Zakres badań naukowych w pielęgniarstwie rodzinnym. Przegląd piśmiennictwa z lat 1995–2015

Ewa Taranta, Ludmiła Marcinowicz, Barbara Ślusarska

Abstrakt


ABSTRAKT

Wstęp: Pielęgniarstwo rodzinne jest rozwijającą się specjalizacją pielęgniarską podlegającą szybkim przemianom związanym z zapoczątkowaną w 1995 r. reformą podstawowej opieki zdrowotnej w Polsce. Szeroki zakres samodzielności pielęgniarek rodzinnych w realizacji świadczeń zdrowotnych wymaga od nich ustawicznego kształcenia oraz konieczności wykorzystania w codziennej praktyce wyników badań naukowych.

Celem pracy jest określenie rodzaju i zakresu badań empirycznych w obszarze pielęgniarstwa rodzinnego prowadzonych w Polsce w latach 1995–2015.

Materiały i metody: Zastosowano metodę analizy i krytyki piśmiennictwa. Bazę do wyszukiwania danych stanowiła Polska Bibliografia Lekarska, baza PubMed oraz wyszukiwarka Google Scholar. Poszukiwanie prac było ograniczone do artykułów opublikowanych w latach 1995–2015 i dotyczących świadczeń realizowanych przez pielęgniarki rodzinne w Polsce.

Wyniki: Ustalono, że w analizowanych pracach przewagę stanowiły badania ilościowe z wykorzystaniem techniki ankiety. Opublikowane prace mieściły się w następujących grupach badawczych: 1) pacjenci – odbiorcy świadczeń; 2) realizatorzy świadczeń, tj. pielęgniarki rodzinne; 3) lekarze rodzinni oraz opiekunowie nieformalni osób objętych opieką pielęgniarki rodzinnej z uwzględnieniem relacji pielęgniarka–pacjent.

Wnioski: 1. Widoczny jest brak różnorodności metodologicznej w badaniu roli pielęgniarki rodzinnej. 2. W pracach zmarginalizowana jest rola pielęgniarki rodzinnej w opiece nad osobami w wieku rozwojowym i produkcyjnym. 3. Pielęgniarki rodzinne wykonują niewiele zadań samodzielnych wynikających z posiadanych kompetencji.

Słowa kluczowe


pielęgniarka rodzinna; opieka podstawowa; świadczenia zdrowotne

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Godycki-Ćwirko M, Nowak P, Windak A, Kosiek K. Zarys historii medycyny rodzinnej w Polsce. In: Latkowski JB, Lukas W, editors. Medycyna rodzinna. Warszawa: PZWL; 2009.

Panczyk M, Belowska J, Zarzeka A, Żmuda-Trzebiatowska H, Kot-Doniec B, Gotlib J. Evidence-Based Practice Profile Questionnaire – reconstructive accuracy of the questionnaire to the study of the knowledge, attitudes and skills in the area of EBM and EBP in a group of Polish nurses. Probl Pielęg 2015;23(3):314-23. doi: 10.5603/PP.2015.0052.

Smith LN. The role of nursing and the impact of nursing research in Europe. Probl Pielęg 2007;15(1):59-63.

Moher D, Liberati A, Tetzlaff J, Altman DG. Preferred reporting items for systematic reviews and meta-analyses: The PRISMA Statement. PLoS Med 2009;6(7):e1000097. doi: 10.1371/journal.pmed1000097.

Oskędra I, Zych B, Skorupska-Król A, Puziara B. Satysfakcja pacjentów w podeszłym wieku z opieki środowiskowej świadczonej w ramach podstawowej opieki zdrowotnej. Probl Pielęg 2015;23(2):203-7. doi: 10.5603/PP.2015.0034.

Derkacz M, Chmiel-Perzyńska I, Kowal A, Grywalska A, Michałojć-Derkacz M, Pawłowska B. Ocena satysfakcji pacjentów z usług świadczonych przez zakłady Podstawowej Opieki Zdrowotnej małych miast oraz wsi Polski południowo-wschodniej. Med Ogólna 2010;16(XLV)4:463-73.

Leszczyńska M, Krajewska-Kułak E, Łukaszuk C, Sobolewski M, Kędziora-Kornatowska K, Borzuchowska A. Opinia pacjentów o jakości usług podstawowej opieki zdrowotnej na terenie miasta Jasła i jego okolic. Probl Hig Epidemiol 2007;88(3):277-85.

