Stężenie chromu w materiale kostnym człowieka a czynniki biologiczne i środowiskowe

Natalia Łanocha-Arendarczyk, Elżbieta Kalisińska, Małgorzata Anna Kaplewska, Halina Budis, Sebastian Sokołowski, Karolina Kot, Danuta Kosik-Bogacka

Abstrakt


ABSTRAKT

Wstęp: Celem pracy było poznanie i porównanie stężenia chromu (Cr) w trzech rodzajach materiału kostnego: chrząstce, kości zbitej i kości gąbczastej, pobranego z głowy kości udowej. Ponadto oceniono wpływ czynników ogólnobiologicznych i środowiskowych na stężenie Cr w badanych próbkach.

Materiały i metody: Z głowy kości udowej pobranej od pacjentów (n = 37) poddanych alloplastyce stawu biodrowego odseparowano chrząstkę, kość zbitą i gąbczastą, które wysuszono do stałej masy, zmineralizowano w stężonych kwasach i w których oznaczono stężenie Cr metodą spektrofotometrii absorpcji atomowej (ICP-AES).

Wyniki: Stężenie Cr w analizowanych próbkach kostnych można ułożyć w następujący malejący szereg: chrząstka < kość zbita < kość gąbczasta. Nie odnotowano zależności pomiędzy wiekiem i płcią badanych pacjentów a stężeniem Cr w próbkach kostnych. U osób pracujących w przemyśle ciężkim wartość stężenia Cr była prawie 30% większa niż u pracowników innych działów gospodarki. Wykazano zależność pomiędzy liczbą wypalanych papierosów (<10 lub ≥20) a stężeniem Cr w kości zbitej. Osoby wypalające ≥20 papierosów dziennie miały znacznie większe stężenia Cr w badanym materiale niż osoby wypalające <10 papierosów dziennie. Nie zaobserwowano istotnych różnic pomiędzy spożyciem dziczyzny, ryb i owoców morza a stężeniem Cr w analizowanych próbkach.

Wnioski: Wiele wskazuje na to, że wielkości stężenia chromu w kościach pacjentów poddanych alloplastyce stawu biodrowego mogą być powiązane z czynnikami ogólnobiologicznymi i środowiskowymi, ale niezbędne są szersze i liczniejsze badania w tym zakresie, także w innych krajach Europy Środkowej.


Słowa kluczowe


chrom; chrząstka; kość zbita i gąbczasta; czynniki biologiczne i środowiskowe

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Panov VE, Alexandrov B, Arbaciauskas K, Binimelis R, Copp GH, Grabowski M, et al. Assessing the risks of aquatic species invasions via European inland waterways: from concepts to environmental indicators. Integr Environ Assess Manag 2009;5(1):110-26.

Keegan WJ, Bodo B. Global marketing management: A European perspective. Pearson Education: London; 2001.

Bielicka A, Bojanowska I, Wiśniewski A. Two faces of chromium – pollutant and bioelement. Pol J Environ Stud 2005;14(1):5-10.

Hansen DC. Metal corrosion in the human body: the ultimate bio-corrosion scenario. Electrochem Soc Interface 2008;17(2):31-4.

Santonen T, Zitting A, Riihimaki V, Howe PD, Wood M. Concise international chemical assessment document 76: Inorganic chromium(III) compounds. Geneva: World Health Organization; 2009.

Kabata-Pendias A, Szteke B. Pierwiastki śladowe w geo- i biosferze. Puławy: Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa; 2012.

Fogelholm GM, Himberg JJ, Alopaeus K, Gref CG, Laakso JT, Lehto JJ, et al. Dietary and biochemical indices of nutritional status in male athletes and controls. J Am Coll Nutr 1992;11(2):181-91.

Mertz W. Effects and metabolism of glucose tolerance factor. Nutr Rev 1975;33(5):129-35.

Vincent JB. Mechanisms of chromium action: low-molecular-weight chromium-binding substance. J Am Coll Nutr 1999;18(1):6-12.

Spangler M, Phillips B, Ross M, Moores K. Calcium supplementation in postmenopausal women to reduce the risk of osteoporotic fractures. Am J Health Syst Pharm 2011;68(4):309-18. doi: 10.2146/ajhp070175.

