Stomatologiczna opieka zdrowotna nad dziećmi w Zielonej Górze w latach 1950–1989

Jacek Kotuła, Andrzej Kierzek

Abstrakt


ABSTRAKT

Zainteresowanie stomatologią dziecięcą sięga początku XX w. W USA Georg Eastman jako pierwszy zaproponował umieszczenie gabinetu stomatologicznego dla dzieci w szkole. Pomimo fiaska projektu związanego z brakami finansowymi znalazł on naśladowców. Jednym z nich był Ernst Jessen, który w Strasburgu utworzył pierwszą w Europie bezpłatną przychodnię stomatologiczną dla dzieci. W Polsce w 1912 r. z inicjatywy docenta Tomasza Janiszewskiego w Krakowie powstały pierwsze ambulatoria dentystyczne dla ubogich dzieci. W 1916 r. została wydrukowana przez Miejskie Ambulatorium Dentystyczne w Krakowie broszura dla ubogich dzieci, w której zwrócono uwagę m.in. na konieczność profilaktyki próchnicy i leczenia zębów w związku z ich kardynalnym znaczeniem dla ogólnego stanu zdrowia człowieka.

Organizacja systemu opieki zdrowotnej w okresie powojennym na terenie Zielonej Góry wiązała się z implementacją do polskich warunków modyfikacji siemaszkowskiego modelu opieki zdrowotnej opartego na powszechnym i bezpłatnym dostępie do świadczeń opieki zdrowotnej całego społeczeństwa.

Wprowadzenie bezpłatnej stomatologicznej opieki zdrowotnej nad dziećmi wiązało się z funkcjonowaniem szkolnych i międzyszkolnych poradni stomatologicznych. Stomatologia dziecięca wiązała się z prowadzeniem leczenia planowego, profilaktyki fluorkowej i promocji zdrowia w poradniach zlokalizowanych w szkołach i przedszkolach.

Pedodoncja była wspomagana przez rozwijające się poradnie ortodontyczne. Prowadziły one profilaktykę ortodontyczną w przedszkolach oraz leczenie aparatami ruchomymi w poradniach miejskich, obwodowych i wojewódzkich.

Rozwój stomatologicznej opieki zdrowotnej nad dziećmi odbywał się w warunkach ogromnego, niezaspokojonego zapotrzebowania społecznego na pomoc dentystyczną, dużego deficytu lekarzy stomatologów oraz stale powiększającego się zakresu świadczeń stomatologicznych. Brak odpowiedniego finansowania wpływał na trudne warunki pracy lekarzy dentystów i brak możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkańców miasta. Stomatologiczna opieka zdrowotna wpisywała się w trójstopniowy podział referencyjności placówek medycznych.


Słowa kluczowe


historia stomatologii; historia lecznictwa stomatologicznego w Zielonej Górze; stomatologia dziecięca

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Supady J. Historia dentystyki w zarysie. Dentystyka dziecięca. Łódź; 2010. p. 203.

Historia stomatologii Piotra Kuźnika. Odc. 1, czyli czym skorupka za młodu. Infodent 24. http://www.infodent24.pl/lifedentpost/historia-stomatologii-piotra-kuznika-odc-1-czyli-czym-skorupka-za-mlodu,5431.html (28.02.2017).

Spis abonentów państwowej sieci telefonicznej okręgu krakowskiej dyrekcji poczt i telegrafów wraz z siecią P.A.S.T. w Zagłębiu Dąbrowskim według stanu z dnia 1 stycznia 1929 r. Biblioteka Uniwersytetu Jagiellońskiego, sygn. 66860, poz. 1929 III, s. 32. http://www.muzeumwp.pl/oficerowie/?letter=G&page=28 (8.03.2017).

Ustawa z dnia 28 października 1948 roku o zakładach społecznych służby zdrowia i planowej gospodarce w służbie zdrowia. DzU z 1948, nr 55, poz. 434. p. 1115-22.

Kotuła J. Rozwój lecznictwa stomatologicznego w Zielonej Górze w latach 1945‒1989 [dissertation]. Łódź: Uniwersytet Medyczny w Łodzi; 2016. p. 23-50.

System ochrony zdrowia. Historia. Ministerstwo Zdrowia. http://www.mz.gov.pl/system-ochrony-zdrowia/powszechne-ubezpieczenie-zdrowotne/historia/ (27.02.2017).

Drozdowska U. System organizacji służby zdrowia w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej jako przykład modelu obowiązującego w krajach tzw. obozu socjalistycznego. In: Mróz T, editor. Uwarunkowania systemu opieki zdrowotnej w Polsce. Aspekty prawne i socjologiczne. Białystok: Temida 2; 2012. p. 54-9.

Klimek D, Pietras P. Procesy restrukturyzacyjne w sektorze ochrony zdrowia i ich wpływ na zmiany na rynku pracy województwa podlaskiego. Białystok: Wydawnictwo Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Białymstoku; 2009. p. 15.

Krzyżaniak Z, editor. Rocznik Statystyczny Ochrony Zdrowia 1971. Warszawa: GUS; 1971.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 19 maja 1982 r. w sprawie organizacji i zadań opieki zdrowotnej. DzU z 1982 r., nr 15, poz. 121. p. 294-6.