Brodzińska M, Modzelewska K, Stachowska M, Talarska D. Stratyfikacja czynników determinujących opinię o jakości świadczeń w zakresie kompetencji pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej. Doniesienia wstępne. Probl Hig Epidemiol 2010;91(2):303-7.

Piotrowski W, Polakowska M. Dostępność usług medycznych na wsi i w mieście – badanie Wobasz. Med Ogólna 2010;16(4):487-95.

Marcinowicz J, Borzuchowska A, Rybaczuk M. Wizyty domowe lekarzy i pielęgniarek rodzinnych wśród starszych podopiecznych: wyniki 4-letniej analizy. Gerontol Pol 2004;12(1):32-6.

Doroszkiewicz H, Bień B. Środowiskowa opieka pielęgniarska nad osobami w późnej starości. Gerontol Pol 2003;11(1):22-6.

Bień B. Health care for the elderly living in the rural area of Poland. Przegl Lek 2002;59(4-5):211-5.

Borowiak E, Kostka J, Kostka T. Comparative analysis of the expected demands for nursing care services among older people from urban, rural and institutional environments. Clin Interv Aging 2015;10:405-12. doi: 10.2147/CIA.S72534.

Wojszel B, Bień B. The gigants of geriatrics in the community dwelling elderly – the challenge for the primary health care. Przegl Lek 2002;59(4-5):216-21.

Kurowska K, Wrońska I. Potrzeby zdrowotne podopiecznych w świetle badań pielęgniarek środowiskowo-rodzinnych. Zdr Publ 2005;115(1):49-52.

Szczerbińska K, Malinowska-Cieślik M, Piórecka B, Giustini M. How to effectively change behaviours of patients an old age. Przegl Lek 2011;68(12):1183-9.

Domżał-Drzewicka R., Pasternak K. The tasks of a community nurse in the process of an early detection of type 2 diabetes. Ann UMCS Sect D 2004;59(1):481-4.

Sawicka-Powierza J, Ołtarzewska AM, Chlabicz S, Dzadkowska­‍-Rogowska D, Marcinowicz L. Educational role of community nurse in care of patients treated with oral anticoagulation therapy. Pol Merkur Lekarski 2009;26(155):636-9.

Marcinowicz L, Borzuchowska A. Pielęgniarstwo środowiskowe/rodzinne w nowym modelu opieki zdrowotnej. Probl Med Rodz 2000;2(1):41-5.

Misiak K. Świadczenia pielęgniarskie u ludzi w podeszłym wieku na przykładzie analizy pracy pielęgniarek środowiskowo-rodzinnych. Zdr Publ 2005;115(1):68-70.

Marcinowicz L, Chlabicz S, Konstantynowicz J, Gugnowski Z. Involvement of family nurses in home visits during an 8-year period encompassing primary healthcare reforms in Poland. Health Soc Care Community 2009;17(4):327-34. doi: 10.1111/j.1365-2524.2008.00824.x.

Walas L, Kachaniuk H, Kusiak L, Fidecki W, Sadurska A, Wysokiński M. Satysfakcja zawodowa pielęgniarek środowiskowych/rodzinnych. Zdr Publ 2007;117(1):32-5.

Studnik A, Pierchała A, Wójta-Kempa M. Porównanie wybranych elementów pracy i sytuacji zawodowej pielęgniarek opieki długoterminowej i pielęgniarek środowiskowo-rodzinnych. Piel Zdr Publ 2013;3(2):143-53.

Doroszkiewicz H, Bień B. Uwarunkowania satysfakcji zawodowej pielęgniarek środowiskowych z opieki nad ludźmi starszymi. Gerontol Pol 2004;12(1):37-43.

Czarnecka J, Sienkiewicz Z, Kobos E, Wójcik G, Krupniewicz A. Risks associated with the work of district nurses. Pielęg Pol 2014;(4):296-301.

Kułagowska E, Kosińska M. Warunki pracy pielęgniarek środowiskowo-rodzinnych. Med Pracy 2010;61(6):641-7.

Dębska G, Cepuch G. Wypalenie zawodowe u pielęgniarek pracujących w zakładach podstawowej opieki zdrowotnej. Probl Pielęg 2008;16(3):273-9.

Karniej P, Łyś D, Grzebieluch J. Wpływ kompetencji pracowników medycznych na funkcjonowanie praktyki lekarza rodzinnego. Fam Med Primary Care Rev 2012;14(1):24-8.

