Witamina D jako związek o działaniu plejotropowym – przegląd aktualnych badań

Nicola Szeja

Abstrakt


Witamina D tradycyjnie łączona jest z mineralizacją ludzkiego kośćca. Udowodniono jednak, iż nie jest to jedyna rola w organizmie, którą odgrywa. Identyfikacja receptora witaminy D, odpowiadającego za aktywność biologiczną witaminy D i jednocześnie znajdującego się w wielu tkankach, pozwoliła na potwierdzenie plejotropowego, czyli wielokierunkowego oddziaływania aktywnej formy witaminy D (kalcytriolu). Przyczyniło się to z kolei do intensyfikacji badań in vivo i in vitro z zakresu wpływu niedoborów witaminy D na poszczególne 

układy organizmu człowieka. Dzięki nim potwierdzono, iż zbyt niskie stężenie witaminy D w surowicy krwi wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia m.in. schorzeń układu sercowo-naczyniowego, oddechowego, immunologicznego, nerwowego czy niektórych nowotworów. Jest to wiedza niezwykle ważna, głównie ze względu na fakt, iż zdecydowana większość populacji narażona jest na niedobory tej witaminy.

Słowa kluczowe


Witamina D tradycyjnie łączona jest z mineralizacją ludzkiego kośćca. Udowodniono jednak, iż nie jest to jedyna rola w organizmie, którą odgrywa. Identyfikacja receptora witaminy D, odpowiadającego za aktywność biologiczną witaminy D i jednocześnie znajdu

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Lucisano S, Buemi M, Passantino A, Aloisi C, Cernaro V, Santoro D. New insights on the role of vitamin D in the progression of renal damage. Kidney Blood Press Rev 2013;37(6):667-78.

Christakos S, Dhawan P, Verstuyf A, Verlinden L, Carmeliet G. Vitamin D: metabolism, molecular mechanism of action, and pleiotropic effects. Physiol Rev 2016;96(1):365-408.

Grygiel-Górniak B, Puszczewicz M. Witamina D – nowe spojrzenie w medycynie i reumatologii. Postępy Hig Med Dośw 2014;68:359-68.

Savica V, Bellinghieri G, Monardo P, Muraca U, Santoro D. An update on calcium metabolism alterations and cardiovascular risk in patients with chronic kidney disease: questions, myths and facts. J Nephrol 2013;26(3):456-64.

Matysiak-Luśnia K. Vitamin D in critically ill patients. Anaesthesiol Intensive Ther 2016;48(3):201-7. doi: 10.5603/AIT.a2016.0034.

Myszka M, Klinger M. Immunomodulacyjne działanie witaminy D. Postępy Hig Med Dośw 2014;68:865-78.

Wranicz J, Szostak-Węgierek D. Health outcomes of vitamin D. Part II. Role in prevention of diseases. Rocz Państ Zakł Hig 2014;65(4):273-9.

Caprio M, Infante M, Calanchini M, Mammi C, Fabbri A. Vitamin D: not just the bone. Evidence for beneficial pleiotropic extraskeletal effects. Eat Weight Disord 2016;22(1):27-41. doi: 10.1007/s40519-016-0312-6.

Białokoz-Kalinowska I, Konstantynowicz J, Abramowicz P, Piotrowska­‍-Jastrzębska J. Dieta w profilaktyce osteoporozy – zalecenia i kontrowersje. Pediatr Med Rodz 2013;9(4):350-6.

Szymański FM, Bomba-Opoń DA, Łęgosz P, Głogowska-Szeląg J, Baran W, Szepietowski JC, et al. Miejsce witaminy D w codziennej praktyce klinicznej – interdyscyplinarne stanowisko ekspertów. Forum Med Rodz 2015;9(6):423-34.

Pojednic RM, Ceglia L. The emerging biomolecular role of Vitamin D in skeletal muscle. Exerc Sport Sci Rev 2014;42(2):76-81.

Vojinovic J. Vitamin D receptor agonists’ anti-inflammatory properties. Ann N Y Acad Sci 2014;1317:47-56. doi: 10.1111/nyas.12429.

Colonese F, Laganà AS, Colonese E, Sofo V, Salmeri FM, Granese R, et al. The pleiotropic effects of vitamin D in gynaecological and obstetric diseases: an overview on a hot topic. BioMed Res Int 2015:986281. doi: 10.1155/2015/986281.

Perzanowska-Brzeszkiewicz K, Marcinkowska-Suchowierska E. Witamina D a choroby układu pokarmowego. Post Nauk Med 2012;25(3):247-51.

