Analiza funkcjonowania opieki psychiatrycznej w północno-zachodniej Polsce

Marta Bażydło, Beata Karakiewicz

Abstrakt


Wstęp: Współczesna psychiatria stoi przed licznymi wyzwaniami związanymi ze zmianą epidemiologii zaburzeń psychicznych oraz rozwojem wiedzy w tej dyscyplinie. Odpowiedzią na tę sytuację ma być wprowadzenie środowiskowego modelu opieki psychiatrycznej, który w Polsce miał gwarantować Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego. Celem pracy było dokonanie analizy funkcjonowania opieki psychiatrycznej na przykładzie województwa zachodniopomorskiego.

Materiały i metody: Wybraną metodą była metoda jakościowa. Przeprowadzono trzy wywiady zbiorowe w interdyscyplinarnym gremium doradczym. W każdy spotkaniu brały udział osoby reprezentujące różne obszary działające na rzecz osób z zaburzeniami psychicznymi. Na podstawie wyciągniętych wniosków wykonano analizę PEST oraz analizę SWOT funkcjonowania opieki psychiatrycznej. Wyniki: W ramach analizy makrootoczenia opieki psychiatrycznej oceniono za pomocą analizy PEST wpływ czynników polityczno-prawnych, ekonomiczno-gospodarczych, społeczno-kulturowych i technologicznych. Wszystkie te obszary zostały ocenione jako negatywne dla funkcjonowania opieki psychiatrycznej. Następnie podczas analizy SWOT wskazano, jakie są mocne oraz słabe strony, szanse i zagrożenia w funkcjonowaniu opieki psychiatrycznej.

Wnioski: 1. Opieka psychiatryczna w większym stopniu jest kształtowana przez czynniki zewnętrzne niż wewnętrzne. 2. Czynniki zewnętrzne wpływają na funkcjonowanie opieki psychiatrycznej w sposób znacznie negatywny. 3. Podstawowym problemem w funkcjonowaniu opieki psychiatrycznej jest niedobór środków finansowych. 4. W celu poprawy funkcjonowania opieki psychiatrycznej należy dokonać zmian w sposobie jej finansowania, w prawie, w systemie monitorowania świadczeń, a także należy zmienić postrzeganie zaburzeń psychicznych przez społeczeństwo.


Słowa kluczowe


opieka psychiatryczna; finansowanie opieki zdrowotnej; dostępność opieki zdrowotnej

Pełny tekst:

PDF PDF (English)

Bibliografia


Samochowiec A, Samochowiec J. Expectations and challenges of modern psychiatry. Terapia 2009;17(11/12):8-11.

Mental Health Report 2001. Mental Health: new understanding, new hope. Geneva: World Health Organization; 2001.

Herczyńska G, Czabała C, Namysłowska I. Facing the challenges, building solution – European governments focus on mental health. Post Psychiatr Neurol 2005;14(3):259-66.

Wciórka B, Wciórka J. An opinion poll – are Poles anxious about their mental health? Post Psychiatr Neurol 2005;14(4):305-17.

Słupczyńska-Kossobudzka E, Boguszewska L, Szirkowiec W. Territorial differentiation of hospital admissions of patients with schizophrenia in Poland in the years 1999 and 2003. Post Psychiatr Neurol 2007;16(2):123-32.

Słupczyńska-Kossobudzka E, Wciórka J. Psychiatria środowiskowa. In: Bilikiewicz A, Pużyński S, Rybakowski J, Wciórka J, editors. Psychiatria. Wrocław: PZWL; 2003. pp. 507-25.

Słupczyńska-Kossobudzka E, Boguszewska L. Community treatment teams: meta-analysis of information from subject matter literature. Post Psychiatr Neurol 1998;7(4):387-98.

Boguszewska L, Słupczyńska-Kossobudzka E, Wójtowicz S. Community team efficacy in the „Drewnica” hospital catchment area. Post Psychiatr Neurol 2001;10:301-9.

Boguszewska L, Słupczyńska-Kossobudzka E. Community team efficacy in the “Drewnica” hospital catchment area – the effect on the family burden. Post Psychiatr Neurol 1999;8:357-64.

Bujalski M. Barriers to access to treatment for people with alcohol- and drug-related problems. Alkoh Narkom 2008;21(4):277-85.

Ordinance of the Council of Ministers of 28 December 2010 on the National Mental Health Protection Program. J Laws 2011;24(128).