Bolesławska I, Grygiel-Gorniak B, Przysławski J. Żywieniowe aspekty rozwoju osteoporozy wśród kobiet i mężczyzn z regionu Wielkopolski. Now Lek 2006;75(1):27-30.

Scientific Opinion on Dietary Reference Values for chromium. EFSA J 2014;12(10):3845.

Marzec Z. Analityczna i obliczeniowa ocena pobrania chromu, niklu i selenu z całodziennymi racjami pokarmowymi osób dorosłych. Bromat Chem Toksykol 1999;32:185-9.

Czerwińska D, Zadruzna M. Ocena spożycia chromu i jego głównych źródeł w diecie osób starszych chorych na cukrzyce. Żyw Człow 2003;30:816-21.

Rajendran K, Manikandan S, Nair LD, Karuthodiyil R, Vijayarajan N, Gnanasekar R, et al. Serum chromium levels in type 2 diabetic patients and its association with glycaemic control. J Clin Diagn Res 2015;9(11):OC05-8. doi: 10.7860/JCDR/2015/16062.6753.

Lukaski HC, Bolonchuk WW, Siders WA, Milne DB. Chromium supplementation and resistance training: effects on body composition, strength, and trace element status of men. Am J Clin Nutr 1996;63(6):954-65.

Skowroń J, Konieczko K. Occupational exposure to chromium(VI) compounds. Med Pr 2015;66(3):407-27. doi: 10.13075/mp.5893.00200.

Sun H, Brocato J, Costa M. Oral chromium exposure and toxicity. Curr Environ Health Rep 2015;2(3):295-303. doi: 10.1007/s40572-015-0054-z.

Kalisińska E, Salicki W, Kavetska KM, Ligocki M. Trace metal concentrations are higher in cartilage than in bones of scaup and pochard wintering in Poland. Sci Total Environ 2007;308(1-3):90-103. doi: 10.1016/j.scitotenv.2007.07.050.

Brodziak-Dopierała B, Kwapuliński J, Rzepka J, Nogaj E, Bogunia M, Ahnert B. Wpływ nałogu palenia tytoniu na występowanie metali w częściach i przekrojach głowy kości udowej. Przegl Lek 2007;64(10):720-2.

Brodziak-Dopierała B, Kwapuliński J, Kosterska E, Toborek J. Wpływ nałogu palenia tytoniu na zawartość kadmu i ołowiu w głowie kości udowej ciętej dwoma sposobami. Przegl Lek 2005;62(10):1075-8.

Dąbrowski M. Wpływ czynników środowiskowych na zawartość pierwiastków strukturalnych, śladowych i toksycznych w kości udowej oraz ich wzajemne korelacje u osób leczonych endoprotezoplastyką stawu biodrowego. Poznań: Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu; 2014.

Darrah TH. Inorganic trace element composition of modern human bones: relation to bone pathology and geographical provenance. New York: University of Rochester; 2009.

Bocio A, Nadal M, Garcia F, Domingo JE. Monitoring metals in the population living in the vicinity of a hazardous waste incinerator: concentrations in autopsy tissues. Biol Trace Elem Res 2005;106(1):41-50. doi: 10.1385/BTER:106:1:041.

Brodziak-Dopierała B, Kwapuliński J, Kusz D, Gajda Z, Sobczyk K. Interactions between concentrations of chemical elements in human femoral heads. Arch Environ Contam Toxicol 2009;57(1):203-10. doi: 10.1007/s00244-008-9228-0.

Kuo HW, Kuo SM, Chou CH, Lee TC. Determination of 14 elements in Taiwanese bones. Sci Total Environ 2000;255(1-3):45-54.




DOI: http://dx.doi.org/10.21164/pomjlifesci.371

Copyright (c) 2018 Natalia Łanocha-Arendarczyk, Elżbieta Kalisińska, Małgorzata Anna Kaplewska, Halina Budis, Sebastian Sokołowski, Karolina Kot, Danuta Kosik-Bogacka

URL licencji: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/