Postępy diagnostyki raka jelita grubego i raka trzustki

Piotr Paweł Wysocki, Elżbieta Świętochowska, Paweł Kiczmer, Zofia Ostrowska

Abstrakt


ABSTRAKT

Wstęp: Dostępne zaawansowane metody diagnostyczne pozwalają diagnozować oraz różnicować wiele chorób już we wczesnych ich stadiach, jednak wczesne wykrywanie raka trzustki oraz jelita grubego nadal stanowi wyzwanie dla dzisiejszej medycyny. Obecnie poszukiwane są techniki ograniczające użycie metod inwazyjnych i badań obrazowych, które często nie rozstrzygają wątpliwości. W wielu pracach naukowych kierunek badań narzucają dwa główne mechanizmy karcynogenezy – mutacje genowe oraz przewlekłe zapalenia narządów.

Rak jelita grubego: Dla raka jelita grubego obiecująco prezentują się badania immunochemiczne kału, uwzględniające stężenie hemoglobiny w kale. Innym aspektem diagnostycznym tego nowotworu mogą być badania nad obecnością różnorodnych kombinacji przeciwciał przeciw antygenom powiązanym z występowaniem raka (np. liwina, surwiwina, antygen węglowodanowy 19-9, antygen karcynoembrionalny, inhibitor apoptozy sprzężony z chromosomem X itp.). W świetle mechanizmu przewlekłego zapalenia narządu jako przyczyny nowotworu obiecująco zapowiadają się badania nad metabolitami kwasu arachidonowego w moczu chorych z rakiem okrężnicy.

Rak trzustki: W przypadku raka trzustki prowadzone są badania dotyczące mutacji chromosomów 8q i 9p genu SKAP2 oraz hipermetylacji genów takich jak SFRP1, MESTv2, APC. Na uwagę zasługują także analizy stężeń adipokin omentyny i adiponektyny we krwi chorych ze zmianami nowotworowymi i przewlekłymi stanami zapalnymi narządów. Inną strategią we wczesnej diagnostyce raka trzustki mogą być badania nad miRNA jako onkogenem lub supresorem transformacji nowotworowych, np. miRNA-21 i miRNA-155, które dodatkowo być może umożliwią różnicowanie zmian łagodnych od złośliwych.

Wnioski: Omówione metody prezentują najnowsze możliwości technik identyfikacji nowotworów, ale potrzeba jeszcze wielu badań, aby stały się one podstawowymi narzędziami klinicznymi włączonymi w panele diagnostyczne.

Słowa kluczowe


trzustka; jelito grube; nowotwór; mutacja; zapalenie

Pełny tekst:

PDF PDF (English)

Bibliografia


Herman R, Reguła J, Pałucki J, Polkowski W, Potemski P. Rak okrężnicy. In: Potemski P, Polkowski W, editors. Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych, vol. 1. Gdańsk: Via Medica; 2013. p. 179-95.

Łacko A, Polkowski W, Reguła J, Pałucki J. Rak trzustki i brodawki Vatera. In: Potemski P, Polkowski W, editors. Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych, vol. 1. Gdańsk: Via Medica; 2013, p. 140-50.

Altobelli E, Angeletti PM, Latella G. Role of urinary biomarkers in the diagnosis of adenoma and colorectal cancer: A systematic review and meta-analysis. J Cancer 2016;7(14):1984-2004. doi: 10.7150/jca.16244.

Berner A, Piekarski J. Rak jelita grubego. In: Kordek R, editor. Onkologia. Podręcznik dla studentów i lekarzy. Gdańsk: Via Medica; 2007. p. 179-84.

Zaleśna I, Hartman ML, Czyż M. Znaczenie mutacji BRAF dla progresji czerniaka, raka brodawkowatego tarczycy i raka jelita grubego. Postępy Hig Med Dośw 2016;70:471-88.

Francuz T, Czajka-Francuz P, Cisoń-Jurek S, Wojnar J. Rola zapalenia w patogenezie raka jelita grubego. Postępy Hig Med Dośw 2016;70:360-6.

Ullman TA, Itzkowitz SH. Intestinal inflammation and cancer. Gastroenterology 2011;140(6):1807-16. doi: 10.1053/j.gastro.2011.01.057.

Cubiella J, Salve M, Diaz-Ondina M, Vega P, Alves MT, Iglesias F, et al. Diagnostic accuracy of the faecal immunochemical test for colorectal cancer in symptomatic patients: comparison with NICE and SIGN referral criteria. Colorectal Dis 2014;16(8):O273-82. doi: 10.1111/codi.12569.

Castro I, Estevez P, Cubiella J, Hernandez V, Gonzalez-Mao C, Rivera C, et al. Diagnostic performance of fecal immunochemical test and sigmoidoscopy for advanced right-sided colorectal neoplasm. Dig Dis Sci 2015;60(5):1424-32. doi: 10.1007/s10620-014-3434-6.

Iovanescu D, Frandes M, Lungeanu D, Burlea A, Miutescu BP, Miutescu E. Diagnosis reliability of combined flexible sigmoidoscopy and fecal-immunochemical test in colorectal neoplasia screening. Onco Targets Ther 2016;9:6819-28. doi: 10.2147/OTT.S122425.

Hosono Y, Goto M, Kobayashi D, Kuribayashi K, Tanaka M, Watanabe N. Diagnostic relevance of autoantibody detection against inhibitors of apoptosis proteins in colon cancer and colon adenoma. Mol Clin Oncol 2015;3(3):595-600. doi: 10.3892/mco.2015.502.

