WYSTĘPOWANIE KWASU ELAIDYNOWEGO I WAKCENOWEGO W OSOCZU KOBIET CIĘŻARNYCH ORAZ WE KRWI PĘPOWINOWEJ

Dominika Jamioł-Milc, Ewa Stachowska, Tomasz Janus, Anna Barcz, Dariusz Chlubek

Abstrakt


Wstęp: W wielu badaniach wykazano, że nienasycone kwasy tłuszczowe typu trans są najbardziej szkodliwym rodzajem kwasów tłuszczowych, a ich spożywanie może prowadzić do nasilenia stresu oksydacyjnego, niekorzystnych zmian stężenia frakcji cholesterolu LDL oraz zaburzać metabolizm kwasów tłuszczowych z rodziny omega-6 i omega-3. Celem pracy było określenie tego, jak kształtują się stężenia kwasu elaidynowego i wakcenowego w osoczu krwi kobiet w okresie okołoporodowym, osoczu krwi pobranej z żyły pępowinowej oraz ustalenie, czy istnieją zależności pomiędzy stężeniami nienasyconych kwasów tłuszczowych typu trans we krwi matek i ich dzieci, co mogłoby wskazywać na istnienie przezłożyskowego transportu tych kwasów. Określono także korelacje pomiędzy stężeniami nienasyconych kwasów tłuszczowych typu trans we krwi matek i krwi żyły pępowinowej a masą i długością ciała noworodków.

Materiał i metody: Badaniami objęto 53 kobiety w wieku 18–39 lat, pacjentki bloku operacyjno-porodowego Kliniki Położnictwa i Perinatologii Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie oraz ich noworodki. W osoczu krwi ciężarnych i krwi pępowinowej oznaczono zawartość kwasu elaidynowego i wakcenowego. Estry metylowe kwasów tłuszczowych nastrzykiwano na kolumnę kapilarną chromatografu gazowego 6890M Agilent wyposażonego w autosampler. Izomery geometryczne i pozycyjne kwasów tłuszczowych były identyfikowane na podstawie porównania czasów retencji z wzorcami kwasów tłuszczowych firmy Sigma-Aldrich. Zawartość poszczególnych kwasów tłuszczowych odczytywano na podstawie krzywych wzorcowych i wyrażono w mg/mL.

Wyniki: Najniższe stężenie obydwu kwasów tłuszczowych zaobserwowano w osoczu krwi pępowinowej. Stężenie kwasu elaidynowego kształtowało się na poziomie 0,0019 mg/mL±0,0013 mg/mL, natomiast kwasu wakcenowego: 0,0007 mg/mL±0,0011 mg/mL. Zaobserwowano istotną statystycznie ujemną korelacje pomiędzy stężeniem kwasu wakcenowego w osoczu matki i osoczu krwi pępowinowej. Wnioski: Obecność kwasu wakcenowego i kwasu elaidynowego w osoczu krwi z żyły pępowinowej jest dowodem na istnienie ich transportu przezłożyskowego. Istotnie większe stężenie kwasu elaidynowego w osoczu krwi pępowinowej w porównaniu ze stężeniem kwasu wakcenowego może świadczyć o większym natężeniu metabolizmu kwasu wakcenowego w łożysku. Stężenia nienasyconych kwasów tłuszczowych typu trans nie miały wpływu na masę urodzeniową i długość ciała noworodków.

Słowa kluczowe


nienasycone kwasy tłuszczowe typu trans; kwas wakcenowy; kwas elaidynowy; ciąża; krew pępowinowa

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


Aro A., Kardinaal A.F.M., Salminen I., Kark J.D., Riemersma R.A., Delgado-Rodriguez M. et al.: Adipose tissue isomeric trans fatty acids and risk of myocardial infarction in nine countries: the EURAMIC study. Lancet. 1995, 345 (8945), 273–278.

Hu F.B., Stampfer M.J., Manson J.E., Rimm E., Colditz G.A., Rosner B.A. et al.: Dietary fat intake and the risk of coronary heart disease in women. N Engl J Med. 1997, 337 (21), 1491–1499.

Mensink R.P., Zock P.L., Kester A.D., Katan M.B.: Effects of dietary fatty acids and carbohydrates on the ratio of serum total HDL cholesterol and on serum lipids and apolipoproteins: a meta-analysis of 60 controlled trials. Am J Clin Nutr. 2003, 77 (5), 1146–1155.

Roberts T.L., Wood D.A., Riemersma R.A., Gallagher P.J., Lampe F.C.: Trans isomers of oleic and linoleic acids in adipose tissue and sudden cardiac death. Lancet. 1995, 345 (8945), 278–282.

Judd, J.T., Clevidence B.A., Muesing R.A., Wittes J., Sunkin M.E., Podczasy J.J.: Dietary trans fatty acids: effects on plasma lipids and lipoproteins of healthy men and women. Am J Clin Nutr. 1994, 59 (4), 861–868.

