Blood donation – history, organizational structure, availability, and trends in Poland
DOI:
https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.1257Keywords:
blood donation, istory, organizational structure, blood self-sufficiency, healthcare system, voluntary blood donorsAbstract
Blood donation plays a crucial role in ensuring the health security of Polish society. It enables the saving of patients in life-threatening conditions and the treatment of individuals requiring regular blood transfusions. This review outlines the origins of blood donation in Poland, beginning in 1935 when the first blood collection initiatives were launched, up to the present day, with a well-developed public blood service system in place. The paper discusses the current organizational structure of both civilian and military blood collection, the role of Regional Blood Donation and Blood Treatment Centers (pol. Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa – RCKiK), and the operational principles of the National Blood Center (pol. Narodowe Centrum Krwi). Attention is drawn to the availability of blood in RCKiK storage facilities, with particular emphasis on the shortage of type O Rh− blood, which is the most universal and frequently needed in emergency situations. The study highlights a major challenge facing the Polish blood donation system: the continuous increase in demand for blood due to an aging population.
Downloads
References
Gillen AL, Conrad J. Life is in the Blood. Liberty University, Faculty Publications and Presentations 2019:148. https://digitalcommons.liberty.edu/bio_chem_fac_pubs/148 (23.07.2025).
Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG). In brief: What does blood do? 2006. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279392/ (23.07.2025).
Fdil N. Blood physiology and its functions. J Contemp Med Educ 2022;12(7):1.
Sarkar S. Artificial blood. Indian J Crit Care Med 2008;12(3):140-4. doi: 10.4103/0972-5229.43685.
Khan F, Singh K, Friedman MT. Artificial Blood: The History and Current Perspectives of Blood Substitutes. Discoveries (Craiova) 2020;8(1):e104. doi: 10.15190/d.2020.1.
Shubha A. Blood transfusion. Medicine 2009;37(3):172-6. doi: 10.1016/j.mpmed.2009.01.012.
System krwiodawstwa wrażliwy na kryzysy. Najwyższa Izba Kontroli. 2024. https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/zdrowie/system-krwiodawstwa-krew-i-jej-skladniki.html (23.07.2025).
Global status report on blood safety and availability 2021. Geneva: World Health Organization; 2021. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/356165/9789240051683-eng.pdf?sequence=1 (23.07.2025).
Carson JL, Grossman BJ, Kleinman S, Tinmouth AT, Marques MB, Fung MK, et al. Red blood cell transfusion: a clinical practice guideline from the AABB. Ann Intern Med 2012;157(1):49-58. doi: 10.7326/0003-4819-157-1-201206190-00429.
Lotterman S, Sharma S. Blood Transfusion. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing 2025. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK499824/ (23.07.2025).
Friedman MT, Avadhani V, Gilmore S, Madrigal E. Blood Transfusion in the 21st Century. Discoveries (Craiova) 2014;2(1):e11. doi: 10.15190/d.2014.3.
Obchodzimy 90-lecie krwiodawstwa w Polsce. Polski Czerwony Krzyż. 2025. https://pck.pl/polski-czerwony-krzyz/aktualnosci/90-lecie-krwiodawstwa-w-polsce (23.07.2025).
Geneza i ewolucja ruchu honorowego krwiodawstwa Polskiego Czerwonego Krzyża. Małopolski Oddział Okręgowy Polskiego Czerwonego Krzyża. https://pck.malopolska.pl/geneza-ewolucja-ruchu-honorowego-krwiodawstwa-polskiego-czerwonego-krzyza/ (23.07.2025).
Początki 90-letniej historii krwiodawstwa w Polsce. Małopolski Oddział Okręgowy Polskiego Czerwonego Krzyża. 2025. https://pck.malopolska.pl/poczatki-90-letniej-historii-krwiodawstwa-w-polsce/ (23.07.2025).
Honorowe Krwiodawstwo Polskiego Czerwonego Krzyża 1935–2000. Polski Czerwony Krzyż, Klub Honorowych Dawców Krwi przy Urzędzie Miejskim w Karczewie. http://www.hdkkarczew.pl/honorowe-krwiodawstwo-polskiego-czerwonego-krzyza-1935-2000/ (23.07.2025).
