Ocena wiedzy studentów farmacji w zakresie profilaktyki chorób układu krążenia. Część 1. Wiedza w zakresie prewencji pierwotnej

Beata Sarecka-Hujar, Aneta Ostróżka-Cieślik, Andrzej Jankowski

Abstrakt


ABSTRAKT

Wstęp: Do profilaktyki pierwotnej chorób układu krążenia należy promowanie zdrowego trybu życia, przez m.in. stosowanie zdrowej diety, zaprzestanie palenia czy regularne ćwiczenia fizyczne. Choroby układu krążenia (ChUK) są główną przyczyną wysokiej umieralności, przede wszystkim mężczyzn. Są to przewlekłe, wieloczynnikowe choroby, których etiopatogeneza wynika z oddziaływań między czynnikami środowiskowymi a genetycznymi.

Celem pracy była ocena wiedzy studentów farmacji Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach (SUM) na temat czynników ryzyka ChUK.

Materiały i metody: Do badań metodą sondażu diagnostycznego wykorzystano autorski kwestionariusz ankiety, który wypełniło 156 studentów farmacji SUM (123 kobiety i 33 mężczyzn; średni wiek 23,4 ±1,5 lata). Udział w ankiecie był dobrowolny i anonimowy. Analizę statystyczną przeprowadzono z wykorzystaniem programu Statistica 12,0 (StatSoft Inc.).

Wyniki: Do najważniejszych czynników ryzyka ChUK wskazanych przez ankietowanych studentów należą: nadwaga/otyłość (90% osób), nadciśnienie tętnicze (87%), stres (75%) oraz mała aktywność fizyczna (70%). Prawie wszyscy ankietowani (99%) znają zasady zdrowego żywienia, jednak tylko 38% je stosuje. Jedynie 15% respondentów pali papierosy (27% mężczyzn vs 11% kobiet, p = 0,03). Z kolei 57% studentów przyznało, że poziom ich aktywności fizycznej jest średni, natomiast 5% z nich nie ćwiczy wcale. Spożywanie alkoholu zadeklarowało 66% ankietowanych, przy czym nie wykazano różnic w podgrupach kobiet i mężczyzn.

Wnioski: Najczęściej występującym czynnikiem ryzyka ChUK w ankietowanej grupie studentów jest palenie papierosów. Co trzeci ankietowany nie stosuje zasad zdrowego żywienia i wykazuje niski poziom aktywności fizycznej lub całkowity jej brak. Wydaje się, że ciągłe kształcenie w zakresie profilaktyki pierwotnej ChUK powinno dotyczyć każdego, również osób, które są lub będą związane zawodowo z medycyną.

Słowa kluczowe


choroby układu krążenia; prewencja pierwotna; czynniki ryzyka; palenie papierosów; wskaźnik masy ciała

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Saltiki K, Doukas C, Kanakakis J, Anastasiou E, Mantzou E, Alevizaki M.

Severity of cardiovascular disease in women: relation with exposure to endogenous estrogen Maturitas 2006;55(1):51-7.

Frohlich M, Sund M, Lowel H, Imhof A, Hoffmeister A, Koenig W. Independent association of various smoking characteristics with markers of systemic inflammation in men. Results from a representative sample of the general population (MONICA Augsburg Survey 1994/95). Eur Heart J 2003;24(14):1365-72.

Leone A. Relationship between cigarette smoking and other coronary risk factors in atherosclerosis: risk of cardiovascular disease and preventive measures. Curr Pharm Des 2003;9(29):2417-23.

Visscher TL, Seidell JC. The public health impact of obesity. Annu Rev Public Health 2001;22:355-75.

Kenchaiah S, Evans JC, Levy D, Wilson PW, Benjamin EJ, Larson MG, et al. Obesity and the risk of heart failure. N Engl J Med 2002;347(5):305-13.

Peeters A, Barendregt JJ, Willekens F, Mackenbach JP, Al Mamun A, Bonneux L, et al. Obesity in adulthood and its consequences for life expectancy: a life-table analysis. Ann Intern Med 2003;138(1):24-32.

Stamler J, Daviglus ML, Garside DB, Dyer AR, Greenland P, Neaton JD. Relationship of baseline serum cholesterol levels in 3 large cohorts of younger men to long-term coronary, cardiovascular, and all-cause mortality and to longevity. JAMA 2000;284(3):311-8.

Vasankari T, Ahotupa M, Toikka J, Mikkola J, Irjala K, Pasanen P, et al. Oxidized LDL and thickness of carotid intima-media are associated with coronary atherosclerosis in middle-aged men: lower levels of oxidized LDL with statin therapy. Atherosclerosis 2001;155(2):403-12.