Katan M.B., Zock P.L., Mensink R.P.: Trans fatty acids and their effects on lipoproteins in humans. Annu Rev Nutr. 1995, 15, 473–493.

Kuhnt K., Wagner A., Kraft J., Basu S., Jahreis G.: Dietary supplementation with 11 trans-and 12 trans 18:1 and oxidative stress in humans. Am J Clin Nutr. 2006, 84 (5), 981–988.

Troisi R., Willett W.C., Weiss S.T.: Trans-fatty acid intake in relation to serum lipid concentrations in adult men. Am J Clin Nutr. 1992, 56 (6), 1019–1024.

Lopez-Garcia E., Schulze M.B., Meigs J.B., Manson J.E., Rifai N., Stampfer M.J. et al.: Consumption of trans fatty acids is related to plasma biomarkers of inflammation and endothelial dysfunction. J Nutr. 2005, 135 (3), 562–566.

Mozaffarian D., Pischon T., Hankinson S.E., Rifai N., Joshipura K., Willett W.C. et al.: Dietary intake of trans fatty acids and systemic inflammation in women. Am J Clin Nutr. 2004, 79 (4), 606–612.

Mozaffarian D., Rimm E.B., King I.B., Lawler R.L., McDonald G.B., Levy W.C.: Trans fatty acids and systemic inflammation in heart failure. Am J Clin Nutr. 2004, 80 (6), 1521–1525.

Ibrahim A., Natrajan S., Ghafoorunissa R.: Dietary trans-fatty acids alter adipocyte plasma membrane fatty acid composition and insulin sensitivity in rats. Metabolism. 2005, 54 (2), 240–246.

Salmeron J., Hu F.B., Manson J.E., Stampfer M.J., Colditz G.A., Rimm E.B. et al.: Dietary fat intake and risk of type 2 diabetes in women. Am J Clin Nutr. 2001, 73 (6), 1019–1026.

King I.B., Kristal A.R., Schaffer S., Thornquist M., Goodman G.E.: Serum trans-fatty acids are associated with risk of prostate cancer in beta-carotene and retinol efficacy trial. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev. 2005, 14 (4), 988–992.

Kohlmeier L., Simonsen N., van’t Veer P., Strain J.J., Martin-Moreno J.M., Margolin B. et al.: Adipose tissue trans fatty acids and breast cancer in the European community multicenter study on antioxidants, myocardial infarction and breast cancer. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev. 1997, 6 (9), 705–710.

Liu X., Schumacher F.R., Plummer S.J., Jorgenson E., Casey G., Witte J.S.: Trans-fatty acid intake and increased risk of advanced prostate cancer: modification by RNASEL R462Q variant. Carcinogenesis. 2007, 28 (6), 1232–1236.

Rissanen H., Knekt P., Jarvinen R., Salminen I., Hakulinen T.: Serum fatty acids and breast cancer incidence. Nutr Cancer. 2003, 45 (2), 168–175.

Cook H.W., Emken E.A.: Geometric and positional fatty acid isomers interact differently with desaturation and elongation of linoleic and linolenic acids in cultured glioma cells. Biochem Cell Biol. 1990, 68 (3), 653–660.

De Schrijver R., Privett O.S.: Interrelationship between dietary trans fatty acids and the 6-and 9-desaturases in the rat. Lipids. 1982, 17 (1), 27–34.

Kurata N., Privett O.S.: Effects of dietary trans acids on the biosynthesis of arachidonic acid in rat liver microsomes. Lipids. 1980, 15 (12), 1029–1036.

Larque E., Garcia-Ruiz P.A., Perez-Llamas F., Zamora S., Gil A.: Dietary trans fatty acids alter the compositions of microsomes and mitochondria and the activities of microsome delta6-fatty acids desaturase and glucose-6-phosphatase in livers of pregnant rats. J Nutr. 2003, 133 (8), 2526–2531.

Larque E., Perez-Llamas F., Puerta V., Giron M.D., Suarez M.D., Zamora S. et al.: Dietary trans fatty acids affect docosahexaenoic acid concentrations in plasma and liver but not brain of pregnant and fetal rats. Pediatr Res. 2000, 47 (2), 278–283.

Rosenthal M 23. .D., Doloresco M.A.: The effects of trans fatty acids on fatty acyl delta 5 desaturation by human skin fibroblasts. Lipids. 1984, 19 (11), 869–874.

Stachowska E., Dołęgowska B., Chlubek D., Wesołowska T., Ciechanowski K., Gutowski P. et al.: Dietary trans fatty acids composition of human atheromatous plaques. Eur J Nutr. 2004, 43 (5), 313–318.

