Zaufanie do lekarzy oraz przekonania osób starszych na temat efektywności medycyny w walce z chorobami nowotworowymi

Małgorzata Synowiec-Piłat, Beata Zmyślona, Anna Pałęga

Abstrakt


Wstęp: Polska należy do krajów o najwyższych wskaźnikach umieralności na raka. Ponad 60% zachorowań na raka w Europie i USA odnotowuje się u osób powyżej 65. r.ż. W walce z chorobami nowotworowymi niezbędne są nie tylko działania makrostrukturalne, lecz również poprawa samej relacji lekarz–pacjent. Ważnym elementem tej relacji jest zaufanie pacjenta.

W niniejszym artykule przedstawione zostały badania dotyczące zaufania osób starszych do lekarzy oraz ich przekonania na temat efektywności medycyny w walce z chorobami nowotworowymi, atakże wpływ takich zmiennych jak płeć, status ekonomiczny i wykształcenie na poziom zaufania do lekarza i medycyny.

Materiały i metody: Badania socjologiczne zrealizowano w 2012 r. we Wrocławiu wśród 329 starszych osób. Zastosowano próbę kwotową. Jako metodę zastosowano wywiad kwestionariuszowy owysokim poziomie standaryzacji. Zastosowano dostępne metody analizy danych jakościowych.


Wyniki: Większość badanych deklaruje zaufanie do lekarza, ale w różnym stopniu. Poziom zaufania do lekarza zależny jest od dochodów i wykształcenia; 44,98% zgadza się ze stwierdzeniem, że„współczesna medycyna (…) skutecznie radzi sobie z leczeniem nowotworów”, natomiast 55,02% respondentów nie zgadza się z tym stwierdzeniem. Istnieje zależność pomiędzy tym przekonaniem awysokością dochodów badanych.

Wnioski: Poziom zaufania do lekarzy i medycyny jest zróżnicowany ze względu na zmienne społeczno-demograficzne wyznaczające nierówności w sferze zdrowia, tj. wiek, sytuację ekonomiczną ipoziom wykształcenia. Uzyskane wyniki posłużą do wypracowania skuteczniejszych działań z zakresu promocji zdrowia i profilaktyki onkologicznej ukierunkowanych na osoby starsze.


Słowa kluczowe


relacja lekarz–pacjent; socjologia zdrowia i medycyny; choroby nowotworowe; przekonania zdrowotne

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Yancik R, Ries LA. Cancer in older persons. Magnitude of the problem – how do we apply what we know? Cancer 1994;74(S7):1995-2003. doi: 10.1002/1097-0142(19941001)74:7+<1995:AID-CNCR 2820741702>3.0.CO;2-Y.

Yancik R, Ries LA. Cancer in older persons: an international issue in an aging world. Semin Oncol 2004;31(2):128-36. doi: 10.1053/j.seminoncol.2003.12.024.

Jemal A, Siegel R, Ward E, Hao Y, Xu J, Thun MJ. Cancer statistics, 2009. CA Cancer J Clin 2009;59(4):225-49. doi: 10.3322/caac.20006.

Wojciechowska U, Didkowska J. Zachorowania i zgony na nowotwory złośliwe w Polsce. Krajowy Rejestr Nowotworów, Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie. http://onkologia.org.pl/raporty (30.12.2014).

European Commission EUROSTAT 2009. http://epp.eurostat.ec.europa.eu/statistics (29.10.2013).

Didkowska J, Wojciechowska U, Zatoński W. Prediction of cancer incidence and mortality in Poland up to the year 2025. Prognozy zachorowalności i umieralności na nowotwory złośliwe w Polsce do 2025. http://onkologia.org.pl/wp-content/uploads/Prognozy_2025.pdf (30.12.2014).

Reich M, Gaudron C, Penel N. When cancerophobia and denial lead to death. Palliat Suppor Care 2009;7(02):253-5. doi: 10.1017/S14789515090003.

Rabinowitz T, Peirson R. “Nothing is wrong, doctor”: understanding and managing denial in patients with cancer. Cancer Invest 2006;24(1):68-76. doi: 10.1080/07357900500449678.

Tobiasz-Adamczyk B, Szafraniec K, Bajka J. Zachowania w chorobie: opis przebiegu choroby z perspektywy pacjenta. Kraków: Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego; 1999.

