Ocena wskaźnika kostka–ramię u seniorów jako badanie przesiewowe w diagnostyce niedokrwienia kończyn dolnych w kontekście zastosowanych metod badania i w odniesieniu do młodszych pacjentów
DOI:
https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.405Słowa kluczowe:
wskaźnik kostka–ramię, starzenie się, miażdżyca tętnic, choroba tętnic obwodowych, cukrzycaAbstrakt
ABSTRAKTWstęp: Wskaźnik kostka–ramię (ABI) wyraża stosunek ciśnienia skurczowego w tętnicach zlokalizowanych na podudziach, tj. tętnicy piszczelowej tylnej bądź tętnicy grzbietowej stopy, do ciśnienia panującego w tętnicy ramiennej.
Celem niniejszej pracy było porównanie wartości ABI mierzonego za pomocą detektora dopplerowskiego fali ciągłej (DDFC) oraz urządzenia BOSO ABI-SYSTEM 100 (ABIs) u seniorów, a także próba określenia czynników determinujących wyniki badań w porównaniu z pacjentami młodszymi.
Materiały i metody: Przedmiotem przeprowadzonego badania był pomiar ABI przy użyciu DDFC oraz urządzenia ABIs wśród pacjentów z przewlekłą niewydolnością żylną, niedokrwieniem kończyn dolnych oraz cukrzycą. Badania przeprowadzono po uzyskaniu zgody Komisji Bioetycznej nr KB 523/2016 z dnia 28.06.2017 r. przy Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, Collegium Medicum w Bydgoszczy w okresie 28.06.2016–6.04.2017 r. Miejscem realizacji badań była Poradnia Leczenia Ran Przewlekłych w Szpitalu Uniwersyteckim nr 1 im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy.
Wyniki: Średnia wartość ABI wśród wszystkich badanych wyniosła w kończynach: prawej – 0,999 (DDFC), 0,954 (ABIs), lewej – 0,980 (DDFC) i 0,945 (ABIs); z odchyleniem standardowym 32,9% (DDFC), 30,1% (ABIs) dla kończyny prawej i 34,2% (DDFC), 32,1% (ABIs) dla kończyny lewej wartości średniej, co świadczy o dużym zróżnicowaniu wyników. Średnio najwyższy wskaźnik uzyskali pacjenci z cukrzycą (1,163 DDFC – dla kończyny prawej, 1,196 DDFC – dla kończyny lewej), a najniższy – badani z miażdżycą (0,750 – kończyna prawa, 0,684 – kończyna lewa DDFC).
Wnioski: Wyniki pomiaru ABI za pomocą DDFC oraz ABIs nie wykazują istotnych statystycznie różnic mogących wpływać na postawienie diagnozy. Płeć, wiek, wykształcenie i analiza kliniczna pacjentów częściowo określiły wyniki testu ABI. Pacjenci w wieku 61–70 lat i najstarsi mieli najniższe wartości ABI.
Bibliografia
Jawień A, Szewczyk MT. Kliniczne i pielęgnacyjne aspekty opieki nad chorym z owrzodzeniem żylnym. Ocena wskaźnika kostka–ramię. Poznań: Termedia Wydawnictwo Medyczne; 2008. p. 89-94.
Krzesiński P, Niedolaz K, Piotrowicz K, Gielerek G. Przydatność oceny wskaźnika kostka–ramię w praktyce klinicznej. Forum Med Rodz 2014;8(3):117-26.
Migdalski A, Jawień A. Wartość kliniczna wskaźnika kostka–ramię. Pielęg Chir Angiol 2016;1:26-33.
Szewczyk MT, Jawień A, Mościcka P, Cierzniakowska K, Cwajda-Bialasik J, Woda Ł. Badanie fizykalne i postępowanie pielęgniarskie w schorzeniach układu naczyniowego kończyn dolnych. Pielęg Chir Angiol 2012;2:43-51.
