Wpływ modułu porodowego na stan emocjonalny matki, tworzenie więzi z dzieckiem i stan neurobehawioralny noworodka
DOI:
https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.137Słowa kluczowe:
moduł porodowy, depresja poporodowa, stan neurobehawioralny noworodka, kortyzol, więziAbstrakt
Wstęp: Poród jest wydarzeniem zarówno w życiu kobiety, jak i całej rodziny, niosącym duży ładunek emocjonalny wpływa‑ jący na funkcjonowanie triady. Poród to proces fizjologiczny, który może pociągnąć za sobą skutki zdrowotne (somatyczne, psychologiczne, psychiczne) i ekonomiczne. Cięcie cesarskie, niezależnie od powodów, z jakich zostało przeprowadzone, wiąże się z interwencjami o charakterze chirurgicznym, położniczym i anestezjologicznym oraz potrzebą stosowania środków far‑ makologicznych. Więzi między rodzicami a dzieckiem stanowią bazę do optymalnego rozwoju psychomotorycznego, a pierwszy rok życia potomka jest ważny w świetle jego całego życia. Celem badań była ocena wpływu modułu porodowego na stan emocjonalny matki, tworzenie więzi z dzieckiem i stan neuro‑ behawioralny noworodka. Materiał i metody: Projekt badań został zatwierdzony przez Komisję Bioetyczną Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie (BN‑001/108/08). Materiał badawczy stanowiło 200 kobiet i ich dzieci. W pracy wykorzystano autorski kwe‑ stionariusz ankiety oraz Edinburgh Postnatal Depression Scale (EPDS), Mother‑Child Relationship FIRST score (MCR FIRST), skalę Brazeltona (Neonatal Behavioral Assessment Scale – NBAS). Krew pępowinowa służyła oznaczeniu poziomu kortyzolu jako mar‑ kera stresu. W analizie statystycznej użyto testu Shapiro–Wilka, χ2, U Man‑ na–Whitneya, Fishera oraz korelacji rang Spearmana. Poziom istotności testu (p) ustalono jako 0,05 (dopuszczalny błąd pierw‑ szego rodzaju).
Wyniki: Badane uczestniczyły w edukacji przedporodowej (35%), a 59% z nich deklarowała chęć uczestnictwa w edukacji popo‑ rodowej. Kobiety chciały odbyć poród z bliską osobą (65,5%), ale taką możliwość miało tylko 35% kobiet. Obecność partnera życiowego przy porodzie częściej występowała w module fizjolo‑ gicznym (p = 0,00005). Kontakt cielesny z dzieckiem typu skóra do skóry miało 35% kobiet i różniło to kobiety między modułami porodowymi (p = 0,01). Częstość podejmowania karmienia pier‑ sią wśród badanych wynosiła 81,5%. Kobiety rodzące za pomocą cięcia cesarskiego rzadziej podejmowały karmienie piersią niż rodzące fizjologicznie (p = 0,003). Poziom kortyzolu uzyskany z krwi pępowinowej noworodków po porodzie fizjologicznym był wyższy niż po cięciu cesarskim (p < 0,00001). Ocena zagrożenia depresją poporodową matek wg EPDS nie wykazała istotnych statystycznie różnic między badanymi kobie‑ tami w poszczególnych modułach porodowych (p = 0,82). W obu modułach porodowych występował podobny odsetek dzieci „krzyczących” (12% urodzonych fizjologicznie i 13% za pomocą cięcia cesarskiego), co nie stanowiło różnic między noworodkami (p = 1,0). Ocena noworodków skalą Brazeltona pozwoliła na zaobser‑ wowanie różnic w zachowaniu dzieci w 30 parametrach skali na korzyść dzieci urodzonych fizjologicznie. Matki rozwiązywane cięciem cesarskim rzadziej miały kontakt z dziećmi po poro‑ dzie (p = 0,01).
Wnioski: Noworodki urodzone fizjologicznie uzyskały lepsze wyniki w ocenie NBAS, co pozwala na promowanie tego modułu porodowego. Poziom kortyzolu był istotnie wyższy u dzieci urodzonych fizjologicznie, a matki częściej miały bezpośredni kontakt z dzieckiem po porodzie, co sprzyjało tworzeniu więzi. Moduł porodowy nie wpływał na występowanie depresji popo‑ rodowej wg EPDS (p = 0,82).
Bibliografia
Bielawska‑Batorowicz E.: Psychologiczne aspekty prokreacji. Wyd. Nauk. Śląsk, Katowice 2005.
Banasiak‑Parzych B.: Depresja poporodowa. Przyczyny, skutki, zapobieganie. Wyd. Koldruk, Warszawa 2007.
Anestezjologia w położnictwie i medycynie perinatalnej. Zasady i praktyka. Eds: K.M. Kuczkowski, L. Drobnik. Wyd. Med‑Media, Warszawa 2009.
Łoś Z.: Rozwój psychiczny człowieka w ciągu całego życia. Wyd. Uniw. Wrocław., Wrocław 2010.
Cohen S., Woods W.: The role of epidural morphine in the post cesarean patient: efficacy and effects on bonding. Anesthesiology. 1983, 58, 500–504.
Patel R., Murphy D., Peters T.: Operative delivery and postnatal depression: a cohort study. Br Med J. 2005, 330, 879–882.