Maron DJ, Fazio S, Linton MF. Current perspectives on statins. Circulation 2000;101(2):207-13.

Cho BH, Park JR, Nakamura MT, Odintsov BM, Wallig MA, Chung BH. Synthetic dimyristoylphosphatidylcholine liposomes assimilating into high-density lipoprotein promote regression of atherosclerotic lesions in cholesterol-fed rabbits. Exp Biol Med (Maywood) 2010;235(10):1194-203.

Sacks FM; Expert Group on HDL Cholesterol. The role of high-density lipoprotein (HDL) cholesterol in the prevention and treatment of coronary heart disease: expert group recommendations. Am J Cardiol 2002;90(2):139-43.

Wyka J. Stan odżywienia ludzi po 60. roku życia w aspekcie uwarunkowań żywieniowych, zdrowotnych, środowiskowych i socjodemograficznych. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu; 2009. p. 50-8.

Helis E, Augustincic L, Steiner S, Chen L, Turton P, Fodor JG. Time trends in cardiovascular and all-cause mortality in the ‘old’ and ‘new’ European Union countries. Eur J Cardiovasc Prev Rehabil 2011;18(3):347-59.

Zdrojewski T, Solnica B, Cybulska B, Bandosz P, Rutkowski M, Stokwiszewski J, et al. Prevalence of lipid abnormalities in Poland. The NATPOL 2011 survey. Kardiol Pol 2016;74(3):213-23.

Kawalec E, Gabryś T, Brzostek T, Reczek A, Malinowska-Lipień I, Cichoń B. Czynniki ryzyka choroby niedokrwiennej serca u kobiet pracujących umysłowo. Probl Pielęg 2008;16(4):325-30.

Sarecka B, Zak I, Krauze J. Synergistic effects of the polymorphisms in the PAI-1 and IL-6 genes with smoking in determining their associated risk with coronary artery disease. Clin Biochem 2008;41(7-8):467-73.

Zak I, Sarecka-Hujar B, Krauze J. Cigarette smoking, carrier state of A or G allele of 46A>G and 79C>G polymorphisms of beta2-adrenergic receptor gene, and the risk of coronary artery disease. Kardiol Pol 2008;66(4):380-6.

Yankelevitz DF, Henschke CI, Yip R, Boffetta P, Shemesh J, Cham MD, et al. Second-hand tobacco smoke in never smokers is a significant risk factor for coronary artery calcification. JACC Cardiovasc Imaging 2013;6(6):651-7.

Peinemann F, Moebus S, Dragano N, Möhlenkamp S, Lehmann N, Zeeb H, et al. Secondhand smoke exposure and coronary artery calcification among nonsmoking participants of a population-based cohort. Environ Health Perspect 2011;119(11):1556-61.

Yankelevitz DF, Cham MD, Hecht H, Yip R, Shemesh J, Narula J, et al. The association of secondhand tobacco smoke and CT angiography-verified coronary atherosclerosis. JACC Cardiovasc Imaging 2017;10(6):652-9.

Parol D, Mamcarz A. Diety roślinne w kontekście chorób układu sercowo-naczyniowego. Folia Cardiol 2015;10(2):92-9.

Lenart A, Mosio J, Knap K, Dziad D, Adamik K, Olszowska M. Wpływ znajomości czynników ryzyka sercowo-naczyniowego na styl życia studentów I i VI roku kierunku lekarskiego. Przegl Lek 2014;71(7):389-93.

Kołtuniuk A, Rosińczuk J. Występowanie czynników ryzyka chorób układu krążenia wśród studentów pielęgniarstwa – doniesienie wstępne. Hygeia Public Health 2015;50(1):210-4.

Nasir K, Budoff MJ, Wong ND, Scheuner M, Herrington D, Arnett DK, et al. Family history of premature coronary heart disease and coronary artery calcification: Multi-Ethnic Study of Atherosclerosis (MESA). Circulation 2007;116(6):619-26.

Pandey AK, Pandey S, Blaha MJ, Agatston A, Feldman T, Ozner M, et al. Family history of coronary heart disease and markers of subclinical cardiovascular disease: where do we stand? Atherosclerosis 2013;228(2):285-94.

Rząca M, Charzyńska-Gula M, Stanisławek A. Świadomość zagrożenia chorobą niedokrwienną serca u osób z grup ryzyka a zachowania zdrowotne. Probl Pielęg 2011;19(3):348-52.

Tomasik T. Prewencja chorób układu krążenia w podstawowej opiece zdrowotnej. Zdrow Publ Zarz 2014;12(4):338-51.




DOI: http://dx.doi.org/10.21164/pomjlifesci.414

Copyright (c) 2018 Beata Sarecka-Hujar, Aneta Ostróżka-Cieślik, Andrzej Jankowski

URL licencji: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/