Poczucie koherencji i wsparcie społeczne a jakość życia u chorych na nieswoiste zapalenia jelit
DOI:
https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.635Słowa kluczowe:
wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego–Crohna, choroba przewlekła, choroby układu pokarmowego, psychologia klinicznaAbstrakt
Wstęp: Nieswoiste zapalenia jelit (NZJ) to grupa przewlekłych schorzeń układu pokarmowego, które znacznie wpływają na życie codzienne pacjentów. Uciążliwe dolegliwości jelitowe mogą powodować duży dyskomfort i obniżać jakość życia. Przeprowadzono badanie, aby sprawdzić czy poczucie koherencji, wsparcie społeczne, zmienne socjodemograficzne i czas trwania choroby wiążą się z jakością życia chorych na NZJ
Materiały i metody: Łącznie zbadano 39 osób: 21 z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, 17 z chorobą Leśniowskiego-Crohna i 1 z mikroskopowym zapaleniem jelita. Pacjenci wypełnili ankietę socjodemograficzną, kwestionariusz Life Orientation Questionnaire (SOC-29) i Berlin Social Support Scales (BSSS).
Do zbadania jakości życia wykorzystano metodę Functional Assessment of Cancer Therapy-Gastric (FACT-Ga).
Wyniki: Ogólny wskaźnik poczucia koherencji i jego składowe oraz dostępne wsparcie instrumentalne i emocjonalne są związane z jakością życia pacjentów i jej wymiarami. Poziom wykształcenia różnicuje badanych pod względem jakości życia.
Wnioski: Zasoby psychologiczne chorych mogą odgrywać znaczącą rolę w ocenie wpływu choroby przewlekłej na życie codzienne. Ważne jest skupienie się na ich znaczeniu, aby poprawić jakość życia pacjentów.
Bibliografia
Ostrzyżek A. Jakość życia w chorobach przewlekłych. Probl Hig Epidemiol 2008;89(4):467-70.
Seigel WM, Golden NH, Gough JW, Lashley MS, Sacker IM. Depression, self-esteem, and life events in adolescents with chronic diseases. J Adolesc Health 1990;11(6):501-4.
Muszyński J, editor. Gastroenterologia. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Akademii Medycznej w Warszawie; 2005.
Wojtuń S, Gil J, Szwed Ł, Dyrla P. Podstawowe objawy i różnicowanie nieswoistych chorób zapalnych jelit. Pediatr Med Rodz 2014;10(1):61-6.
Szczuko M, Konecka N, Kikut J, Klimczyk W. Sposób żywienia nastoletnich pacjentów chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego, chorobę Leśniowskiego–Crohna i celiakię a morfologia krwi. Pomeranian J Life Sci 2017;63(4):67-76. doi: 10.21164/pomjlifesci.334.
Lakatos L, Kiss LS, David G, Pandur T, Erdelyi Z, Mester G, et al. Incidence, disease phenotype at diagnosis, and early disease course in inflammatory bowel diseases in Western Hungary, 2002-2006. Inflamm Bowel Dis 2011;17(12):2558-65.
Sonnenberg A. Disability from inflammatory bowel disease among employees in West Germany. Gut 1989;30(3):367-70.
Schipper H. Quality of life: principles of the clinical paradigm. J Psychosoc Oncol 1990;8(2-3):171-85.
Radecka B. Jakość życia uwarunkowana zdrowiem – znaczenie i sposoby oceny u chorych na nowotwory. Curr Gynecol Oncol 2015;13(3):172-9.
Heszen I, Sęk H. Psychologia zdrowia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN; 2007.
Freitas TH, Andreoulakis E, Alves GS, Miranda HLL, Braga LLBC, Hyphantis T, et al. Associations of sense of coherence with psychological distress and quality of life in inflammatory bowel disease. World J Gastroenterol 2015;21(21):6713-27.
Pasikowski T. Stres i zdrowie. Podejście salutogenetyczne. Poznań: Wydawnictwo Fundacji Humaniora; 2000.
Szatkowska K, Dreger E, Basińska MA. Poczucie koherencji i więź z Bogiem osób chorych onkologicznie a ich jakość życia. Psychoonkologia 2016;20(1):37-46.