Leszczyńska M, Krajewska-Kułak E, Łukaszuk C, Sobolewski M, Kędziora­‍-Kornatowska K, Borzuchowska A. Family nurses’ opinion on functioning of primary health care system. Probl Hig Epidemiol 2007;88(3):286-93.

Mirczak A, Tobiasz-Adamczyk B, Brzyski P, Brzyska M. Rozpoznawanie zjawiska przemocy wobec osób starszych przez pielęgniarki środowiskowe. Probl Pielęg 2011;19(2):202-9.

Stefanowicz A, Kulik T, Żołnierczuk-Kieliszek D, Pacian J, Skórzyńska H. Działalność edukacyjna pielęgniarek środowiskowych w zakresie zapobiegania chorobom cywilizacyjnym. Med Ogólna 2010;16(4):496-506.

Słońska Z, Borowiec A, Makowska M. Wiedza, postrzeganie własnych kompetencji oraz udzielanie porad z zakresu wybranych behawioralnych czynników ryzyka chorób układu krążenia wśród pielęgniarek podstawowej opieki zdrowotnej. Pol Prz Kardiol 2007;9(1):15-9.

Mojsa W, Owłasiuk A, Marcinowicz L. The knowledge of primary health care nurses of risk factors of cardiovascular disorders. Ann UMCS Sect D 2004;59(Suppl. 14):113-8.

Doroszkiewicz H, Bień B. Community nursing care for the elderly during the transformation of the primary health care system. Rocz AM Białyst 2005;50(1):102-6.

Owłasiuk A, Marcinowicz L. Rola pielęgniarki rodzinnej w opinii lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej (na przykładzie województwa podlaskiego). Pielęg XXI w 2004;1(6):79-82.

Leszczyńska M, Krajewska-Kułak E, Łukaszuk C, Sobolewski M, Kędziora­‍-Kornatowska K, Borzuchowska A. Family doctors’ opinion on function of primary health care system. Probl Hig Epidemiol 2007;88(3):294-300.

Misiak K. Jakość wizyt pielęgniarek środowiskowo-rodzinnych u osób starszych. Gerontol Pol 2004;12(3):139-43.

Doroszkiewicz H, Bień B. Quality of teamwork of family doctors and community nurses in primary care for the elderly in two organizational settings – opinions of the family doctors. Adv Med Sci 2007;52(91):85-8.

Strzelecka I, Zieliński A. Rola pielęgniarki środowiskowej w opiece nad pacjentem niepełnosprawnym w podstawowej opiece zdrowotnej. Probl Pielęg 2012;20(1):60-3.

Bień B, Doroszkiewicz H, Wojszel BZ. Poziom niesprawności osób starszych a korzystanie z usług medycznych i pozamedycznych w badaniu EUROFAMCARE. Gerontol Pol 2008;16(2):101-10.

Zaczyk I, Brzyska M, Stypuła A, Tobiasz-Adamczyk B. Zadania pielęgniarki środowiskowej związane z potrzebami ludzi starszych na podstawie wyników grup fokusowych w ramach projektu europejskiego PROGRES; „Zwiększenie dostępu do środowiskowych form opieki dla osób starszych, mieszkających we własnych gospodarstwach domowych”. Probl Pielęg 2011;19(2):239-43.

Mroczek B, Giezek M, Karakiewicz B. Realizacja programów profilaktycznych finansowanych ze środków publicznych. Stan faktyczny i propozycje rozwiązań w pielęgniarstwie środowiskowym/rodzinnym. Fam Med Primary Care Rev 2011;13(1):27-34.

Misiak K, Seń M, Felińczak A, Wojewoda B. Jakość profilaktycznych wizyt pielęgniarek środowiskowo-rodzinnych w opinii pacjentów. Ann UMCS Sect D 2005;60(Suppl. 16):456-60.

Zdżalik E, Dominiak I, Matusiak M, Kilańska D. Pielęgniarka zdrowia rodziny versus pielęgniarka podstawowej opieki zdrowotnej. Analiza porównawcza kompetencji. Hygeia Public Health 2015;50(92):331-8.

Anthony S, Jack S. Qualitative case study methodology in nursing research: an integrative review. J Adv Nurs 2009;65(6):1171-81.




DOI: https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.454

Copyright (c) 2018 Ewa Taranta, Ludmiła Marcinowicz, Barbara Ślusarska

URL licencji: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/