Hall MA, Zheng BY, Dugan E, Camacho F, Kidd KE, Mishra A, et al. Measuring patients’ trust in their primary care providers. Med Care Res Rev 2002;59(3):293-318. doi: 10.1177/1077558702059003004.

Balkrishnan R, Dugan E, Camacho FT, Hall MA. Trust and satisfaction with physicians, insurers, and the medical profession. Med Care 2003;41(9):1058-64. doi:10.1097/01.MLR.0000083743.15238.9F.

Salmon P, Young B. Dependence and caring in clinical communication: the relevance of attachment and other theories. Patient Educ Couns 2009;74(3):331-8. doi: 10.1016/j.pec.2008.12.011.

Seetharamu N, Iqbal U, Weiner JS. Determinants of trust in the patient – oncologist relationship. Palliat Support Care 2007;5(4):405-9.

Hillen MA, Koning CC, Wilmink JW, Klinkenbijl JH, Eddes EH, Kallimanis-King BL, et al. Assessing cancer patients’ trust in their oncologist: development and validation of the Trust in Oncologist Scale (TiOS). Support Care Cancer 2012;20(8):1787-95. doi: 10.1007/s00520-011-1276-8.

Mechanic D, Meyer S. Concepts of trust among patients with serious illness. Soc Sci Med 2000;51(5):657-68.

Giddens A. Nowoczesność i tożsamość. Warszawa: PWN; 2012.

Giddens A. Konsekwencje nowoczesności. Kraków: Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego; 2008.

Barber B. The logic and limits of trust. New Brunswick: Rutgers University Press; 1983.

Luhmann N. Trust and power. New York: Wiley; 1989.

Beck U, Giddens A, Lash S. Reflexive modernization: Politics, tradition and aesthetics in the modern social order. Stanford: Stanford University Press; 1994.

Calnan M, Rowe R. Trust Matters in Health Care. Maidenhead: Open University Press; 2008.

Goold SD, Klipp G. Managed care members talk about trust. Soc Sci Med 2002;54(6):879-88. doi: 10.1016/S0277-9536(01)00070-3.

Luhmann N. Familiarity, confidence, trust: problems and alternatives. In: Gambetta D, editor. Trust: Making and Breaking Cooperative Relations. Oxford: Blackwell; 1988.

Andreassen HK, Trondsen M, Kummervold PE, Gammon D, Hjortdahl P. Patients who use e-mediated communication with their doctor: new constructions of trust in the patient-doctor relationship. Qual Health Res 2006;16(2):238-48. doi: 10.1177/1049732305284667.

Meyer S, Ward P, Coveney J, Rogers W. Trust in the health system: an analysis and extension of the social theories of Giddens and Luhmann. Health Soc Rev 2008;17(2):177-86. doi: 10.5172/hesr.451.17.2.177.

Luhmann N. Trust and power: Two works by Niklas Luhmann. Brisbane: John Wiley and Sons; 1979.

Goudge J, Gilson L. How can trust be investigated? Drawing lessons from past experience. Soc Sci Med 2005;61:1439-51. doi: 10.1016/j.socscimed.2004.11.071.

McKinstry B, Ashcroft RE, Car J, Freeman GK, Sheikh A. Interventions for improving patients’ trust in doctors and groups of doctors. Cochrane Database Syst Rev 2006;19(3):CD004134. doi:10.1002/14651858.CD004134.pub2.

Hall MA, Dugan E, Zheng B, Mishra AK. Trust in physicians and medical institutions: what is it, can it be measured, and does it matter? Milbank Q 2001;79(4):613-39. doi: 10.1111/1468-0009.00223.

Calnan M, Rowe R. Researching trust relations in health care: conceptual and methodological challenges – introduction. J Health Organ Manag 2006;20(5):349-58. doi: 10.1108/14777260610701759.

Bensing J. Bridging the gap. The separate worlds of evidence-based medicine and patient centered medicine. Patient Educ Couns 2000;39(1):17–25. doi: 10.1016/S0738-3991(99)00087-7.

Piątkowski W. Lecznictwo niemedyczne – perspektywa socjologiczna. In: Ostrowska A, editor. Socjologia medycyny. Podejmowane problemy, kategorie, analizy. Warszawa: Wyd. IFiS PAN; 2009. p. 311-38.

Thom DH, Kravitz RL, Bell RA, Krupat E, Azari R. Patient trust in the physician: relationships to patient requests. Family Practice 2002;19(5):476-83. doi: 10.1093/fampra/19.5.476.

