Wpływ czynników środowiskowych na pojadanie u dzieci w wieku przedszkolnym
DOI:
https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.408Słowa kluczowe:
zalecenia żywieniowe, nawyki żywieniowe, dzieci, wiek przedszkolnyAbstrakt
ABSTRAKTWstęp: Pojadanie może powodować nadmierne spożycie energii przy jednoczesnym ograniczeniu produktów o dużej wartości odżywczej. Pojadanie może być także zjawiskiem korzystnym pod warunkiem, że spożywane są produkty zalecane w żywieniu dzieci, m.in. owoce, warzywa, jogurty, napoje mleczne.
Celem pracy była ocena wpływu wybranych czynników środowiskowych na częstość i preferencje pojadania u dzieci w wieku przedszkolnym.
Materiały i metody: Badania przeprowadzono wśród 104 rodziców dzieci w wieku 4–6 lat uczęszczających do przedszkoli z terenu wiejskiego i miejskiego. Ankieta zawierała pytania dotyczące zachowań żywieniowych dzieci oraz charakteryzujące respondentów. Stan odżywienia dzieci oceniano na podstawie referencyjnych tabel wskaźnika masy ciała, przyjmując kryteria International Obesity Task Force. Analizę statystyczną przeprowadzono w programie Statistica 12 PL z wykorzystaniem testów t-Studenta oraz χ2 Pearsona.
Wyniki: Na wsi zamieszkiwało 55% rodzin. Wśród kobiet dominowało wykształcenie wyższe (52%), u mężczyzn średnie (42%). Dochód miesięczny u ⅔ rodzin wynosił <1500 zł/osobę. Prawidłową masę ciała miało ⅔ dzieci, a niespełna ¼ – nadmiar. Nie stwierdzono zależności pomiędzy stanem odżywienia a miejscem zamieszkania, poziomem dochodów/sytuacją materialną, wykształceniem matki, czasem spędzonym przed telewizorem oraz między płciami. Pojadanie deklarowano w przypadku 86 dzieci. Nie zaobserwowano związku pomiędzy częstością pojadania a płcią, stanem odżywienia, miejscem zamieszkania, czasem oglądania TV oraz deklarowaną sytuacją materialną. Istotny wpływ wykazano w odniesieniu do poziomu wykształcenia matki oraz dochodów na członka gospodarstwa domowego. Produktami wybieranymi najczęściej były: owoce, słodycze, słone przekąski, warzywa; zaobserwowano istotny wpływ wykształcenia matek na rodzaj pojadanych produktów.
Wnioski: Spożywanie przekąsek pomiędzy posiłkami jest częstym zachowaniem żywieniowym wśród dzieci w wieku przedszkolnym, a na jego występowanie może mieć wpływ wykształcenie matki oraz poziom dochodów.
Pobrania
Bibliografia
Kosti RI, Panagiotakos DB. The epidemic of obesity in children and adolescents in the world. Central Eur J Public Health 2006;14(4):151-9.
Wang Y, Lobstein T. Worldwide trends in childhood overweight and obesity. Int J Pediatr Obes 2006;1(1):11-25.
Felińczak A, Kuriata E, Szachniewicz M, Grzebieluch J, Kiedik D, Fal A. Zjawisko nadmiernej masy ciała wśród dzieci zamieszkałych na terenach wiejskich województwa dolnośląskiego. Fam Med Primary Care Rev 2012;14(1):13-8.
Stankiewicz M, Pieszko M, Śliwińska A, Małgorzewicz S. Występowanie nadwagi i otyłości oraz wiedza i zachowania zdrowotne dzieci i młodzieży małych miast i wsi – wyniki badania Polskiego Projektu 400 Miast. Endokrynol Otyłość 2010;6(2):59-66.
Pearson N, Salmon J, Campbell K, Crawford D, Timperio A. Tracking of children’s body-mass index, television viewing and dietary intake over five-years. Prev Med 2011;54:268-70. doi: 10.1016/j.ypmed.2011.07.014.
Kołłajtis-Dołowy A, Matysiuk E, Boniecka I. Zwyczaje żywieniowe wybranej grupy dzieci 11–12-letnich z Białegostoku. Żywn Nauka Technol Jakość 2007;6(55):335-42.
Rempersaud GC, Pereira MA, Girard BL, Adams J, Metzl JD. Breakfast habits, nutritional status, body weight, and academic performance in children and adolescents. J Am Diet Assoc 2005;105(5):743-60. doi: 10.1016/j.jada.2005.02.007.
Marx JM, Hoffmann DA, Musher-Eizenman DR. Meals and snacks: Children’s characterizations of food and eating cues. Appetite 2016;97:1-7. doi: 10.1016/j.appet.2015.11.010.
Stefańska E, Falkowska A, Ostrowska L. Wybrane zwyczaje żywieniowe dzieci i młodzieży w wieku 10–15 lat. Rocz Państ Zakł Hig 2012;63(1):91-8.
