Doktor Helena Maria Kornella (1897–1992) – pierwsza kobieta urolog w Polsce

Tadeusz Zajączkowski

Abstrakt


ABSTRAKT

Wstęp: Dopuszczenie kobiet do studiów medycznych nastąpiło dopiero w drugiej połowie XIX w. Jednak tylko nieliczne lekarki interesowały się chirurgią. Na przełomie XIX i XX w. już kilka lekarek amerykańskich wykonywało operacje na narządach moczowych. Pionierem była Marie B. Werner, która mogła leczyć wyłącznie kobiety. Mary E. Childs MacGregor (1896–1955) odbyła całkowite szkolenie urologiczne w 1928 r. i została pierwszym szefem urologii w Nowym Jorku. Była inspiratorem kariery urologicznej dr Elisabeth Pickett, która w 1966 r. została pierwszą kobietą dyplomowanym urologiem w Ameryce.

W 1911 r. Dora Brücke-Teleky została pierwszą kobietą urologiem, członkiem Niemieckiego Towarzystwa Urologicznego, a w 1920 r. Wiedeńskiego Towarzystwa Urologicznego. W 1923 r. Sophia Lisovskaja pierwsza na świecie została profesorem urologii Instytutu Medycznego w St. Petersburgu; kierowała nim do 1952 r.

Jednak poza pojedynczymi wyjątkami urologia była do lat 70. XX w. domeną mężczyzn.

Celem pracy było przedstawienie pierwszej kobiety, asystentki Oddziału Urologicznego we Lwowie, pokazanie jej bohaterskich, czynów i przeżyć w burzliwych i dramatycznych latach II wojny światowej.

Materiały: Do publikacji wykorzystano materiały z bibliotek i archiwów angielskich oraz polskich, jak również fotografie i dokumenty ze zbiorów rodzinnych Kornelli.

Życiorys: Helena Kornella urodziła się 6 listopada 1897 r. w Jaśle. Ojciec inżynier Michał Kornella ukończył studia Techniczne w Wiedniu, a doktoryzował się na Politechnice Lwowskiej. Matką była Jadwiga z domu Hoszowska. Helena ukończyła studia medyczne na Uniwersytecie Lwowskim w 1928 r. Po studiach była asystentką na Oddziale Urologicznym, następnie pracowała na Oddziale Chorób Wewnętrznych we Lwowie.

W kwietniu 1940 r. wraz z matką, bratową oraz 3-miesięczną bratanicą została wywieziona do Kazachstanu. Początkowo odbywała „wyrok ciężkich robót” w Sowchozie. Następnie pracowała jako lekarz w Siergiopolu, a w 1941 r. w Pomocniczej Wojskowej Służbie Kobiet. Potem była opiekunką polskich sierot, które przewiozła do Teheranu. Następnie była opiekunką Bejrutczyków w Libanie.

W 1950 r. przybyła do Anglii. Tam pracowała jako lekarz do 70. roku życia. Zmarła w Essex w 1992 r.

Podsumowanie: Doktor Helena Maria Kornella była pierwszą kobietą asystentką Oddziału Urologicznego we Lwowie. Ofiarnie pracowała przy zwalczaniu epidemii tyfusu i była opiekunką polskich sierot w Kazachstanie.


Słowa kluczowe


historia medycyny; urologia; kobiety; Lwów; Lemberg; Lviv

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Wirtzfeld DA. The history of women in surgery. Can J Surg 2009;52(4):317-20.

Ruutu M, Mattelaer JJ. Women in European urology. Hist Urol Europ 2003;10:41-56.

Garrison FH. An introduction to the history of medicine. Philadelphia: W.B. Sanders Co; 1960.

Marie Zakrzewska. Wikipedia. https://de.wikipedia.org/wiki/Marie_Zakrzewska (18.06.2017).

Tuchman AM. Science has no sex: the life of Marie Elisabeth Zakrzewska, M.D. Chapel Hill: University of North Carolina Press; 2006.

Anna Tomaszewicz-Dobrska. Wikipedia. https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Anna Tomaszewicz-Dobrska&oldid=746806494 (18.06.2017).

