Porównanie właściwości przeciwutleniających wybranych części maliny właściwej (Rubus idaeus) i jeżyny europejskiej (Rubus fruticosus)

Joanna Zielonka-Brzezicka, Anna Nowak, Magdalena Zielińska, Adam Klimowicz

Abstrakt


Wstęp: Antyoksydanty zawarte w surowcach roślinnych zapobiegają stresowi oksydacyjnemu, redukując degeneracyjne skutki reakcji wolnorodnikowych czy uszkodzeń wywołanych promieniowaniem UV. Działanie przeciwutleniające wykazują np. malina właściwa (Rubus idaeus) oraz jeżyna europejska (Rubus fruticosus), które charakteryzują się wysoką zawartością tanin, flawonoidów, kwasów fenolowych oraz witamin i soli mineralnych.

Materiały i metody: Surowcem roślinnym były świeże i suszone liście oraz owoce maliny właściwej i jeżyny europejskiej zbierane w 2014 r., które ekstrahowano za pomocą aparatu Soxhleta i łaźni ultradźwiękowej. Oceny właściwości antyoksydacyjnych dokonano przy użyciu metody DPPH i FRAP w pierwszym roku oraz metody DPPH i ABTS w drugim roku badań.

Wyniki: Najwyższą aktywność przeciwutleniającą, przy zastosowaniu metody DPPH w 2015 r., wykazały ekstrakty ze świe- żych liści zarówno maliny, jak i jeżyny, a zdolności redukcyjne, oceniane metodą FRAP, świeże i suszone liście jeżyny. W następnym roku badań (2016) próby oznaczone metodą DPPH nie róż- niły się istotnie, z wyjątkiem świeżych liści maliny. W tym roku, oceniane przy wykorzystaniu metody ABTS, największymi wła- ściwościami antyoksydacyjnymi charakteryzowały się ekstrakty ze świeżych liści i owoców jeżyny oraz suszonych liści jeżyny.

Wnioski: Wszystkie badane wyciągi etanolowe, zarówno z liści, jak i owoców maliny właściwej i jeżyny europejskiej, wykazywały aktywność antyoksydacyjną oznaczaną metodami: DPPH, FRAP, ABTS. Przechowywanie ekstraktów etanolowych w temperaturze otoczenia nie miało większego wpływu na obniżenie badanych właściwości surowca roślinnego. Aktywność przeciwutleniająca większości badanych ekstraktów utrzymywała się na wysokim poziomie, co może mieć przełożenie na wykorzystanie tych surowców jako źródeł przeciwutleniaczy w przemyśle kosmetycznym i farmaceutycznym.


Słowa kluczowe


antioxidant activity; plant extracts; DPPH; FRAP; ABTS

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Rezin GT, Andreazza AC. 7. Oxidative damage and its treatment impact. In: Yildiz A, Ruiz P, Nemeroff C, editors. The bipolar book: history, neurobiology, and treatment. Oxford: Oxford University Press; 2015. p. 83-92.

Gülçin I. Antioxidant activity of food constituents: an overview. Arch Toxicol 2012;86(3):345-91.

Nowak A, Zielonka J, Turek M, Klimowicz A. Wpływ przeciwutleniaczy zawartych w owocach na proces fotostarzenia się skóry. Post Fitoter 2014;2:94-9.

Kulbacka J, Saczko J, Chwiłkowska A. Stres oksydacyjny w procesach uszkodzenia komórek. Pol Merkur Lekarski 2009;27(157):44-7.

Prior RL. Oxygen radical absorbance capacity (ORAC): New horizons in relating dietary antioxidants/bioactives and health benefits. J Funct Foods 2015;18:797-810.

Valko M, Jomova K, Rhodes CJ, Kuča K, Musilek K. Redox- and non-redox-metal-induced formation of free radicals and their role in human disease. Arch Toxicol 2016;90(1):1-37.