Regional Mental Health Protection Program for the West Pomeranian Voivodship for the years 2011–2015 (appendix to the resolution of the West Pomeranian Voivodship Board, No. 2147/11 of the 22 December 2011).

Zarzeczna-Baran M, Bandurska E, Nowalińska M, Daniluk R. Quality evaluation of nursing and treatment services made by patients of psychiatric hospitals. Ann Acad Med Gedan 2012;42:41-52.

Radlińska I, Bażydło M, Karakiewicz B. Prawa osób niepełnosprawnych intelektualnie w prawie międzynarodowym. Med Health Sci Rev 2015;1(3):52-63.

Moskalewicz J, Kiejna A, Wojtyniak B, editors. Kondycja psychiczna mieszkańców Polski. Epidemiologia zaburzeń psychiatrycznych i dostęp do psychiatrycznej opieki zdrowotnej – EZOP Poland. Warszawa: Instytut Psychiatri i Neurologii; 2012. pp. 270-7.

Munoz R. The golden years of psychiatry are in the future. Post Psychiatr Neurol 2010;19(2):101-2.

Klich J, Kautsch M. Narzędzia do określania położenia organizacji względem najważniejszych interesariuszy. In: Kautsch M, editor. Zarządzanie w opiece zdrowotnej. Nowe wyzwania. Warszawa: Wolter Kluwer; 2010.

Bażydło M, Karakiewicz B. Realizacja Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego a dostępność opieki psychiatrycznej. Fam Med Primary Care Rev 2015;17(3):175–9.

Mental Health Declaration for Europe. Facing the Challenges, Building Solutions. European Ministerial Conference on Mental Health. Helsinki: World Health Organization; 2005.

Mental Health Action plane for Europe. Facing the Challenges, Building Solutions. European Ministerial Conference on Mental Health. Helsinki: World Health Organization; 2005.

What are the arguments for community-based mental health care. Copenhagen: World Health Organization; 2003.

Füredi J, Mohr P, Swingler D, Bitter I, Gheorghe MD, Hotujac L, et al. Psychiatry in selected countries of Central and Eastern Europe: an overview of the current situation. Acta Psychiatr Scand 2006;114(4):223-31.

Załuska M. Środowiskowy model leczenia psychiatrycznego a zmiany w strukturze lecznictwa w ostatnich latach w Polsce. Post Psychiatr Neurol 2006;15(4):277-85.

Creed F, Anthony P, Godbert K, Huxley P. Treatment of severe psychiatric illness in a day hospital. Br J Psychiatry 1989;154(3):341-7.

Creed F, Black D, Anthony P, Osborn M, Thomas P, Franks D, et al. Randomised controlled trial of day and in-patient psychiatric treatment. 2: Comparison of two hospitals. Br J Psychiatry 1991;158(2):183-9.

Creed F, Black D, Anthony P, Osborn M, Thomas P, Tomenson B. Randomised controlled trial of day patient versus inpatient psychiatric treatment. BMJ 1990;300(6731):1033-7.

Middelboe T. Prospective study of clinical and social outcome of stay in small group homes for people with mental illness. Br J Psychiatry 1997;171:251-5.

Fenton WS, Mosher LR, Herrell JM, Blyler CR. Randomized trial of general hospital and residential alternative care for patients with severe and persistent mental illness. Am J Psychiatry 1998;155(4):516-22.

Dayson D, Lee-Jones R, Chahaj KK, Leff J. The TAPS Project 32: social networks of two groups homes 5 years on. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol 1998;33(9):438-44.

Boguszewska L, Słupczyńska-Kossobudzka E, Szirkowiec W. Przewlekle chorzy w psychiatrycznych placówkach leczniczych i opiekuńczych w latach 1992–2005. Post Psychiatr Neurol 2008;17(4):337-46.

Kallert TW, Priebe S, McCabe R, Kiejna A, Rymaszewska J, Nawka P, et al. Are day hospitals effective for acutely ill psychiatric patients? A European multicenter randomized controlled trial. J Clin Psychiatry 2007;68(2): 278-87.

Marshall M, Crowther R, Sledge WH, Rathbone J, Soares-Weiser K. Day hospital versus admission for acute psychiatric disorders. Cochrane Database Syst Rev 2011;12:CD004026. doi: 10.1002/14651858.CD004026.pub2.

Marshall M. Acute psychiatric day hospitals. BMJ 2003;327:116-7.

