Powikłania w kardiochirurgii: rozejścia mostka po pośrodkowej sternotomii. Analiza wyników 14 171 operacji kardiochirurgicznych wykonanych w latach 1990–2009

Mariusz Listewnik, Arkadiusz Kazimierczak, Krzysztof Mokrzycki

Abstrakt


Wstęp: Rozejście się mostka należy do poważnych powikłań po operacji kardiochirurgicznej i występuje po 0,2–5% zabiegów przeprowadzanych z dostępu przez sternotomię.

Celem pracy była ocena czynników mogących wpływać na częstość wystąpienia tego powikłania.

Materiał i metody: Badaniami objęto 14 171 pacjentów operowanych w Klinice Kardiochirurgii Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie (PUM) z dostępu przez sternotomię w latach 1990–2009. W badanej grupie było 3999 (28,2%) kobiet i 10 172 (71,8%) mężczyzn w wieku 11–87 (śr. 59,8) lat. Analizie poddano rozejścia mostka, które wystąpiły u 298 (2,1%) pacjentów.

Wyniki: Istotnymi czynnikami ryzyka okazały się: płeć męska (p = 0,0003), wiek (p < 0,00006), masa ciała (p < 0,00007) i użycie obu tętnic piersiowych wewnętrznych (p < 0,00001). Występowanie cukrzycy i przewlekłej zaporowej choroby płuc również wpływało na zwiększenie ryzyka rozejścia mostka (p < 0,012 i p < 0,02), jednak analiza dyskryminacyjna wykazała związek tych zmiennych tylko z wiekiem chorych. Poza pomostowaniem tętnic wieńcowych rodzaj operacji nie miał wpływu na częstość rozejść. Łączny czas pobytu w szpitalu pacjentów z rozejściem mostka był ponad dwukrotnie dłuższy niż pozostałych (p < 0,00001). Nie było natomiast istotnych różnic w śmiertelności pooperacyjnej pomiędzy tymi grupami – 4,4% w grupie z rozejściem mostka i 4,2% w grupie bez rozejść.

Wniosek: Nie mogąc zniwelować wpływu czynników ryzyka, od 2010 r. postanowiono wprowadzić zmiany w sposobie zespolenia mostka w postaci zwiększenia liczby zakładanych pętli drucianych z 6 do co najmniej 8, przyjmując dla pacjentów cięższych niż 80 kg wskaźnik: 1 pętla na 10 kg ciężaru ciała, co powinno dać lepszą stabilizację mostka.

Słowa kluczowe


mostek; czynniki ryzyka; CABG; tętnica piersiowa wewnętrzna

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Robicsek F., Fokin A., Cook J., Bhatia D.: Sternal instability after midline sternotomy. Thorac Cardiovasc Surg. 2000, 48 (1), 1–8.

Losanoff J.E., Richman B.W., Jones J.W.: Disruption and infection of median sternotomy: a comprehensive review. Eur J Cardiothorac Surg. 2002, 21 (5), 831–839.

Harjula A., Jarvinen A.: Postoperative median sternotomy dehiscence. Scand J Thorac Cardiovasc Surg. 1983, 17 (3), 277–281.

Bitkover C.Y., Gardlund B.: Mediastinitis after cardiovascular operations: a case‑control study of risk factors. Ann Thorac Surg. 1998, 65 (1), 36–40.

Bitner M., Jaszewski R., Mussur M., Knopik J., Pawłowski W., Jegier B.: Całkowite rozejście się mostka po operacjach kardiochirurgicznych. Pol Przegl Chir. 1996, 68 (7), 641–645.

Zwoliński R., Zasłonka J., Jaszewski R., Banach M., Ostrowski S., Jegier B. et al.: Pierwotne i wtórne szycie mostka metodą Robicsek’a – doświadczenia własne. Kardiochir Torakochir Pol. 2004, 1 (2), 165–172.

Olbrecht V.A., Barreiro C.J., Bonde P.N., Williams J.A., Baumgartner W.A., Gott V.L. et al.: Clinical outcomes of noninfectious sternal dehiscence after median sternotomy. Ann Thorac Surg. 2006, 82 (3), 902–907.

Schimmer C., Reents W., Berneder S., Eigel P., Sezer O., Scheld H. et al.: Prevention

of sternal dehiscence and infection in high‑risk patients: a prospective randomized multicenter trial. Ann Thorac Surg. 2008, 86 (6), 1897–1904.

Julian O.C., Lopez‑Belio M., Dye W.S., Javid H., Grove W.J.: The median sternal incision in intracardiac surgery with extracorpore al circulation: a general evaluation of its use in heart surgery. Surgery. 1957, 42 (4), 753–761.

Shumacker H.B., Mandelbaum I.: Continuous antibiotic irrigation in the treatment of infection. Arch Surg. 1963, 86 (3), 384–387.

Milano C.A., Kesler K., Archibald N., Sexton D.J., Jones R.H.: Mediastinitis after coronary artery bypass graft surgery. Risk factors and long‑term survival. Circulation. 1995, 92 (8), 2245–2251.

Zalewska‑Adamiec M., Bachórzewska‑Gajewska H., Tomaszuk‑Kazberuk A., Trzciński R., Prokopczuk P., Hirnle T. et al.: Wpływ otyłości na rokowanie i ryzyko powikłań u pacjentów z chorobą pnia lewej tętnicy wieńcowej leczonych kardiochirurgicznie. Pol Przegl Kardiol. 2012, 14 (1), 29–36.

Shafir R., Weiss J., Herman O., Cohen N., Stern D., Igra Y.: Faulty sternotomy and complications after median sternotomy. J Thorac Cardiovasc Surg. 1988, 96 (2), 310–313.

Bitner M., Jaszewski R.: Rozejścia mostka po operacjach w krążeniu pozaustrojowym w umiarkowanej hipotermii (lata 1987–1994) i w normotermii ogólnej (lata 1995–2000). Clin Exp Med Lett. 2005, 46 (3), 47–50.

Gualis J., Flórez S., Tamayo E., Alvarez F.J., Castrodeza J., Castaño M.: Risk factors for mediastinitis and endocarditis after cardiac surgery. Asian Cardiovasc Thorac Ann. 2009, 17 (6), 612–616.

Wouters R., Wellens F., Vanermen H., De Geest R., Degrieck I., De Meerleer F.: Sternitis and mediastinitis after coronary artery bypass grafting. Analysis of risk factors. Tex Heart Inst J. 1994, 21 (3), 183–188.

Abid Q., Podila S.R., Kendall S.: Sternal dehiscence after cardiac surgery and ACE type I inhibition. Eur J Cardiothorac Surg. 2001, 20 (1), 203–204.

El Oakley R.M., Wright J.E.: Postoperative mediastinitis: classification and management. Ann Thorac Surg. 1996, 61 (3), 1030–1036.

Bottio T., Rizzoli G., Vida V., Casarotto D., Gerosa G.: Double crisscross sternal wiring and chest wound infections: a prospective randomized study. J Thorac Cardiovasc Surg. 2003, 126 (5), 1352–1356.

Furnary A.P., Gao G., Grunkemeier G.L., Wu Y., Zerr K.J., Bookin S.O. et al.: Continuous insulin infusion reduces mortality in patients with diabetes undergoing coronary artery bypass grafting. J Thorac Cardiovasc Surg. 2003, 125 (5), 1007–1021.




DOI: https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.421

Copyright (c) 2018 Mariusz Listewnik, Arkadiusz Kazimierczak, Krzysztof Mokrzycki

URL licencji: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/