Zdrojewicz Z, Chruszczewska E, Miner M. Wpływ witaminy D na organizm człowieka. Med Rodz 2015;2(18):61-6.

Hajj A, Chedid R, Chouery E, Megarbané A, Gannagé-Yared M-H. Relationship between vitamin D receptor gene polymorphisms, cardiovascular risk factors and adiponectin in a healthy young population. Pharmacogenomics 2016;17(15):1675-86.

Olędzka R. Witamina D w świetle badań ostatnich lat. Bromat Chem Toksykol 2013;46(2):121-31.

Thacher TD, Clarke BL. Vitamin D insuffiency. Mayo Clin Proc 2011; 86(1):50-60.

Rustecka A, Jung A, Kalicki B. Znaczenie witaminy D w chorobach atopowych u dzieci. Pediatr Med Rodz 2013;9(1):41-5.

Ling Y, Lin H, Aleteng Q, Ma H, Pan B, Gao J, et al. Cdx-2 polymorphism in Vitamin D Receptor gene was associated with serum 25-hydroxyvitamin D levels, bone mineral density and fracture in middle-aged and elderly Chinese women. Moll Cell Endocrinol 2016;427:155-61.

Casado-Diaz A, Cuenca-Acevedo R, Navarro-Valverde C, Diaz-Molina C, Caballero-Villarraso J, Santiago-Mora R, et al. Vitamin D status and the Cdx-2 polymorphism of the vitamin D receptor gene are determining factors of bone mineral density in young healthy postmenopausal women. J Steroid Biochem 2013;136:187-9.

Bahat G, Saka B, Erten N, Ozbek U, Coskunpinar E, Yildiz S, et al. BsmI polymorphism in the vitamin D receptor gene is associated with leg extensor muscle strength in elderly men. Aging Clin Exp Res 2010;22(3):

-205.

Murakami S, Otsuki T, Maeda M, Miura Y, Morii S, Kiyokane K, et al. Effects of vitamin D receptor gene polymorphisms on low-resistance training using exercise machines: the “Power Rehabilitation” program. Int J Mol Med 2009;23(1):81-8.

Schuch NJ, Garcia VC, Vivolo SR, Martini LA. Relationship between vitamin D receptor gene polymorphisms and the components of metabolic syndrome. Nutr J 2013;12:96.

Jain R, Von Hurst PR, Stonehouse W, Love DR, Higgins CM, Coad J. Association of vitamin D receptor gene polymorphisms with insulin resistance and response to vitamin D. Metabolism 2012;61(3):293-301.

Christakos S, Hewison M, Gardner DG, Wagner CL, Sergeev IN, Rutten E, et al. Vitamin D: beyond bone. Ann N Y Acad Sci 2013;1287:45-58.

Holick MF, Binkley NC, Bishoff-Ferrari HA, Gordon CM, Hanley DA, Heaney RP, et al. Evaluation, treatment and prevention of vitamin D deficiency: an endocrine society clinical practice guideline. J Clin Endocrinol Metab 2011;96(7):1911-30.

White JH. Vitamin D metabolism and signaling in the immune system. Rev Endocr Metab Disord 2012;13(1):21-9.

Płudowski P, Karczmarewicz E, Chlebna-Sokół D, Czech-Kowalska J, Dębski R, Dobrzańska A, et al. Witamina D: rekomendacje dawkowania w populacji osób zdrowych oraz w grupach ryzyka deficytów – wytyczne dla Europy Środkowej 2013 r. Stand Med, Pediatr 2013;10:573-8.

Głuszko P. Znaczenie witaminy D dla rokowania sercowo-naczyniowego i sprawności osób starszych. Gerontol Pol 2010;18(2):66-70.

Płudowski P, Kryśkiewicz E, Karczmarewicz E. Zasady suplementacji i standardy oceny zaopatrzenia organizmu w witaminę D w świetle jej działania plejotropowego. Post Nauk Med 2012;25(3):265-72.

Stokes CS, Lammert F. Vitamin D supplementation: less controversy, more guidance needed. F1000Res 2016;5. doi: 10.12688/f1000research.8863.1.

Binkley N, Ramamurthy R, Krueger D. Low vitamin D status: definition, prevalence, consequences, and correction. Rheum Dis Clin North Am 2012;38(1):45-59.

Gueli N, Verrusio W, Linguanti A, Di Maio F, Martinez A, Marigliano B, et al. Vitamin D: drug of the future. A new therapeutic approach. Arch Gerontol Geriat 2012;54(1):222-7.