Charles C.: Cesarskie cięcie. In: Prowadzenie porodu. Eds: V. Chapman, C. Charles. Wyd. Lek. PZWL, Warszawa 2011.
Kuczyńska A.: Sposób na bliski związek. Zachowania wiążące w procesie kształtowania się i utrzymywania więzi w bliskich związkach. Wyd. Instytutu Psychologii PAN, Warszawa 1998.
Löbner I.: Warum sind die Frauen heute unsicherer im Umgang mit Geburt und erstem Kind? Die Hebamme. 2008, 21, 45–49.
Maciarz A.: Macierzyństwo w kontekście zmian społecznych. Wyd. Akadem. Żak, Warszawa 2004.
Tietz A., Zietlow A., Reck C.: Maternal bonding in mothers with postpartum anxiety disorder: the crucial role of subclinical depressive symptoms and maternal avoidance behaviour. Arch Womens Ment Health. Springer‑Verlag,
Wien 2014.
Mack S.: Hormone bei Geburt – aktueller Wissensstand. Die Hebamme. 2010, 23, 243–247.
Bowlby J.: Przywiązanie. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa 2007.
Brazelton T.B.: Touchpoints: Your child’s emotional and behavioral development. A Merloyd Lawrence Book.
Psychologiczne portrety człowieka. Praktyczna psychologia rozwojowa. Ed. A. Brzezińska. Gdańskie Wyd. Psychologiczne, Gdańsk 2005.
Lütje W.: Welche Faktoren beeinflussen die Zufriedenheit und das Erleben in der Geburtshilfe? Die Hebamme. 2007, 20, 44–51.
Schaper A., Rooney B., Kay N., Silva P.: Use of the Edinburgh Postnatal Depression Scale to identify postpartum depression in a clinical setting. J Reprod Med. 1994, 8 (39), 620–624.
Czub T.: Wiek niemowlęcy. Jak rozpoznać ryzyko i jak pomagać? In: Psychologiczne portrety człowieka. Praktyczna psychologia rozwojowa. Ed. A. Brzezińska. Gdańskie Wyd. Psychologiczne, Gdańsk 2005.
Langer M.: Psychische Aspekte der Sectio caesarea. Gynaekol Geburtsh Rundsch. 1992, 32, Suppl. 1, 70–71.
Oberndörfer K.: Angst im Zusammenhang mit Schwangerschaft und Geburt. Die Hebamme. 2005, 18, 75–78.
Huber G., Seelbach‑Goebel B.: Re‑Sectio versus Spontangeburt nach Sectio: Unterschiede im Erleben von Geburt und Bonding. Die Hebamme. 2006, 19, 227–230.
Skoczylas P., Bińczycka‑Anholcer M.: Poród drogami natury po przebytym cięciu cesarskim – istotny problem społeczny. Prz Ginek Położ. 2005, 5 (3), 161–166.
Korte J., Siegmund R.: Beeinflusst der Geburtsmodus die Entwicklung der Tagesrhytmik von Neugeborenen? Die Hebamme. 2004, 17, 161–163.
Ribero A.F.: At last dyad becomes triad? An evolution of the concept of father and his participation during birth of child. Servir. 2005, 53 (4), 190–194.
Rowe‑Murray H., Fisher J.: Operative intervention in delivery is associated with compromised early mother‑infant interaction. Br J Obstet Gynaecol. 2001, 108 (10), 1068–1075.
Jenkner G.: Das Konzept der integrativen, ganzheitlichen Wochenbettpflege. Die Schwester, der Pfleger. Bibliomed Verlag, Melsungen 2003, 10, 362–366.
Erlandsson K.: Skin‑to‑skin care with the father cesarean birth and its effect on newborn crying and prefeeding behavior. Birth. 2007, 34 (2), 105–114.
David M.: Sectio auf Wunsch? – Eine kritische Analyse der steigenden Sectiorate aus frauenärztlicher Sicht. Die Hebamme. 2006, 19, 231–235.
Hochhausen A.: Die Wunschsectio aus ethischer Sicht. Die Hebamme. 2010, 23, 183–187.
Muß K.: Karmienie piersią – poradnictwo i promocja. MedPharm Polska, Warszawa 2008.
Suchocki S., Piec P., Łuszczyńska A.: Cięcie cesarskie na życzenie – trudny problem medyczny, etyczny i prawny. Ginek Położ. 2007, 1 (3), 55–62.
Wőrlein F., Reulbach U., Goecke T.: Erhöhte Rate an Depressionen nach Wunschsectio? Die Hebamme. 2006, 19, 250–252.
Niederhofer H.: Welche Langzeitauswirkungen hat die pränatale Mutter‑Kind‑Bindung? Die Hebamme. 2006, 19, 29–33.
Rowe‑Murray H., Fisher J.: Baby Friendly Hospital Practices: Cesarean section is a persistent barrier to early initiation of breastfeeding. Birth. 2002, 29 (2), 124–131.
Lang C.: Bonding. Bindung főrdern in der Geburtshilfe. Elsevier, Urban & Fischer Verlag, Műnchen 2009.
Moehler E.: Maternal depressive symptoms in the postnatal period are associated with long‑term impairment of mother‑child bonding. Arch Womens Ment Health. 2006, 9 (5), 273–278.
Rocha S.M.: Mother‑child bonding: comparative study of mothers after normal delivery and cesarean section. Rev Bras Enferm. 2003, 56 (2), 125–129.