Holman R.T., Pusch F., Svingen B., Dutton H.J.: Unusual isomeric polyunsaturated fatty acids in liver phospholipids of rats fed hydrogenated oil. Proc Natl Acad Sci USA. 1991, 88 (11), 4830–4834.

Hunter J.E.: Dietary trans fatty acids: review of recent human studies and food industry responses. Lipids. 2006, 41 (11), 967–992.

Martin C.A., Milinsk M.C., Visentainer J.V., Matsushita M., de-Souza N.E.:Trans fatty acid-forming processes in foods: a review. An Acad Bras Cienc. 2007, 79 (2), 343–350.

Mosley E.E., Powell G.L., Riley M.B., Jenkins T.C.: Microbial biohydrogenation of oleic acid to trans isomers in vitro. J Lipid Res. 2002, 43 (3), 290–296.

Botham K.M., Mayes P.A.: Lipidy o znaczeniu fizjologicznym. In: Biochemia Harpera. Eds. R.K. Murray. PZWL, Warszawa 2008, 149–161.

Aro A., Amaral E., Kesteloot H., Rimestad A., Thamm van Poppel G.: Trans fatty acids in french fries, soups, and snacks from 14 European countries: The TRANSFAIR study. J Food Comp Anal. 1998, 11 (2), 170–177.

Innis S.M., Green T.J., Halsey T.K.: Variability in the trans fatty acid content of foods within a food category: implications for estimation of dietary trans fatty acids intakes. J Am Coll Nutr. 1999, 18 (3), 255–260.

Gebauer S.K., Psota T.L., Kris-Etherton P.M.: The diversity of health effects of individual trans fatty acids isomers. Lipids. 2007, 42 (9), 787–799.

Kraft J., Hanske L., Mockel P., Zimmermann S., Hartl A., Kramer J.K. et al.: The conversion efficiency of trans-11 and trans-12 18:1 by delta 9 desaturation differs in rats. J Nutr. 2006, 136 (9), 1209–1214.

Wolff R.L., Precht D.: Reassessment of the contribution of bovine milk fats to the trans-18:1 isomeric acid consumption by European populations. Additional data for rumenic (cis-9, trans-11 18:2) acid. Lipids. 2002, 37 (12), 1149–1150.

McCloy U., Ryan M.A., Pencharz P.B., Ross R.J., Cunnane S.C.: A comparison of the metabolism of eighteen-carbon 13C-unsaturated fatty acids in healthy women. J Lipid Res. 2004, 45 (3), 474–485.

Moore C.E., Dhopeshwarkar G.A.: Placental transport of trans fatty acids in the rat. Lipids. 1980, 15 (12), 1023–1028.

Szabo E., Boehm G., Beermann C., Weyermann M., Brenner H., Rothenbacher D. et al.: Trans octadecenoic acid and trans octadecadienoic acid are inversely related to long-chain polyunsaturates in human milk: results of a large birth cohort study. Am J Clin Nutr. 2007, 85 (5) 1320–1326.

Rudolph M.C., Neville M.C., Anderson S.M.: Lipid synthesis in lactation: diet and the fatty acid switch. J Mammary Gland Neoplasia. 2007, 12 (4), 269–281.

Koletzko B.: Trans fatty acids may impair biosynthesis of long chain polyunsaturates and growth in man. Acta Paediatr. 1992, 81 (4), 302–306.

Berghaus T.M., Demmelmair H., Koletzko B.: Fatty acid composition of lipid classes in maternal and cord plasma at birth. Eur J Pediatr. 1998, 157 (9), 763–768.

Elias S.L., Innis S.M.: Infant plasma trans, n-6, and n-3 fatty acids and conjugated linoleic acids are related to maternal plasma fatty acids, length of gestation, and birth weight and length. Am J Clin Nutr. 2001, 73 (4), 807–814.

Jakobik V., Burus I., Decsi T.: Fatty acids composition of erythrocyte membrane lipids in health subjects from birth to young adulthood. Eur J Pediatr. 2009, 168 (2), 141–147.

Koletzko B., Muller J.: Cis-and trans-isomeric fatty acids in plasma lipids of newborn infants and their mothers. Biol Neonate. 1990, 57 (3–4), 172–178.

Albuquerque K.T., Sardinha F.L., Telles M.M., Watanabe R.L., Nascimento C.M., Tavares do Carmo M.G. et al.: Intake of trans fatty acid-rich hydrogenated fat during pregnancy and lactation inhibits the hypophagic effect of central insulin in the adult off spring. Nutrition. 2006, 22 (7–8), 820–829.

Herrera E.: Implications of dietary fatty acids during pregnancy on placental, fetal and postnatal development – a review. Placenta. 2002, 23 (Suppl. A), S9–S19.

Barker D.J.: In utero programming of chronic disease. Clin Sci (Lond). 1998, 95 (2), 115–128.