Krwiodawstwo. Stowarzyszenie Honorowych Dawców Krwi Legion. https://legionhdk.pl/krwiodawstwo/krwiodawstwo-art (23.07.2025).
Historia PCK. Polski Czerwony Krzyż. https://pck.pl/polski-czerwony-krzyz/historia/ (23.07.2025).
Rys historyczny [Internet]. Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Gdańsku. https://krew.gda.pl/rys-historyczny,160,pl.html (23.07.2025).
Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi. Dz.U. z 1997 r., nr 106, poz. 681, 22.08.1997, p. 1-41. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19971060681 (23.07.2025).
Mapa punktów krwiodawstwa w których można oddać krew. Honorowe krwiodawstwo i krwiolecznictwo. https://krwiodawcy.org/gdzie-mozna-oddac-krew (23.07.2025).
Misja. Narodowe Centrum Krwi. 2022. https://www.gov.pl/web/nck/misja (23.07.2025).
Publiczna służba krwi. Serwis Rzeczypospolitej Polskiej. 2018.
https://www.gov.pl/web/zdrowie/publiczna-sluzba-krwi1#:
~:text=G%C5%82%C3%B3wne%20zadania%20Instytutu%20Hematologii%20i%20Transfuzjologii%20w,powa%C5%BCnych%20niepo%C5%BC%C4%85danych%20zdarze%C5%84%20i%20powa%C5%BCnych%20niepo%C5%BC%C4%85danych%20reakcji (23.07.2025).
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 października 2004 r. w sprawie utworzenia Wojskowego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa. Dz.U. z 2004 r., nr 243, poz. 2433, 28.10.2004, p. 1-2. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20042432433 (23.07.2025).
O nas. Wojskowe Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa. https://wckik.pl/wp/o-nas/ (23.07.2025).
Kaczmarek K. System krwiodawstwa w Polsce. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; 2022. https://repozytorium.amu.edu.pl/server/api/core/bitstreams/c91f3f57-dec0-40b3-ad95-e47f20b9ee4b/content (23.07.2025).
Cele i zadania CKiK. Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa MSWiA. https://ckikmswia.pl/o-ckik/cele-i-zadania-ckik/ (23.07.2025).
Jedynak AE, Klamrowski P, Olszewski A, Koper D, Sienkiewicz Z, Kryczka T. Krwiodawstwo i krwiolecznictwo wojskowe w Polsce. Piel Chir Angiol 2020;2:64-9.
Pogłód R, Rosiek A, Grabarczyk P, Łętowska M. Charakterystyka podstawowych wskaźników dotyczących krwiodawstwa i krwiolecznictwa w Europie – aktualne wyzwania i działania. J Transfus Med 2015;8(2):60-77. doi: 10.5603/jtm.42499.
Rosiek A, Nieradkiewicz A, Lachert E, Goczyńska P, Lasocka J, Mikołowska A, et al. Blood transfusion service in Poland in 2023. J Transfus Med Hemost 2024;17(4):147-67. doi: 10.5603/jtm.103979.
Mitra R, Mishra N, Rath GP. Blood groups systems. Indian J Anaesth 2014;58(5):524-8. doi: 10.4103/0019-5049.144645.
Tekle E, Adisu Y, Rikitu D, Teferi S, Fikadu A, Kifle E. ABO and Rh (D) blood group phenotype distribution pattern among blood donors at the Nekemte Blood Bank, Oromia, West Ethiopia: a retrospective cross-sectional study. J Int Med Res 2024;52(1):1-10. doi: 10.1177/03000605231223038.
Grupy krwi. Honorowe krwiodawstwo i krwiolecznictwo. 2025. https://krwiodawcy.org/grupy-krwi (23.07.2025).
Stany magazynowe danej grupy krwi pełnej w poszczególnych centrach krwiodawstwa. Portal Honorowych Dawców Krwi. 2025. https://krew.info/zapasy/ (23.07.2025).
Stany krwi. Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Krakowie. 2025. https://rckik.krakow.pl/ (23.07.2025).