Deluca HF, Prahl JM, Plum LA. 1,25-Dihydroxyvitamin D is not responsible for toxicity caused by vitamin D or 25-hydroxyvitamin D. Arch Biochem Biophys 2011;505(2):226-30.

Anderson PH, Lam NN, Turner AG, Davey RA, Kogawa M, Atkins GJ, et al. The pleiotropic effects of vitamin D in bone. J Steroid Biochem Mol Biol 2013;136:190-4.

Walicka M, Czerwińska E, Marcinowska-Suchowierska E. Witamina D – wpływ na kość. Post Nauk Med 2012;25(3):232-6.

Girgis CM, Baldock PA, Downes M. Vitamin D, muscle and bone: integrating effects in development, aging and injury. Mol Cell Endocrinol 2015;410:3-10.

Sahota O. Understanding vitamin D deficiency. Age Ageing 2014;43(5):589-91.

Ryan JW, Anderson PH, Turner AG, Morris HA. Vitamin D activities and metabolic bone disease. Anal Chim Acta 2013;425:148-52.

Marcinowska-Suchowierska E, Sawicka A. Wapń i witamina D w prewencji złamań osteoporotycznych. Post Nauk Med 2012;25(3):273-9.

Czerwiński E, Borowy P, Kumorek A. Witamina D a układ mięśniowo-szkieletowy. Stand Med 2012;9(5):649-54.

Czerwiński E, Kumorek A. Upadki, witamina D i złamania. Post Nauk Med 2012;25(3):226-31.

Witte KK, Byrom R, Gierula J, Paton MF, Jamil HA, Lowry JE, et al. Effects of vitamin D on cardiac function in patients with chronic HF. The VINDICATE Study. J Am Coll Cardiol 2016;67(22):2593-603.

Ford JA, Maclennan GS, Avenell A, Bolland M, Grey A, Witham M. Cardiovascular disease and vitamin D supplementation: trial analysis, systematic review, and meta-analysis. Am J Clin Nutr 2014;100(3):746-55.

Pilz S, Tomaschitz A, Drechsler C, De Boer RA. Vitamin D deficiency and heart disease. Kidney Inter 2011;1(4):111-5. doi.org/10.1038/kisup.2011.26.

Robbins J, Petrone AB, Gaziano JM, Djousse L. Dietary vitamin D and risk of heart failure in the Physicans` Health Study. Clin Nutr 2016;35(3):650-3.

Gruber BM. Fenomen witaminy D. Postępy Hig Med Dośw 2015;69:127-39.

Moukayed M, Grant WB. Molecular link between vitamin D and cancer prevention. Nutrients 2013;5(10):3993-4021.

Gröber U, Holzhauer P, Kisters K, Holick MF, Adamietz IA. Micronutrients in oncological intervention. Nutrients 2016;8(3):163.

Díaz L, Díaz-Muñoz M, García-Gaytán AC, Méndez I. Mechanistic effects of calcitriol in cancer biology. Nutrients 2015;7(6):5020-50.

Walentowicz-Sadłecka M, Sadłecki P, Walentowicz P, Grabiec M. Rola witaminy D w karcynogenezie raka piersi i raka jajnika. Ginekol Pol 2013;84:305-8.

Pilz S, Kienreich K, Tomaschitz A, Ritz E, Lerchbaum E, Obermayer-Pietsch B, et al. Vitamin D and cancer mortality: systematic review of prospective epidemiological studies. Anticancer Agents Med Chem 2013;13(1):107-17.

Landel V, Annweiler C, Millet P, Morello M, Féron F. Vitamin D, cognition and Alzheimer`s disease: the therapeutic benefit is in the D-Tails. J Alzheimers Dis 2016;53(2):419-44.

Góral A, Brola W, Kasprzyk M, Przybylski W. Wpływ witaminy D na patogenezę i przebieg stwardnienia rozsianego. Wiad Lek 2015;68(1):58-64.

Kfoczyńska M, Kucharska A, Sińska B. Rola witaminy D w stwardnieniu rozsianym. Postępy Hig Med Dośw 2015;69,440-6.

Samochocki Z. Czy witamina D ma wpływ na rozwój i przebieg atopowego zapalenia skóry? Stand Med 2012;9:623-5.

Pappa HM, Mitchell PD, Jiang H, Kassiff S, Filip-Dhima R, Difabio D, et al. Treatment of vitamin D insufficiency in children and adolescents with inflammatory bowel disease: a randomized clinical trial comparing three regimens. J Clin Endocrinol Metab 2012;97(6):2134-42.