Filar Z. Anna Tomaszewicz-Dobrska. Karta z dziejów polskich lekarek. Warszawa: Zakład Historii Medycyny Akademii Medycznej w Warszawie; 1959.

Zajaczkowski T. Ludwik von Rydygier (1850–1920) and his contribution to the advancement of surgery and his credit for urology. Hist Urol Europ 2008;15:123-54.

Scotland K, Lewandowski P, Raval A, Murphy A. American women in urology. A fascinating history. J Urol 2016;195(4):523.

Gorilovski LM. A brief history of urology in Leningrad (Saint Petersburg, Russia). Hist Urol Europ 1999;6:89-100.

Zajaczkowski T. History of urology in Lwów (Lemberg, Lviv). The impact of political changes on progress in urology and medicine. Ann Acad Med Stetin 2013;59(1):157-69.

Borkowski A. 50-lat Polskiego Towarzystwa Urologicznego. Warszawa: Remedy; 2003.

The Polish Institute and Sikorski Museum and Archive. London 2015.

Twardzicki A. Notes of Helena Kornella’s reminiscences recounted in to Andrzej Twardzicki in spring 1992 when she was Interview 95 years of age. London, Romford, spring 1992. p. 6 (hand writing).

Twardzicki HM, Twardzicki A. Biography of Dr. Helena Maria Kornella. Hand printing on 14th April 2016. p. 4.

Suchmiel J. Działalność naukowa kobiet w Uniwersytecie we Lwowie do roku 1939. Częstochowa: Wydawnictwo Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Częstochowie; 2000. p. 164 and 278.

Laskownicki S. Szpada, bagnet, lancet. Moje wspomnienia. Kraków: Wydawnictwo Literackie; 1979. p. 202.

Kornella H. Co usłyszymy przez radio?. Konzert radiowy w Rozgłośni Lwowskiej. Gazeta Lwowska 1932;Jan 8:8.

History of Lviv. Wikipedia. http:/en.wikipedia. org/wiki/ (18.06.2017).

Kornella HM. Diary (1940–1942).

Bobińska A. Pomocnicza Wojskowa Służba Kobiet 2 Korpusu (1941–1945). Warszawa: Wydawnictwo Krupski i S-ka; 1999. p. 106.

Polish Library in and Archive, London 2015.

Ministry of Defence. APC Polish Historical Disclosures. RAF Northolt. Ruislip, Middlesex, 2015.

Antolak RJ. Iran and the Polish Exodus from Russia 1942. http://poetrania.blogspot.de/2006/01/iran-and the Polish exodus from Russia.html (18.06.2017).

Supruniuk MA. Polish Science in the middle and central east in the year 1942–1949. Opuscula Musealia 2014;22:45-71.

Zielińska-Schemaly M, Abramiow D. A history of Polish refugees in Lebanon between 1939 and 1950 [Beyruth], Edition Dar An-Nahar, 2012, 1, il. Archiwum Emigracji T. 48.

Dr. Halina Twardzicki. Personal reports, 2016

Stawicka A. Pitsford. Wydawnictwo f.k.anda: Warszawa; 2009. p. 232.

Kornell Z. Notatka biograficzna zaginionego w Starobielsku. Wspomnienie o: Roman Jan Kornella (22.07.2011). Wspomnienie o: Marian Kornella (28.06.2011). http:// www.ogrody wspomnien.pl/index/wspomnienia-rodzina/134/?s=1 (18.06.2017).

Reczek M. Columbarium Plaque of Helena Kornella. Roman Catholic Church. London: Parish of St Andrew Bobola (Polish Church); 2015.

Grodzińska K. Polskie groby na cmentarzach w Londynie. Kraków: Polska Akademia Umiejętności; 1995. p. 380.

Kornellanka H, Malczyński S. On unspecific inflammations of the bladder and its treatment. Physicians practice, ark. 12. Supplement to Polish Physicians Gazette. 1935;9:181.




DOI: http://dx.doi.org/10.21164/pomjlifesci.389

Copyright (c) 2018 Tadeusz Zajączkowski

URL licencji: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/