Song BP, Jain S, Lin SY, Chen Q, Block TM, Song W, et al. Detection of hypermethylated vimentin in urine of patients with colorectal cancer. J Mol Diagn 2012;14(2):112-9. doi: 10.1016/j.jmoldx.2011.12.003.

Nakanishi M, Rosenberg DW. Multifaceted roles od PGE2 in inflammation and cancer. Semin Immunopathol 2013;35(2):123-37. doi: 10.1007/s00281-012-0342-8.

Jeziorski A. Rak trzustki. In: Kordek R, editor. Onkologia. Podręcznik dla studentów i lekarzy. Gdańsk: Via Medica; 2007. p. 197-201.

Bockhorn M, Uzunoglu FG, Adham M, Imrie C, Milicevic M, Sandberg AA, et al. Borderline resectable pancreatic cancer: A consensus statement by the International Study Group of Pancreatic Surgery (ISGPS). Surgery 2014;155(6):977-88. doi: 10.1016/j.surg.2014.02.001.

Ballehaninna UK, Chemberlain RS. Serum CA 19-9 as a biomarcer of pancreatic cancer – a comprehensive review. Indian J Surg Oncol 2011;2(2):88-100. doi: 10.1007/s13193-011-0042-1.

Lennon AM, Wolfgang CL, Canto MI, Klein AP, Herman JM, Goggins M, et al. The early detection of pancreatic cancer: what will it take to diagnose and treat curable pancreatic neoplasia? Cancer Res 2014;74(13):3381-9. doi: 10.1158/0008-5472.CAN-14-0734.

Wu J, Matthaei H, Maitra A, Dal Molin M, Wood LD, Eshleman JR, et al. Recurrent GNAS mutations define an unexpected pathway for pancreatic cyst development. Sci Transl Med 2011;3:92ra66. doi: 10.1126/scitranslmed.3002543.

Dranka-Bojarowska D, Lekstan A, Olakowski M, Jabłońska B, Lewiński A, Musiarski P, et al. The assessment of serum concentration of adiponectin, leptin and serum carbohydrate antigen-19.9 in patients with pancreatic cancer and chronic pancreatitis. J Physiol Farmacol 2015;66(5):653-63.

Szydło B, Kiczmer P, Świętochowska E, Ostrowska Z. Rola omentyny i chemeryny w zespole metabolicznym i chorobach nowotworowych. Postępy Hig Med Dośw 2016;70:844-9.

Karabulut S, Afsar CU, Karabulut M, Alis H, Bozkurt MA, Aydogan F, et al. Clinical significance of serum omentin-1 levels in patients with pancreatic adenocarcinoma. BBA Clin 2016;6:138-42. doi: 10.1016/j.bbacli.2016.10.002.

Harada T, Chelala C, Bhakta V, Chaplin T, Caulee K, Baril P, et al. Genome-wide DNA copy number analysis in pancreatic cancer using high-density single nucleotide polymorphism arrays. Oncogene 2008;27(13):1951-60. doi: 10.1038/sj.onc.1210832.

Sarnecka AK, Zagozda M, Durlik M. An overview of genetic changes and risk od pacreatic ductal adenocarcinoma. J Cancer 2016;7(14):2045-51. doi: 10.7150/jca.15323.

Henriksen SD, Madsen PH, Larsen AC, Johansen MB, Drewes AM, Pedersen IS, et al. Cell-free DNA promoter hypermethylation in plasma as a diagnostic marker for pancreatic adenocarcinoma. Clin Epigenetics 2016;8:117. doi: 10.1186/s13148-016-0286-2.

Henriksen SD, Madsen PH, Krarup H, Thorlacius-Ussing O. DNA hypermethylation as a blood-based marker for pancreatic cancer. Pancreas 2015;44(7):1036-45. doi: 10.1097/MPA.0000000000000487.

Fric P, Skrha J, Sedo A, Zima T, Busek P, Kmochova K, et al. Early detection of pancreatic cancer: impact of high-resolution imaging methods and biomarkers. Eur J Gastroenterol Hepatol 2016;28(12):e33-43. doi: 10.1097/MEG.0000000000000727.

Previdi MC, Carotenuto P, Zito D, Pandolfo R, Braconi C. Noncoding RNAs as novel biomarkers in pancreatic cancer: what do we know? Future Oncol 2016;13(5):443-53. doi: 10.2217/fon-2016-0253.

Ma X, Kumar M, Choudhury SN, Becker Buscaglia LE, Barker JR, Kanakamedala K, et al. Loss of the miR-21 allele elevates the expression of its target genes and reduces tumorigenesis. Proc Natl Acad Sci U S A 2011;108(25):10144-9. doi: 10.1073/pnas.1103735108.

Nagao Y, Hisoaka M, Matsuyama A, Kanemitsu S, Hamada T, Fukuyama T, et al. Association of micro-RNA-21 expression with its targets, PDCD4 and TIMP3, in pancreatic ductal adenocarcinoma. Mod Pathol 2012;25(1):112-21. doi: 10.1038/modpathol.2011.142.

Liu J, Gao J, Du Y, Li Z, Ren Y, Gu J, et al. Combination of plasma microRNAs with serum CA19-9 for early detection of pancreatic cancer. Int J Cancer 2012;131(3):683-91. doi: 10.1002/ijc.26422.




DOI: http://dx.doi.org/10.21164/pomjlifesci.396

Copyright (c) 2018 Piotr Paweł Wysocki, Elżbieta Świętochowska, Paweł Kiczmer, Zofia Ostrowska

URL licencji: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/