Monitoring zapasów krwi. Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Katowicach. 2025. https://rckik-katowice.pl/ (23.07.2025).
Częstotliwość występowania grup krwi w Polsce. Portal Honorowych Dawców Krwi. 2025. https://krwiodawcy.org/statystyki/grupy-krwi.html (23.07.2025).
Blood safety and availability. Geneva: World Health Organization; 2025. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/blood-safety-and-availability? (23.07.2025).
Trojanowski A, Dziedzic U. Zabezpieczenie Polski w krew i jej składniki – duże potrzeby, zbyt mało dawców. Kontrola Państwowa 2024;5:38-53. doi: 10.53122/ISSN.0452-5027/2024.1.30.
Chien J, Yao C, Chen H, Ho TF. Trends in blood transfusion and causes of blood wastage: a retrospective analysis in a teaching hospital. BMC Health Serv Res 2025;25:67. doi: 10.1186/s12913-024-12170-x.
Gdzie pobierano krew pełną (w procentach %). Portal Honorowych Dawców Krwi. 2025. https://krwiodawcy.org/statystyki/gdzie-pobierano-krew-pe%C5%82na-w-procentach.html (23.07.2025).
Gasparovic Babic S, Krsek A, Baticic L. Voluntary Blood Donation in Modern Healthcare: Trends, Challenges, and Opportunities. Epidemiologia 2024;5:770-84. doi: 10.3390/epidemiologia5040052.
Stock B, Möckel L. Characterization of blood donors and non-blood donors in Germany using an online survey. Health Technol 2021;11,595-602. doi: 10.1007/s12553-021-00532-y.
Greffin K, Schmidt S, Schönborn L, Muehlan H. “Blood for Blood”? Personal Motives and Deterrents for Blood Donation in the German Population. Int J Environ Res Public Health 2021;16;18(8):4238. doi: 10.3390/ijerph18084238.
Kocic N, Bujandric N, Budakov Obradovic Z, Grujic J, Bezanovic M, Kolarovic J. Factors influencing blood donation among university students in Vojvodina, Serbia: cross-sectional study. BMJ Open 2024;14:e086700. doi: 10.1136/bmjopen-2024-086700.
Renaux O, Bouazzi L, Sanchez A, Hottois J, Martin M-C, Chrusciel J, et al. Impact of promoting blood donation in general practice: Prospective study among blood donors in France. Front Public Health 2022;10:1080096. doi: 10.3389/fpubh.2022.1080096.
Graf C, Oteng-Attakora K, Ferguson E, Vassallo R, Merz EM. Biomedical Excellence for Safer Transfusion Collaborative. Blood Donor Incentives across 63 Countries: The BEST Collaborative Study. Transfus Med Rev 2024;38(2):150809. doi: 10.1016/j.tmrv.2023.150809.
Bots M, de Grouw EPLM, van Rooyen-Schreurs IHM, van den Akker GJ, Sturk A, Klinkspoor JH, et. al. Strategies to reduce wastage of red blood cell units. Vox Sang 2016;110:143-9. doi: 10.1111/vox.12351.
Yazer M.H, Abraham S, Beckman N, Folléa G. International Society for Blood Transfusion international survey on blood product wastage in hospitals. VOXS 2016;11:24-31. doi: 10.1111/voxs.12236.
Goczyńska P, Mikołowska A, Antoniewicz-Papis J, Bojarska E, Budzyński Ł, Frączek-Chudzik N, et al. Management of wastage of blood and blood components in Polish Blood Establishments 2005–2022 – a pilot study. Acta Haematol Polonica 2025;56(1):65-72. doi: 10.5603/ahp.102448.
Downloads
Published
Versions
- 2026-06-19 (2)
- 2026-06-19 (1)
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Wiktoria Ficoń, Maksymilian Dobosz, Beata Całyniuk
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 3.0 Unported License.
Authors retain their copyrights and related rights, and grant only a royalty-free licence to share work under Creative Commons Attribution – NonCommercial – NoDerivs 3.0 PL (CC BY-NC-ND 3.0 PL).