Vinardell MP, Mitjans M. Nanocarriers for delivery of antioxidants on the skin. Cosmetics 2015;2:342-54.

Kałędkiewicz E, Lange E. Znaczenie wybranych związków pochodzenia roślinnego w diecie zapobiegającej chorobom nowotworowym. Post Fitoter 2013;(1):42-7.

Gryszczyńska B, Iskra M. Współdziałanie antyoksydantów egzogennych i endogennych w organizmie człowieka. Now Lek 2008;77(1): 50-5.

Embuscado ME. Spices and herbs: Natural sources of antioxidants – a mini review. J Funct Foods 2015;18:811-9.

Asnaashari M, Tajik R, Khodaparast MH. Antioxidant activity of raspberry (Rubusfruticosus) leaves extract and its effect on oxidative stability of sunflower oil. J Food Sci Technol 2015;52(8):5180-7. doi: 10.1007/ s13197-014-1564-7.

Da Fonseca Machado AP, Pasquel-Reátegui JL, Barbero GF, Martínez J. Pressurized liquid extraction of bioactive compounds from blackberry (Rubus fruticosus L.) residues: a comparison with conventional methods. Food Res Int 2015;77(3):675-83.

Kostecka-Gugała A, Ledwożyw-Smoleń I, Augustynowicz J, Wyżgolik G, Kruczek M, Kaszycki P. Antioxidant properties of fruits of raspberry and blackberry grown in central. Open Chem 2015;13:1313-25.

Lim TK. Rubus fruticosus agg. Edible medicinal and non-medicinal plants. Springer Netherlands 2012;4:544-52.

Baranowska A, Radwańska K, Zarzecka K, Gugała M, Mystkowska I. Właściwości prozdrowotne owoców maliny właściwej (Rubus idaeus L.). Probl Hig Epidemiol 2015;96(2):406-9.

Gianeti MD, Maia Campos P. Efficacy evaluation of a multifunctional cosmetic formulation: The benefits of a combination of active antioxidant substances. Molecules 2014;19:18268-82.

Ratz-Łyko A. Składniki aktywne pochodzenia roślinnego w kosmetykach anti-age. Cosmet Today Patents Inventions 2013;3:10-3.

Molyneux P. The use of stable free radical diphenylpicrylhydrazyl (DPPH) for estimating antioxidant activity. Songklanakarin J Sci Technol 2004;26(2):211-9.

Abderrahim F, Arribas SM, Gonzalez MC, Condezo-Hoyos L. Rapid highthroughput assay to assess scavenging capacity index using DPPH. Food Chem 2013;141(2):788-94. doi: 10.1016/j.foodchem.2013.04.055.

Ma Z, Cui F, Gao X, Zhang J, Zheng L, Jia L. Purification, characterization, antioxidant activity and anti-aging of exopolysaccharides by Flammulinavelutipes SF-06. Antonie Van Leeuwenhoek 2015;107(1):73-82. doi: 10.1007/s10482-014-0305-2.

Regulska E, Samsonowicz M. Ekstrakty ziołowe w aspekcie zawartości związków polifenolowych i aktywności przeciwutleniającej. In: Tarko T, Duda-Chodak A, Witczak M, Najgebauer-Lejko D, editors. Właściwości produktów i surowców żywnościowych. Kraków, Polskie Towarzystwo Technologów Żywności; 2014. p. 227-37.

Cybul M, Nowak R. Przegląd metod stosowanych w analizie właściwości antyoksydacyjnych wyciągów roślinnych. Herba Pol 2008;54(1): 68-78.

Do Thi N, Hwang E. Bioactive compound contents and antioxidant activity in aronia (Aronia melanocarpa) leaves collected at different growth stages. Prev Nutr Food Sci 2014;19(3):204-12. doi: 10.3746/pnf.2014.19.3.204.