Godfrey K.M., Barker D.J.: Fetal programming and adult health. Public Health Nutr. 2001, 4 (2), 611–624.

Turpeinen A.M., Mutanen M., Aro A., Salminen I., Basu S., Palmquist D.L. et al.: Bioconversion of vaccenic acid to conjugated linoleic acid in humans. Am J Clin Nutr. 2002, 76 (3), 504–510.

Koletzko B., Mrotzek M., Bremer H.J.: Fatty acids composition of mature human milk in Germany. Am J Clin Nutr. 1988, 47 (6), 954–959.

Del Prado M., Villalpando S., Elizondo A., Rodriguez M., Demmelmair H., Koletzko B.: Contribution of dietary and newly formed arachidonic acid to human milk lipids in women eating a low-fat diet. Am J Clin Nutr. 2001, 74 (2), 242–247.

Innis S.M., King D.J.: Trans fatty acids in human milk are inversely associated with concentrations of essential all-cis n-6 and n-3 fatty acids and determine trans, but not n-6 and n-3 fatty acids in plasma lipids of breast-fed infants. Am J Clin Nutr. 1999, 70 (3), 383–390.

Decsi T., Burus I., Molnar S., Minda H., Veitl V.: Inverse association between trans isomeric and long-chain polyunsaturated fatty acids in cord blood lipids of full term-infants. Am J Clin Nutr. 2001, 74 (3), 364–368.

Decsi T., Boehm G., Tjoonk H.M., Molnar S., Dijck-Brouwer D.A., Hadders-Algra M. et al.: Trans isomeric octadecenoic acids are related inversely to arachidonic acid and DHA and positively related to mead acid in umbilical vessel wall lipids. Lipids. 2002, 37 (10), 959–965.

Decsi T., Koletzko B.: Role of long-chain polyunsaturated fatty acids in early human neurodevelopment. Nutr Neurosci. 2000, 3, 293–306.

Carlson S.E., Clandinin M.T., Cook H.W., Emken E.A., Filer J.L. Jr.: Trans Fatty acids: infant and fetal development. Am J Clin Nutr. 1997, 66 (3), 715S–736S.

von Houwelingen A.C., Hornstra G.: Trans fatty acids in early human development. World Rev Nutr Diet. 1994, 75, 175–178.

Bouwstra H., Dijck-Brouwer J., Decsi T., Boehm G., Boersma E.R., Muskiet F.A. et al.: Neurologic condition of healthy term infants at 18 months: positive association with venous umbilical DHA status and negative association with umbilical trans-fatty acids. Pediatr Res. 2006, 60 (3), 334–339.

Zevenbergen J.L., Houtsmuller U.M., Gottenbos J.J.: Linoleic acid requirement of rats fed trans fatty acids. Lipids. 1988, 23 (3), 178–186.

Dirix C.E., Kester A.D., Hornstra G.: Associations between term birth dimensions and prenatal exposure to essential and trans fatty acids. Early Hum Dev. 2009, 85 (8), 525–530.

Rice B.H., Kraft J., Destaillats F., Bauman D.E., Lock A.L.: Ruminant-produced trans-fatty acids raise plasma total and small HDL particle concentrations in male hartley guinea pigs. J Nutr. 2010, 140 (12), 2173–2179.

Chardigny J.M., Destaillats F., Malpuech-Brugere C., Moulin J., Bauman D.E., Lock A.L. et al.: Do trans fatty acids from industrially produced sources and from natural sources have the same effect on cardiovascular disease risk factors in healthy subjects? Results of the trans Fatty Acids Collaboration (TRANSFACT) study. Am J Clin Nutr. 2008, 87 (3), 558–566.

Motard-Belanger A., Charest A., Grenier G., Paquin P., Chouinard Y., Lemieux S. et al.: Study of the effect of trans fatty acids from ruminants on blood lipids and other risk factors for cardiovascular disease. Am J Clin Nutr. 2008, 87 (3), 593–599.

Tholstrup T., Raff M., Basu S., Nonboe P., Sejrsen K., Straarup E.M.: Effects of butter high in ruminant trans and monounsaturated fatty acids on lipoproteins, incorporation of fatty acids into lipid classes, plasma C-reactive protein, oxidative stress, hemostatic variables, and insulin in healthy young men. Am J Clin Nutr. 2006, 83 (2), 237–243.

Sun Q., Ma J., Campos H., Hankinson S.E., Hu F.B.: Comparison between plasma and erythrocyte fatty acid content as biomarkers of fatty acid intake in US women. Am J Clin Nutr. 2007, 86 (1), 74–81.




DOI: https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.52

Copyright (c) 2016 Dominika Jamioł-Milc, Ewa Stachowska, Tomasz Janus, Anna Barcz, Dariusz Chlubek

URL licencji: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/