Horvitz-Lennon M, Normand SL, Gaccione P, Frank RG. Partial versus full hospitalization for adults in psychiatric distress: A systematic review of the published literature (1957–1997). Am J Psychiatry 2001;158(5):676-85.

Marshall M, Crowther R, Almaraz-Serrano A, Creed F, Sledge W, Kluiter H, et al. Systematic reviews of the effectiveness of day care for people with severe mental disorders: (1) acute day hospital versus admission; (2) vocational rehabilitation; (3) day hospital versus outpatient care. Health Technol Assess 2001;5(21):1-75.

Priebe S, Jones G, McCabe R, Briscoe J, Wright D, Sleed M, et al. Effectiveness and costs of acute day hospital treatment compared with conventional inpatient care: randomised controlled trial. Br J Psychiatry 2006;188:243-9.

Larivi Ère N, Desrosiers J, Tousignant M, Boyer R. Multifaceted impact evaluation of a day hospital compared to hospitalization on symptoms, social participation, service satisfaction and costs associated to service use. Int J Psychiatry Clin Pract 2011;15(3):228-40.

Creed F, Mbaya P, Lancashire S, Tomenson B, Williams B, Holme S. Cost effectiveness of day and inpatient psychiatric treatment: results of a randomised controlled trial. BMJ 1997;314(7091):1381-5.

Piotrowski P, Kiejna A. Czy system oddziałów dziennych może być szansą redukcji kosztów leczenia psychiatrycznego? Psychiatr Pol 2005;39(6):1067-75.

Cechnicki A. Towards psychotherapy – oriented community psychiatry – 30 years of experiences in Kraków. Arch Psychiatry Psychother 2011;1:71-80.

Cechnicki A. W stronę psychoterapeutycznie zorientowanej psychiatrii środowiskowej – 30 lat doświadczeń krakowskich. Psychoterapia 2009;3(150):43-55.

Koczorowski R, Jundziłł-Bieniek E. Środowiskowe uwarunkowania zaburzeń psychopatologicznych u osób powyżej 65. roku. Protet Stomatol 2010;60(3):162-9.

Dlouhy M. Mental health policy in Eastern Europe: a comparative analysis of seven mental health systems. BMC Health Serv Res 2014;14:42. doi: 10.1186/1472-6963-14-42.

Meder J, Jarema M, Araszkiewicz A. Psychiatryczna opieka środowiskowa w Polsce. Raport. Warszawa: Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej; 2008.

Amaddeo F, Becker T, Fioritti A, Burti L, Tansella M. Mental Health Policy and Practice across Europe. The future direction of mental health care: Reforms in community care: the balance between hospital and community-based mental health care. Geneva: World Health Organization; 2007. p. 236-9.

Boardman J, Parsonage M. Delivering the Government’s Mental Health Policies. Services, staffing and costs: Community-based teams. The Sainsbury Centre for Mental Health; 2007.

Jacob KS, Sharan P, Mirza I, Garrido-Cumbrera M, Seedat S, Mari JJ, et al. Mental health systems in countries: where are we now? Lancet 2007;370(9592):1061-77.

Zdrowie i ochrona zdrowia w 2013 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny; 2014.

Mental Health Atlas 2014. Geneva: World Health Organization; 2015.

Koszewska I, Boguszewska L. Psychiatric-sociological diagnosis of the Tatra county. Characterization of its regional specificity prior to implementation of a depression and suicide prevention program. Suicydologia 2009/2010;5(6):5-63.

Ikkos G, Bouras N, McQueen D, John-Smith P. Medicine, affect and mental health services. Post Psychiatr Neurol 2010;19 (2):106-7.

Bujalski M. Barriers to access to treatment for people with alcohol- and drug-related problems. Note from the Polish part of the IATPAD study. Alkoh Narkom 2008;21(4):461-4.

Wojtecka A. Environmental psychiatry in the Pomeranian Voivodship – selected aspects. Polish Association of Health Care Programs. Gdańsk; 2011. http://ptpz.pl/images/stories/publikacje1/psychiatria%20srodowiskowa%20w%20wojewodztwie%20pomorskim.pdf (20.12.2014).

Bażydło M, Karakiewicz B. Quality and availability of care for people with mental disorders – assessment of health care providers. Pomeranian J Life Sci 2016;62(1):72-7.

Bażydło M, Karakiewicz B. Assessment of the availability of mental health services. Pomeranian J Life Sci 2015;61(2):228-31.




DOI: https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.266

Copyright (c) 2016 Marta Bażydło, Beata Karakiewicz

URL licencji: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/