Emmons CL, Peterson DM, Paul GL. Antioxidant capacity of oats (Avena sativa L.) extracts.2. In vitro antioxidant activity and content of phenolic and total antioxidants. J Agric Food Chem 1999;47(12):4894-8.

Kołodziej B, Drożdżal K. Właściwości przeciwutleniające kwiatów i owoców bzu czarnego pozyskiwanego ze stanu naturalnego. Żywność Nauka Technologia Jakość 2011;4(77):36-44.

Oancea S, Grosu C, Ketney O, Stoia M. Conventional and ultrasound-assisted extraction of anthocyanins from blackberry and sweet cherry cultivaes. Acta Chim Slov 2013;60(2):383-9.

Tsanova-Savova S, Petkov V, Vodenicharow E, Ribarowa F. Bulgarian traditional foods-sources of antioxidants. Acta Med Median 2003; 52:5-7.

Niculescu V, Paun N, Silion M, Popa MI. Anthocyanin profile of blackberries and grapes. Prog Cryog Isot Sep 2013;16(1):119-24.

Beyhan Ö, Elmastaş M, Gedikli F. Total phenolic compounds and antioxidant capacity of leaf, dry fruit and fresh fruit of feijoa (Acca sellowiana, Myrtaceae). J Med Plant Res 2010;4(11):1065-72.

Alabri THA, Al Musalami AHS, Hossain MA, Weli AM, Al-Riyami Q. Comparative study of phytochemical screening, antioxidant and antimicrobial capacities of fresh and dry leaves crude plant extracts of Datura metel L. J King Saud Univ Sci 2014;26(3):237-43.

Freeman BL, Stocks JC, Eggett DL, Parker TL. Antioxidant and phenolic changes across one harvest season and two storage conditions in primocane raspberries (Rubus idaeus L.) grown in a hot, dry climate. Hort Sci 2011;46(2):236-9.

Kalt W, Howell A, Duy JC, Forney CF, McDonald JE. Horticultural factors affecting antioxidant capacity of blueberries and other small fruit. Hort Technol 2001;11(4):523-8.

Piljac-Žegarac J, Šamec D. Antioxidant stability of small fruits in postharvest storage at room and refrigerator temperatures. Food Res Int 2011;44(1):345-50.

Ruiz-Rodriguez BM, Ancos B, Sanchez-Moreno C, Fernandez-Ruiz V, Cortel M, Mata S, et al. Wild blackthorn (Prunus spinosa L.) and hawthorn (Crataegus monogyna Jacq.) fruits as valuable sources of antioxidants. Fruits 2014;69(1):61-73.

Boeing JS, Barizão EO, Costa e Silva B, Montanher P, Almeida VC, Visentainer JV. Evaluation of solvent effect on the extraction of phenolic compounds and antioxidant capacities from the berries: application of principal component analysis. Chem Cent J 2014;8(1):48. doi: 10.1186/s13065-014-0048-1.

Péres VF, Melecchi MI, Abadc FC, de Assis Jacques R, Martinez MM, Oliveira EC, et al. Comparison of soxhlet, ultrasound-assisted and pressurized liquid extraction of terpenes, fatty acids and vitamin E from Piper gaudichaudianum Kunth. J Chromatogr A 2006;1105(1-2):115-8.

Bimakr M, Rahman RA, Taip FS, Adzahan NM, Sarker ZI, Ganjloo A. Optimization of ultrasound-assisted extraction of crude oil from winter melon (Benincasahispida) seed using response surface methodology and evaluation of its antioxidant activity, total phenolic content and fatty acid composition. Molecules 2012;17(10):11748-62.

Miller E, Malinowska K, Gałęcka E, Mrowicka M, Kędziora J. Rola flawonoidów jako przeciwutleniaczy w organizmie człowieka. Pol Merkur Lekarski 2008;24:556-60.




DOI: https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.269

Copyright (c) 2016 Joanna Zielonka-Brzezicka, Anna Nowak, Magdalena Zielińska, Adam Klimowicz

URL licencji: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/