Sęk H, Cieślak R, editors. Wsparcie społeczne, stres i zdrowie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN; 2004.
Emadpoor L, Lavasani MG, Shahcheraghi SM. Relationship between perceived social support and psychological well-being among students based on mediating role of academic motivation. Int J Ment Health Addict 2015;14(3):284-90.
Masood A, Kamran F, Rashid S, Mazahir S. Life-orientation, subjective well-being and social support as predictors of quality of life in patients with end stage renal disease. Bangladesh J Med Sci 2017;16(3):346-53.
Li M, Yang YL, Liu L, Wang L. Effects of social support, hope and resilience on quality of life among Chinese bladder cancer patients: a cross-sectional study. Health Qual Life Outcomes 2016;14:73. doi: 10.1186/s12955-016-0481-z.
Baniasadi N, Dehesh MM, Mohebbi E, Hayatbakhsh Abbasi M, Oghabian Z. Assessing the sleep quality and depression-anxiety-stress in irritable bowel syndrome patients. Arq Gastroenterol 2017;54(2):163-6.
Panara AJ, Yarur AJ, Rieders B, Proksell S, Deshpande AR, Abreu MT, et al. The incidence and risk factors for developing depression after being diagnosed with inflammatory bowel disease: a cohort study. Aliment Pharmacol Ther 2014;39(8):802-10.
Prisco V, Iannaccone T. Inflammatory bowel disease and quality of life: psychopathological variants. Recenti Prog Med 2017;108(2):83-9.
Casellas F, Arenas JI, Baudet JS, Fábregas S, García N, Gelabert J, et al. Impairment of health-related quality of life in patients with inflammatory bowel disease: a Spanish multicenter study. Inflamm Bowel Dis 2005;11(5):488-96.
Haapamäki J, Turunen U, Roine RP, Färkkilä MA, Arkkila PET. Impact of demographic factors, medication and symptoms on disease-specific quality of life in inflammatory bowel disease. Qual Life Res 2009;18(8):961-9.
Moradkhani A, Beckman LJ, Tabibian JH. Health-related quality of life in inflammatory bowel disease: psychosocial, clinical, socioeconomic, and demographic predictors. J Crohns Colitis 2013;7(6):467-73.
Opheim R, Fagermoen MS, Jelsness-Jørgensen LP, Bernklev T, Moum B. Sense of coherence in patients with inflammatory bowel disease. Gastroenterol Res Pract 2014;2014:1-9.
Katz L, Tripp DA, Ropeleski M, Depew W, Curtis Nickel J, Vanner S, et al. Mechanisms of quality of life and social support in inflammatory bowel disease. J Clin Psychol Med Settings 2016;23(1):88-98.
Jäghult S, Saboonchi F, Johansson UB, Wredling R, Kapraali M. Identifying predictors of low health-related quality of life among patients with inflammatory bowel disease: comparison between Crohn’s disease and ulcerative colitis with disease duration. J Clin Nurs 2011;20(11-12):1578-87.
Bernklev T, Jahnsen J, Lygren I, Henriksen M, Vatn M, Moum B. Health-related quality of life in patients with inflammatory bowel disease measured with the short form-36: psychometric assessments and a comparison with general population norms. Inflamm Bowel Dis 2005;11(10):909-18.
Casellas F, López-Vivancos J, Casado A, Malagelada JR. Factors affecting health related quality of life of patients with inflammatory bowel disease. Qual Life Res 2002;11(8):775-81.
Sainsbury A, Heatley RV. Review article: psychosocial factors in the quality of life of patients with inflammatory bowel disease. Aliment Pharmacol Ther 2005;21(5):499-508.
Ghosh S, Mitchell R. Impact of inflammatory bowel disease on quality of life: Results of the European Federation of Crohn’s and Ulcerative Colitis Associations (EFCCA) patient survey. J Crohns Colitis 2007;1(1):10-20.
Haapamäki J, Turunen U, Roine RP, Färkkilä MA, Arkkila PE. Finnish patients with inflammatory bowel disease have fewer symptoms and are more satisfied with their treatment than patients in the previous European survey. Scand J Gastroenterol 2008;43(7):821-30.