Gajda R, Jeżewska-Zychowicz M. Zachowania żywieniowe młodzieży mieszkającej w województwie świętokrzyskim – wybrane aspekty. Probl Hig Epidemiol 2010;91(4):611-7.
Gidding SS, Dennison BA, Birch LL, Daniels SR, Gilliman MW, Lichtenstein AH, et al. Dietary recommendations for children and adolescents: A guide for practitioners. Pediatrics 2006;117(2):544-59. doi: 10.1542/peds.2005-2374.
US Department of Agriculture ARS. Snacks: percentages of selected nutrients contributed by food and beverages consumed at snack occasions, by gender and age, What We Eat in America, NHANES 2011–2012. http://www.ars.usda.gov/SP2UserFiles/Place/80400530/pdf/1112/Table_25_SNK_GEN_11.pdf (23.09.2016).
Ventura AK, Birch LL. Does parenting affect children’s eating and weight status? Int J Behav Nutr Phys Act 2008;5(1):15-21. doi: 10.1186/1479-5868-5-15.
WHO Child Growth Standards Length/height-for-age, weight-for-age, weight-for-length, weight-for-height and body mass index-for-age. Methods and development. Department of Nutrition for Health and Development. Geneva: World Health Organization; 2006.
Cole TJ, Bellizzi MC, Flegal KM, Dietz W. Establishing a standard definition for child overweight and obesity worldwide: international survey. BMJ 2000;320:1240-3.
Wang D, van der Horst K, Jacquier E, Eldridge A. Snacking among US children: Patterns differ by time of day. J Nutr Educ Behav 2016;48(6):369-75. doi: 10.1016/j.jneb.2016.03.011.
Klisowska I, Dąbek A, Zborowska I, Tabin S, Tabin I, Tabin K. Zagrożenia zdrowotne związane z żywieniem dzieci w wieku przedszkolnym. In: Seń M, Dębska G, editors. Zagrożenia zdrowotne wśród dzieci i młodzieży. Kraków: Oficyna Wydawnicza AFM; 2011.
Sosnowska-Bielicz E, Wrótniak J. Nawyki żywieniowe a otyłość dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. Lubelski Roczn Pedagog 2011;33:147-65.
Larson N, Story M. A review of snacking patterns among children and adolescents: What are the implications of snacking for weight status? Child Obes 2013;9(2):104-15. doi: 10.1089/chi.2012.0108.
Mazur J, editor. Zdrowie i zachowania zdrowotne młodzieży szkolnej w Polsce na tle wybranych uwarunkowań socjodemograficznych. Wyniki badań HBSC 2014. Warszawa: IMiD; 2015.
Bednarek M, Bednarz M. Zachowania zdrowotne chłopców i dziewcząt w młodszym wieku szkolnym. Med Ogólna Nauk Zdr 2013;19(3):305-12.
Budżety gospodarstw domowych w 2012 r. Informacje i opracowania statystyczne. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. Departament Badań Społecznych i Warunków Życia; 2013. http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/warunki-zycia/dochody-wydatki-i-warunki-zycia-ludnosci/budzety-gospodarstw-domowych-w-2012-r-,9,7.html (30.01.2017).
Ambroży J, Bester J, Czuchraj W, Dostał K, Dubiel M. Nawyki żywieniowe oraz częstość spożycia wybranych produktów przez dzieci w wieku 10–13 lat zamieszkałe na terenach miejskich i wiejskich. Ann Acad Med Siles 2013;67(4):231-7.
Kozioł-Kozakowska A, Piórecka B, Żwirska J, Jagielski P, Schlegel-Zawadzka M. Ocena sposobu żywienia dzieci w wieku przedszkolnym z regionu Krakowa z uwzględnieniem charakterystyki socjoekonomicznej. Probl Hig Epidemiol 2007;88(4):422-7.
Piórecka B, Żwirska J, Kozioł A, Krawczyk A, Schlegel-Zawadzka M. Sposób żywienia i stan odżywienia dzieci w wieku przedszkolnym w regionie krakowskim. In: Bartnikowska E, editor. Fizjologiczne uwarunkowania postępowania dietetycznego, cz. 2. Warszawa: Wyd. SGGW; 2004.
Harton A, Florczak J, Myszkowska-Ryciak J, Gajewska D. Spożycie warzyw i owoców przez dzieci w wieku przedszkolnym. Probl Hig Epidemiol 2015;96(4):732-6.
Wijtzes AI, Jansen W, Jansen PW, Jaddoe VW, Hofman A, Raat H. Maternal educational level and preschool children’s consumption of high-calorie snacks and sugar-containing beverages: Mediation by the family food environment. Prev Med 2013;57:607-12. doi: 10.1016/j.ypmed.2013.08.014.
Pabayo R, Spence JC, Cutumisu N, Casey L, Storey K. Sociodemographic, behavioural and environmental correlates of sweetened beverage consumption among pre-school children. Public Health Nutr 2012;15(8):1338-46. doi: 10.1017/S1368980011003557.