Fijałek J. Główne etapy i cechy rozwoju podstawowej opieki zdrowotnej w Polsce. Zdrowie Publiczne 1986;97(8):333-9.

Frąckiewicz L. Polityka ochrony zdrowia. Warszawa; 1983. p. 145-6.

Krajewski-Siuda K, Kociel P. System Zdrowotny II Rzeczypospolitej. Antidotum 2006;2:15-9.

Mikliński P. Drogi rozwoju opieki stomatologicznej w Polsce. Mag Stomatol 1997;1(4):42-6.

Sztachelski J. Plan sześcioletni w służbie zdrowia. Zdrow Publiczne 1950;12(9):1-48.

Zgorzalewicz J. Życiorys. Archiwum Oddziału Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego w Zielonej Górze. p. 12.

Sikora B. Pożegnanie Heliodory Doleckiej. Doktor. Biuletyn Informacyjny Okręgowej Izby Lekarskiej w Zielonej Górze 2009;91(1):25.

Spis fachowych pracowników służby zdrowia. Warszawa: PZWL; 1964. p. 412-74.

Rajewski St. Irena Konecka – wspomnienie pośmiertne. Doktor. Biuletyn Biuletyn Informacyjny Okręgowej Izby Lekarskiej w Zielonej Górze 2005;76(3):22.

Protokoły z posiedzeń, kontroli i plany pracy Komisji Zdrowia WRN w Zielonej Górze. Protokół z przeprowadzonej kontroli lecznictwa otwartego członków Wojewódzkiej Komisji Zdrowia w dniu 23 kwietnia 1954 r. APZG, PWRNZG, sygn. 202, mikrofilm nr: U – 4710. p. 170.

Sprawozdanie z działalności Wojewódzkiej Przychodni Higieny Szkolnej za rok 1963 i I kwartał 1964 r. Akta Komisji Zdrowia Wojewódzkiej Rady Narodowej w Zielonej Górze z roku 1964. APZG, PWRNZG, sygn. Or II ‒ 23/2/64. p. 63-4.

Pismo Prezydium WRN Wydziału Zdrowia do WRN wydziału Organizacyjnego w sprawie zatrudnienia lekarza dentysty w Liceum Ogólnokształcącym w Zielonej Górze. Protokoły z posiedzeń, kontroli i plany pracy Komisji Zdrowia Wojewódzkiej Rady Narodowej w Zielonej Górze w latach 1955–1956. APZG, PWRNZG, sygn. 212, mikrofilm nr U – 4710. p. 16.

Lecznictwo stomatologiczne w województwie zielonogórskim. Powołujące się na pismo nr Zdr. XIII – 1/96/62 z dnia 10.10.1962 r. APZG, PWRNZG, sygn. 1340/II, mikrofilm nr U – 4714. p. 18-9.

Informacje o absencji lekarza dentysty w LO nr 1, k. 187. APZG, PWRNZG, sygn. 202, PWRN – komórka organizacyjna.

Hładkiewicz E. Opieka stomatologiczna nad ludnością wiejską województwa zielonogórskiego. 40 lat ONZ. Zielona Góra: Polskie Towarzystwo Przyjaciół ONZ; 1985. p. 102-21.

Ocena działalności w służbie zdrowia w lecznictwie otwartym. Wystąpienie na PWRN w dniu 20.09.1955 r. APZG, PWRNZG, sygn. 127/II., mikrofilm nr U 4710 – 4714. p. 29.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 18 sierpnia 1962 r. w sprawie bezpłatności niektórych świadczeń społecznej służby zdrowia. DzU z 1962 r., nr 55, poz. 277, par 2, ust. 2, pkt. c.

Krzeczkowska E. Rocznik statystyczny w ochronie zdrowia 1945‒1967. Warszawa: GUS; 1969. p. 418.

Junak A, editor. Ochrona zdrowia 1971. Warszawa: GUS; 1972. p. 89.

Kluby „Wiewiórka”. Przeszłość i teraźniejszość. Higienistka Stomatologiczna 1998;3:21-3. http://www.krajewscy.lublin.pl/publ/kluby.pdf (5.03.2017).

Jańczuk Z. Co nowego w stomatologicznej oświacie zdrowotnej? Czas Stomatol 1986;10:669.

Jańczuk Z, editor. Wytyczne w sprawie stomatologicznej oświaty zdrowotnej. Warszawa: MZiOS; 1981.

Kowalczyk D, editor. Materiały pomocnicze dla opiekunów klubów „Wiewiórka” PCK. Warszawa: PZWL; 1989.

Sebastyańska Z, Litwinionek B. Akcja klubów “Wiewiórka” w przedszkolach jako jedna z form wychowania zdrowotnego realizowanego w ramach ćwiczeń przez studentów stomatologii. Czas Stomatol 1973;11:1189.




DOI: http://dx.doi.org/10.21164/pomjlifesci.381

Copyright (c) 2018 Jacek Kotuła, Andrzej Kierzek

URL licencji: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/