Seety-Shah N, Maranda L, Nwosu BU. Increased risk for vitamin D deficiency in obese children with both celiac disease and type 1 diabetes. Gastroenterol Res Pract 2014;2014:561351. doi: 10.1155/2014/561351.

Grace-Farfaglia P. Bones of contention: bone mineral density recovery in celiac disease – a systematic review. Nutrients 2015;7(5):3347-69.

Veit LE, Maranda L, Fong J, Nwosu BU. The vitamin D status in inflammatory bowel disease. PLoS ONE 2014;9(7):e101583.

Socha P. Witamina D w chorobach przebiegających z zaburzeniami wchłaniania (mukowiscydoza, cholestaza, nieswoiste zapalenie jelit). Stand Med 2012;9:655-8.

Masri OA, Chalhoub JM, Sharara AI. Role of vitamins in gastrointestinal diseases. World J Gastroeterol 2015;21(17):5191-209.

Ferguson JH, Chang AB. Vitamin D supplementation for cystic fibrosis. Cochrane Database Syst Rev 2014;5:CD007298.

Wąsowski M, Czerwińska E, Marcinowska-Suchowierska E. Otyłość – stan predysponujący do niedoborów witaminy D. Post Nauk Med 2012;25(3):258-64.

Teng K. Premenopausal osteoporosis, an overlooked consequence of anorexia nervosa. Cleve Clin J Med 2011;78(1):50-8.

Giel KE, Kullmann S, Preissl H, Bischoff SC, Thiel A, Schmidt U, et al. Understanding the reward system functioning in anorexia nervosa: crucial role of physical activity. Biol Psychol 2013;94(3):575-81. doi: 10.1016/j.biopsycho.2013.10.004.

Veronese N, Solmi M, Rizza W, Manzato E, Sergi G, Santonastaso P, et al. Vitamin D status in anorexia nervosa: a meta-analysis. Int J Eat Disord 2015;48(7):803-13.

Amaya-Mejia AS, O’farrill-Romanillos PM, Galindo-Pacheco LV, Vargas-Ortega G, Mendoza-Zubieta V, Del Rivero-Hernandez LG, et al. Vitamin D deficiency in patients with common variable immunodeficiency, with autoimmune diseases and bronchiectasis. Rev Alerg Mex 2013;60(3):110-6.

Gatti D, El Ghoch M, Viapiana O, Ruocco A, Chignola E, Rossini M, et al. Strong relationship between vitamin D status and bone mineral density in anorexia nervosa. Bone 2015;78:212-5.

Krul-Poel YH, Snackey C, Louwers Y, Lips P, Lambalk CB, Laven JS, et al. The role of vitamin D in metabolic disturbances in polycystic ovary syndrome: a systematic review. Eur J Endocrinol 2013;169(6):853-65.

Parikh G, Varadinova M, Suwandhi P, Araki T, Rosenwaks Z, Poretsky L, et al. Vitamin D regulates steroidogenesis and insulin-like growth factor binding protein-1 (IGFBP-1) production in human ovarian cells. Horm Metab Res 2010;42(10):754-7.

Selimoglu H, Duran C, Kiyici S, Ersoy C, Guclu M, Ozkaya G, et al. The effect of vitamin D replacement therapy on insulin resistance and androgens levels in women with polycystic ovary syndrome. J Endocrinol Invest 2010;33(4):234-8.

Brzozowska M, Karowicz-Bilińska A. Rola niedoboru witaminy D w patofizjologii zaburzeń występujących w zespole policystycznych jajników. Ginekol Pol 2013;84:456-60.

Harris HR, Chavarro JE, Malspeis S, Willett WC, Missmer SA. Dairy-food, calcium, magnesium, and vitamin D intake and endometriosis: a prospective cohort study. Am J Epidemiol 2013;177(5):420-30.

Kim CS, Kim SW. Vitamin D and chronic kidney disease. Korean J Intern Med 2014;29(4):416-27.

Staszków M, Przedlacki J. Zalecenia postępowania w zaburzeniach mineralno-kostnych w przewlekłej chorobie nerek. Wiad Lek 2014;47(3):422-5.

Liu WC, Wu CC, Hung YM, Liao MT, Shyu JF, Lin YF, et al. Pleiotropic effects of vitamin D in chronic kidney vitamin D in chronic kidney disease. Clin Chim Acta 2016;453:1-12.




DOI: http://dx.doi.org/10.21164/pomjlifesci.347

Copyright (c) 2017 Nicola Szeja

URL licencji: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/