danych literaturowych wynika, że limonen w wielu przypadkach wykazuje działanie lecznicze. W artykule zwrócono także uwagę na bezpieczeństwo stosowania limonenu, czego dowodem są opisywane w literaturze wyniki doświadczeń przeprowadzonych na ludziach i zwierzętach. Opisano również metabolizm limonenu w organizmie człowieka, a także badania nad alergizującym wpływem produktów utlenienia limonenu, zarówno izomeru S, jak i R. W badaniach podkreśla się znaczenie nadtlenków limonenu, które mają najsilniejsze właściwości alergizujące. Omówiono również badania, w których limonen wykazuje działanie antybakteryjnie, przeciwzapalnie i przeciwgrzybicze. W artykule opisano także działanie białka Ras w organizmie zdrowego człowieka, ukazano jego związek z kancerogenezą oraz przedstawiono badania, w których limonen działa przeciwnowotworowo, m.in. poprzez hamowanie prenylacji tego białka. Praca dostarcza informacji o inicjacji przez limonen I i II fazy metabolizmu kancerogenów katalizowanego przez cytochrom P450. Wykazano, że limonen jest aktywnym związkiem zarówno w leczeniu, jak i profilaktyce przeciwnowotworowej. Do tej pory zbadano różne zastosowania limonenu, który był stosowany w leczeniu zgagi, kamicy dróg żółciowych, a także jako składnik żelu stosowanego miejscowo w reumatoidalnym zapaleniu stawów.

Wyniki i wnioski: Limonen jest związkiem, który łatwo można pozyskać z odpadów, co jest niewątpliwą jego zaletą. Niedogodności w stosowaniu limonenu wiążą się z właściwościami alergizującymi produktów jego utleniania. W pracy ukazano liczne zastosowania limonenu w medycynie, będące powodem, dla którego warto skupić uwagę na dalszych badaniach nad tym związkiem. Jednym z bardzo ważnych kierunków mogłyby być badania nad zapobieganiem procesom utleniania tego związku.

Słowa kluczowe


limonen; monoterpeny; kamica żółciowa; aktywność przeciwnowotworowa; właściwości przeciwbakteryjne; alergie

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Espina L, Gelaw TK, de Lamo-Castellví S, Pagán R, García-Gonzalo D. Mecha­nism of bacterial inactivation by (+)-limonene and its potential use in food preservation combined processes. PLoS One 2013;8(2):e56769. doi: 10.1371/journal.pone.0056769.

Choi HS. Character impact odorants of citrus hallabong. J Agric Food Chem 2003;51(9):2687-92. doi: 10.1021/jf021069o.

Khan AA, Mahmood T, Siddiqui HH, Akhtar J. Phytochemical and pharmacological properties on Citrus limetta (Mosambi). J Chem Pharm Res 2016;8(3):555-63.

Matura M, Sköld M, Börje A, Andersen KE, Bruze M, Frosch P, et al. Not only oxidized R-(+)- but also S-(-)-limonene is a common cause of contact allergy indermatitis patients in Europe. Contact Dermatitis 2006;55(5):274-9. doi: 10.1111/j.1600-0536.2006.00939.x.

Espina L, Gelaw TK, de Lamo-Castellvı S, Pagan R., Garcıa-Gonzalo D. Mecha­nism of bacterial inactivation by (+)-limonene and its potential use in food preservation combined processes. PLoS One 2013;8(2):e56769. doi: 10.1371/journal.pone.0056769.

Aggarwal KK, Khanuja SPS, Ahmad A, Kumar TRS, Gupta VK, Kumar S. Antimicrobial activity profiles of the two enantiomers oflimonene and carvone isolated from the oils of Menthaspicata and Anethum sowa. Flavour Fragr J 2001;17(1):59-63. doi: 10.1002/ffj.1040.

Okabe H, Takayama K, Ogura A, Nagai T. Effect of limonene and related compounds on the percutaneous absorption of indomethacin. Drug Des Deliv 1989;4(4):313-21.

Turek M, Łodyg-Chruścińska E. Zastosowanie w medycynie pochodnych indolu i jego kompleksów z biometalami. Food Chem Biotechnol 2008;72:73-88.

Karasiewicz M. Analiza wpływu surowców roślinnych na poziom ekspresji wysoce konserwatywnych izoenzymów cytochromu P-450 CYP1A2 i CYP2E1 u szczurów [dissertation]. Poznań: Uniwersytet Medyczny w Poznaniu; 2012.

Mosieniak G, Strzeszewska A. Rola starzenia komórkowego w kancerogenezie i terapii przeciwnowotworowej. Postępy Biochem 2014;60(2):194-206.

Bartczak M, Sałagacka A, Mirowski M, Balcerczak E. Status genu K-RAS jako czynnik prognostyczny i predykcyjny w raku jelita grubego. J Oncol 2010;60(2):147-56.

Świeżewska E. Prenylacja białek. Postępy Biochem 1995;41(1):51-8.

Hardcastle IR, Rowlands MG, Barber AM, Grimshaw RM, Mohan MK, Nutley BP, et al. Inhibition of protein prenylation by metabolites of limonene. Biochem Pharmacol 1999;57(7):801-9.

Chander SK, Lansdown AG, Lugmani YA, Gomm JJ, Coope RC, Gould N, et al. Effectiveness of combined limonene and 4-hydroxyandrostenedione in the treatment of NMU-induced rat mammary tumours. Br J Cancer 1994;69(5):879-82.

Wilkins J. Method for treating gastrointestinal disorder. US patent 642045. 2002.

Martin R. Natural relief from heartburn! LE Magazine, September 2006.

Igimi H, Hisatsugu T, Nishimura M. The use of d-limonene preparation as a dissolving agent of gallstones. Am J Dig Div 1976;21(11):926-39.




DOI: http://dx.doi.org/10.21164/pomjlifesci.404

Copyright (c) 2018 Monika Retajczyk, Agnieszka Wróblewska

URL licencji: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/