Szewczyk MT, Jawień A. Zalecenia specjalistycznej opieki pielęgniarskiej nad chorym z owrzodzeniem żylnym goleni. Ocena obwodowego ukrwienia kończyny z owrzodzeniem i pomiar wskaźnika kostka–ramię (WK/R). Pielęg Chir Angiol 2007;1:100-2.
Tehan PE, Barwick AL, Sebastian M, Chuter VH. Diagnostic accuracy of the postexercise ankle-brachial index for detecting peripheral artery disease in suspected claudicants with and without diabetes. Vasc Med 2018;23(2):116-25. doi: 10.1177/1358863X17751259.
Potier L, Abi-Khalil C, Mohammedi K, Roussel R. Use and utility of the ankle-brachial index in patients with diabetes. Eur J Vasc Endovasc Surg 2011;41(1):110-6. doi: 10.1016/j.ejvs.2010.09.020.
Cacoub P, Cambou JP, Kownator S, Belliard JP, Beregi JP, Branchereau A, et al. Prevalence of peripheral arterial disease in high-risk patients using the ankle-brachial index in general practice: a cross-sectional study. Int J Clin Pract 2009;63(1):63-70. doi: 10.1111/j.1742-1241.2008.01953.x.
Beckman AJ, Higgins OC, Herman-Gerhard M. Automated oscillometric determination of the ankle–brachial index provides accuracy necessary for office practice. Hypertension 2006;47:35-8.
Ranasinghe LD, Somasundaram NP, Wickramasinghe SW, Ranawake N,
Jayasena KR. Reliability of the ankle-brachial pressure index measured by pulse palpation method in diagnosing peripheral arterial disease among patients with diabetes mellitus. Sri Lanka J Diabetes Endocrinol Metabolism 2015;5:65-8.
Ramos R, Quesada M, Solanas P, Subirana I, Sala J, Vila J, et al. Prevalence of symptomatic and asymptomatic peripheral arterial disease and the value of the ankle-brachial index to stratify cardiovascular risk. Eur J Vasc Endovasc Surg 2009;38:305-11. doi: 10.1016/j.ejvs.2009.04.013.
Span M, Gersak G, Millasseau SC, Meza M, Kosir A. Detection of peripheral arterial disease with an improved automated device: comparison of a new oscillometric device and the standard Doppler method. Vasc Health Risk Manag 2016;12;305-11. doi: 10.2147/VHRM.S106534.
Murabito JM, Evans JC, Larson MG, Nieto K, Levy D, Wilson PW. The ankle-brachial index in the elderly and risk of stroke, coronary disease and death. Arch Intern Med 2003;163(16):1936-42. doi: 10.1001/archinte.163.16.1939.
Su HM, Voon WC, Lai WT, Lee KT, Chu CS, Lin TH, et al. Ankle-brachial index measured by an automated oscillometric method as a predictor of cardiovascular events in patients with coronary arterydisease. Acta Cardiol Sin 2005;21:13-8.
Korno M, Eldrup N, Sillesen H. Comparison on ankle-brachial index measured by an automated oscillometric apparatus with that by standard Doppler technique in vascular patients. Eur J Vasc Endovasc Surg 2009;38(5);610-5. doi: 10.1016/j.ejvs.2009.07.004.
Norgren L, Hiatt WR. Konsensus dotyczący postępowania w chorobach tętnic obwodowych (TASC II). Acta Angiol 2007;13 Supl. D:D1-D80.
Aso Y, Okumura KI, Inoue T, Matsutomo R, Yoshida N, Wakabayashi S, et al. Results of blood inflammatory markers are associated more strongly with the toe-brachial index than with the ankle-brachial index in patients with type 2 diabetes. Diabetes Care 2004;27(6):1381-6.
Cierzniakowska K, Szewczyk MT, Kozłowska E, Mościcka P, Górka A, Popow A, et al. Wskaźnik kostka–ramię – efektywna diagnoza chorób tętnic obwodowych. Pielęg Chir Angiol 2016;1:26-33.
