Zjawisko agresji wśród pielęgniarek
DOI:
https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.636Słowa kluczowe:
pielęgniarki, agresja, stres, osobowośćAbstrakt
Wstęp: W przeszłości zjawisko agresji wśród pielęgniarek interesowało wielu badaczy. Wciąż jednak konieczne jest zbadanie jej poziomu w zależności od odczuwanego stresu, typu osobowości oraz innych zmiennych socjodemograficznych.
Celem badań była ocena nasilenia agresji wśród pielęgniarek z uwzględnieniem takich czynników, jak: stres, wpływ osobowości, zmienne socjodemograficzne oraz związane z pracą.
Materiały i metody: W badaniach udział wzięło 189 czynnych zawodowo pielęgniarek z zachodniopomorskich szpitali. Wykorzystano w nich autorski kwestionariusz ankietowy dotyczący danych socjodemograficznych oraz 3 standaryzowane narzędzia badawcze: kwestionariusz agresji Bussa–Perry’ego (BPAQ), Inwentarz Osobowości (NEO-FFI) oraz Skalę Odczuwanego Stresu (PSS-10).
Wyniki: Chroniczny stres, długość stażu pracy, osobowość neurotyczna, miejsce zamieszkania oraz forma zatrudnienia przekładają się na agresję wśród pielęgniarek. Na podstawie wyników kwestionariusza BPAQ wykazano, że ogólny wskaźnik agresji wśród badanych wyniósł M ±SD = 69,9 ±18. Z opracowanych wyników skali PSS-10 wynikało, że najliczniejszą grupę badanych (38,62%) stanowiły pielęgniarki odczuwające stres na poziomie 7–10 stenów. Osoby o wyższym postrzeganiu odczuwanego stresu były bardziej skłonne do gniewu, agresji słownej, wrogości (p < 0,00).
Wnioski: Zjawisko agresji wśród pielęgniarek jest częste i powiązane z silnie odczuwanym przez nie stresem – im większy stres respondentki odczuwają, tym bardziej rośnie ich skłonność do agresji. Najczęściej występującymi cechami osobowości wśród pielęgniarek są sumienność oraz ugodowość, a nasilenie neurotyczności sprzyja skłonności do agresji. Wśród czynników socjodemograficznych, które wpływają na nasilenie agresji wśród pielęgniarek są m.in.: mieszkanie w dużych miastach, praca w kilku miejscach oraz zatrudnienie na umowach cywilnoprawnych.
Bibliografia
Stępnik A. Agresja – dwa ujęcia biologiczne. Ruch dla Kultury 2009;9:111-8.
Kenrick DT, Neuberg SL, Cialdini RB. Psychologia społeczna. Rozwiązane tajemnice. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne; 2002.
Wojnicka D, Włoszczak-Szubzda A. Wiedza i umiejętności personelu medycznego w odniesieniu do przejawów agresji ze strony pacjenta. Aspekty Zdrowia i Choroby 2017;2(2):51-63.
Lickiewicz J, Piątek J. Doświadczanie agresji w pracy pielęgniarskiej. Sztuka Leczenia 2014;3-4:11-22.
Barański J, Steciwko A, Mastalerz-Migas A, editors. Agresja w opiece zdrowotnej. Zagadnienia wprowadzające. Wrocław: Elsevier Urban & Partner; 2014.
Drabek M, Merecz D, Mościcka A. Skala narażenia na agresję w miejscu pracy pracowników służby zdrowia i sektora usług. Med Pr 2007;58(4):299-306.
Dellasega CA. Bullying among nurses. Am J Nurs 2009;109(1):52-8.
Rowe M, Sherlock H. Stress and verbal abuse in nursing: do burned out nurses eat their young? J Nurs Manag 2005;13(3):242-8.
Johnson SL. International perspectives on workplace bullying among nurses: a review. Int Nurs Rev 2009;56(1):34-40.
Śniegocka M, Śniegocki M. Analiza sposobów odpowiedzi na stres zawodowy wśród pielęgniarek. Probl Pielęg 2014;22(4):503-10.
Tartas M, Derewicz G, Walkiewicz M, Budziński W. Źródła stresu zawodowego w pracy pielęgniarek zatrudnionych na oddziałach o dużym obciążeniu fizycznym i psychicznym – hospicjum oraz chirurgii ogólnej. Ann Acad Med Gedan 2009;39:145-53.
Kowalczuk K, Krajewska-Kułak E, Kułak W, Van Damme-Ostapowicz K, Klimaszewska K, Rolak H. Wpływ agresji na występowanie stresu w populacji pielęgniarek i położnych na terenie województwa podlaskiego. Probl Hig Epidemiol 2010;91(3):444-50.
Jankowiak B, Kowalczuk K, Krajewska-Kułak E, Sierakowska M, Lewko J. Narażenie pielęgniarek na agresję. Ann Univ Mariae Curie-Skłodowska Sectio D 2006;60(Suppl 16):458-63.
Burba M, Gotlib J. Ocena występowania stresu w grupie pielęgniarek zatrudnionych w Samodzielnym Publicznym Szpitalu Klinicznym im. prof. Witolda Orłowskiego w Warszawie. Pielęg Pol 2017;1(63):54-61.
Zdziebło K, Zboina B, Stępień R, Mędrykowska A. Stres zawodowy jako czynnik determinujący jakość życia w opinii pielęgniarek. Polish J Health Fitness 2015;1:57-71.
Cybulska AM, Wieder-Huszla S, Jurczak A, Grochans E. Wpływ cech osobowości i stanu zdrowia psychicznego personelu pielęgniarskiego na wybór stylu radzenia sobie ze stresem w kontakcie z umierającym człowiekiem. Pielęg Pol 2017;3(65):427-36.
Kliszcz J, Nowicka-Sauer K, Trzeciak B, Sadowska A. Poziom lęku, depresji i agresji u pielęgniarek, a ich satysfakcja z życia i z pracy zawodowej. Med Pr 2004;55(6):461-8.
Marcysiak M, Dąbrowska O, Marcysiak M. Wypalenie zawodowe a radzenie sobie ze stresem pielęgniarek. Probl Pielęg 2014;22(3):312-8.
Wieder-Huszla S, Żak B, Jurczak A, Augustyniuk K, Schneider-Matyka D, Szkup M. Wypalenie zawodowe wśród personelu pielęgniarskiego. Fam Med Primary Care Rev 2016;18(1):63-8.
Dziąbek E, Dziuk U, Bieniek J, Brończyk-Puzoń A, Kowolik B, Borgosz J. Ocena satysfakcji życiowej w wybranej grupie pielęgniarek i położnych członków Beskidzkiej Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych w Bielsku-Białej – doniesienie wstępne. Probl Pielęg 2015;23(3):279-84.
Cwanda K, Jabłońska N, Bartczyk N, Stankiewicz-Mróz A. Forma zatrudnienia i czas pracy jako czynniki budujące motywację pielęgniarek. Zeszyty Naukowe Politechniki Łódzkiej Organizacja i Zarządzanie 2017;1218(69):5-21.
