Kryteria kliniczne kwalifikacji dziecka z lekkim urazem głowy do badania tomografii komputerowej ocenione w materiale własnym

Karolina Rosołowicz, Paula Wolan, Aleksandra Puciło, Jacek Materny, Elżbieta Gawrych

Abstrakt


ABSTRAKT

Wstęp: Celem pracy było ustalenie klinicznych wskazań do wykonania tomografii komputerowej głowy bez kontrastu (TKGbK) u dzieci z lekkim urazem głowy (LUG).

Materiały i metody: Retrospektywnej analizie poddano dokumentację 1615 dzieci leczonych w latach 2010–2015 z powodu urazów głowy. Do grupy badanej zakwalifikowano 162 pacjentów z LUG w różnym wieku, u których wykonano TKGbK. Lekki uraz głowy zdefiniowano w oparciu o wytyczne Scandinavian Neurotrauma Committee. Stan świadomości dziecka oceniano za pomocą skali Glasgow (GCS), przeznaczonej zarówno dla osób dorosłych, jak i dzieci. Analizie poddano wiek i płeć dziecka w chwili urazu, mechanizm urazu, odchylenia stwierdzone w badaniu przedmiotowym i w badaniu tomografii komputerowej głowy. Na podstawie analizy statystycznej ustalono kryteria kliniczne wysokiego ryzyka zmian pourazowych w badaniu TKGbK dla dzieci z LUG.

Wyniki: Średni wiek pacjenta w dniu urazu wynosił 9 lat i 10 miesięcy. Przeważali chłopcy, którzy stanowili 60% analizowanego materiału (98/162). Najczęstszym mechanizmem urazu był upadek z wysokości notowany w 25% i wypadek komunikacyjny w 22% przypadków. U 149 (92%) dzieci oceniono stan świadomości po urazie na 15 pkt GCS. Najczęściej notowanym wskazaniem do wykonania TKGbK był ból głowy (50%) i utrata przytomności (39%). Analiza dokumentacji dotyczącej TKGbK wykazała złamanie czaszki/obrażenie wenątrzczaszkowe u 50 (31%) dzieci. U 7 (4%) dzieci stwierdzono istotne zmiany w badaniu TKGbK, co było wskazaniem do leczenia neurochirurgicznego. Sugestie płynące z analizy danych dotyczących zmian stwierdzonych w badaniu TKGbK wskazują na wysokie prawdopodobieństwo zmian pourazowych u dzieci, które doznały urazu głowy w wypadku komunikacyjnym i miały wymioty pourazowe, a także w grupie pacjentów z klinicznymi objawami złamania czaszki.

Wnioski: Uraz głowy doznany w wypadku komunikacyjnym, wymioty oraz kliniczne objawy złamania twarzoczaszki/podstawy czaszki wydają się istotnym wskazaniem do wykonania TKGbK u dzieci z LUG.

Słowa kluczowe


dziecko; lekki urazy głowy; tomografia komputerowa głowy

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Heskestad B, Waterloo K, Ingebrigtsen T, Romner B, Harr ME, Helseth E. An observational study of compliance with the Scandinavian guidelines for management of minimal, mild and moderate head injury. Scand J Trauma Resusc Emerg Med 2012;51(2):185-96. doi: 10.1186/1757-7241-20-32.

Kuppermann N, Holmes J, Dayan PS, Hoyle JD, Atabaki SM, Holubkov R, et al. Identification of children at very low risk of clinically – important brain injuries after head trauma: a prospective cohort study. Lancet 2009;374:1160-70. doi: 10.1016/S0140-6736(09)61558-0.

Åstrand R, Rosenlund C, Undén J. Scandinavian guidelines for initial management of minor and moderate head trauma in children. BMC Med 2016;14:14-33. doi: 10.1186/s12916-016-0574-x.

Fink KR. Imaging of head trauma. Semin Roentgenol 2016;51(9):143-51.

Skotnicka-Klonowicz G, Godziński J, Hermanowicz A, Wendland J, Strzesak E, Strzyżewski K, et al. Postępowanie w lekkich i średniociężkich urazach głowy u dzieci – wytyczne Polskiego Towarzystwa Chirurgów Dziecięcych. Stand Med Probl Chir Dziec 2014;1(4):42-50.

Kocyigit A, Serinken M, Ceven Z, Yilmaz A, Kaya F, Hatipoglu C, et al. A strategy to optimize CT use in children with mild blunt head trauma utilizing clinical risk stratification; Could we improve CT use in children with mild head injury? Clin Imaging 2014;38(2):236-40. doi: 10.1016/j.clinimag.2013.12.004.

Ryan ME, Palasis S, Saigal G, Singer AD, Karmazyn B, Dempsey ME, et al. ACR Appropriateness Criterias Head Trauma – Child. J Am Coll Radiol 2014;11(10):939-47. doi: 10.1016/j.jacr.2014.07.017.

Brenner DJ, Hricak H. Radiation exposure from medical imaging: time to regulate? JAMA 2010;304(2):208-9. doi: 10.1001/jama.2010.973.

Brenner DJ, Hall EJ. Computed tomography – an increasing source of radiation exposure. N Eng J Med 2007;357(22):2277-84. doi: 10.1056/NEJMra072149.

Hall P, Adami HO, Trichopoulos D, Pedersen NL, Lagiou P, Ekbom A, et al. Effect of low doses of ionising radiation in infancy on cognitive function in adulthood: Swedish population based cohort study. BMJ 2004;328:1-5.

Larson DB, Johnson LW, Schnell BM, Goske MJ, Salisbury SR, Forman HP. Rising use of CT in child visits to the Emergency Department in the United States, 1995–2008. Radiology 2011;259(3);793-801. doi: 10.1148/radiol.11101939.

Slovis TL. Children, computed tomography radiation dose, and the as low as reasonably Achievable (ALARA) concept. Pediatrics 2003;112(4):971-3.

Swann I, Kerr J, Allan D, Andrews P, Beattie T, Brown J, et al. Early management of patients with a head injury. A national clinical guideline. Edinburgh: Scottish Intercollegiate Guidelines Network; 1999. p. 19-25. http://www.sign.ac.uk/assets/sign110.pdf (5.01.2018).

Serinken M, Kocyigit A, Karcioglu O, Sengül C, Hatipoglu C, Elicabuk H. Parental anxiety and affecting factors in acute paediatric blunt head injury. Emerg Med J 2014;31(8):637-40. doi: 10.1136/emermed-2013-202492.

Greenes DS, Schutzman SA. Clinical of indicators intracranial injury in head injured infants. Pediatrics 1999;104:861-7.

Van Winkle PJ, Ho NJ, Rodriguez CA, Sirikulvadhana L, McMillan JA. Blunt head trauma in children in a community health care settings: outcomes and variables associated with the use of computed tomography. Pediatrics 2012;161(3):547-53. doi: 10.1016/j.jpeds.2012.03.009.

Fundarò M, Caldarelli M, Monaco S, Cota F, Giorgio V, Filoni S, et al. Brain CT scan for pediatric minor accidental head injury. An Italian experience and review of literature. Childs Nerv Syst 2012;28(7):1063-8. doi: 10.1007/s00381-012-1717-9.

Schachar JL, Zampolin RL, Miller TS, Farinhas JM, Freeman K, Taragin BH. External validation of the New Orleans Criteria (NOC), the Canadian CT Head Rule (CCHR) and the National Emergency X-Radiography Utilization Study II (NEXUS II) for CT scanning in pediatric patients with minor head injury in a non-trauma center. Pediatr Radiol 2011;41(8):971-9. doi: 10.1007/s00247-011-2032-4.

Yamaguchi M. Incidence of headache and severity of head injury. Headache 1992;32(9);427-31.

Stein SC, O’Malley KF, Ross E. Is routine computed tomography scanning too expensive for mild injury? Ann Emerg Med 1991;20(12):1236-9.

Falimirski ME, Gonzales R, Rodriguez A, Wilberger J. The need for head computed tomography in patients sustaining loss of consciousness after mild head injury. J Trauma 2003;55(1):1-6. doi: 10.1097/01.TA.0000071295.67263.A2.

Andrade FP, Neto RM, Oliveira R, Loures G, Flessak L, Gross R, et al. Pedia­tric minor head trauma: do cranial CT scans change the therapeutic approach. Clinics 2016;71(10):606-10. doi: 10.6061/clinics/2016(10)09.

Goh KYC, Ahuja A, Walkden SB, Poon WS. Is routine computed tomographic (CT) scanning necessary in suspected basal skull fractures? Injury 1977;28(5-6):353-7.

Holmgren EP, Dierks EJ, Assael LA, Bell RB, Potter BE. Facial soft tissue injuries as an aid to ordering a combination head and facial computed tomography in trauma patients. J Oral Maxillofac Surg 2005;63(5):651-4. doi: 10.1016/j.joms.2004.10.009.

Sitzman TJ, Hanson SE, Alsheik NH, Gentry LR, Doyle JF, Gutowski KA, et al. Clinical criteria for obtaining maxillofacial computed tomographic scans in trauma patients. Plast Reconstr Surg 2011;127(3):1270-8. doi: 10.1097/PRS.0b013e3182043ad8.




DOI: http://dx.doi.org/10.21164/pomjlifesci.406

Copyright (c) 2018 Karolina Rosołowicz, Paula Wolan, Aleksandra Puciło, Jacek Materny, Elżbieta Gawrych

URL licencji: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/