Lee YY, Lin JL. The effects of trust in physicians on self-efficacy, adherence and diabetes outcomes. Soc Sci Med 2009;68(6):1060-8. doi: 10.1016/j.socscimed.2008.12.033.

Pearson SD, Raeke LH. Patients’ trust in physicians: many theories, few measures, and little data. J Gen Intern Med 2000;15(7):509-13. doi: 10.1046/j.1525-1497.2000.11002.x.

Tarrant C, Stokes T, Baker R. Factors associated with patients’ trust in their general practitioner: A cross-sectional survey. Br J Gen Pract 2003;53(495):798-800.

Trachtenberg F, Dugan E, Hall MA. How patients’ trust relates to their involvement in medical care. J Fam Pract 2005;54(4):344-52.

Safran DG, Taira DA, Rogers WH, Kosinski M, Ware JE, Tarlov AR. Linking primary care performance to outcomes of care. J Fam Pract 1998;47(3):213-20.

O’Malley AS, Sheppard VB, Schwartz M, Mandelblatt J. The role of trust in use of preventive services among low-income African-American women. Prev Med 2004;38(6):777-85. doi: 10.1016/j.ypmed.2004.01.018.

von Wagner C, Macedo A, Campbell C, Simon AE, Wardle J, Hammersley V, et al. Continuing cancer screening later in life: attitudes and intentions among older adults in England. Age Ageing 2013;42(6):770-5. doi: 10.1093/ageing/aft132.

Royer HR, Phelan CH, Heidrich SM. Older breast cancer survivors’ symptom beliefs. Oncol Nurs Forum 2009;36(4):463-0. doi: 10.1188/09.ONF.463-470.

Ostrowska A. Profilaktyka zdrowotna: interpretacje, definicje sytuacji, racjonalności (przypadek profilaktyki ginekologicznej kobiet). Studia Socjologiczne 2011;3(202):73-94.

Heidrich SM, Egan JJ, Hengudomsub P, Randolph SM. Symptoms, symptom beliefs, and quality of life of older breast cancer survivors: A comparative study. Oncol Nurs Forum 2006;33(2):315-22. doi: 10.1188/06.ONF.315-322.

Morgan R, Pendleton N, Clague JE, Horan MA. Older people’s perceptions about symptoms. Br J Gen Pract 1997;47(420):427-30.

Vos MS, De Haes JC. Denial in cancer patients, an explorative review. Psychooncology 2007;16(1):12-25.

WHO Center for Health Development. Ageing and Health Technical Report. http://www.who.int/kobe_centre/ageing/ahp_vol5_glossary.pdf?ua=1 (16.05.2016).

Nowotwory złośliwe ogółem. Krajowy Rejestr Nowotworów. 2017. http://onkologia.org.pl/nowotwory-zlosliwe-ogolem-2 (16.05.2017).

Prestiż zawodów. Komunikat z badań BS/8/2009. CBOS. 2009. Warszawa: Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej; 2009.

Prestiż zawodów. Komunikat z badań BS/164/2013. CBOS. 2013. Warszawa: Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej; 2013.

Opinie o błędach medycznych i zaufaniu do lekarzy. Komunikat z badań nr 165/2014. CBOS. 2014. Warszawa: Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej; 2014.

Blendon RJ, Benson JM, Hero JO. Public trust in physicians – US medicine in international perspective. N Engl J Med 2014;371(17):1570-2. doi: 10.1056/NEJMp1407373.

Gallup Polls. Opinion Polls On Public Trust In Physicians. December 7–11, 2016. http://www.gallup.com/poll/1654/honesty-ethics-professions.aspx (21.04.2017).

Gallup Polls. Opinion Polls On Public Trust In Physicians. June 5–8, 2014. http://www.gallup.com/poll/171710/public-faith-congress-falls-again-hits-historic-low.aspx (21.04.2017).

International Social Survey Programme Research Group. Health and Health Care — ISSP 2011. Cologne: GESIS Data Archive, 2013. ZA5800 Data file version 2.0.0. doi: 10.4232/1.11759.

Ostrowska A. Wstęp do socjologii medycyny. Warszawa: Wyd. IFiS PAN; 1990.

Chin JJ. Doctor-patient relationship: from medical paternalism to enhanced autonomy. Singapore Med J 2002;43(3):152-5.

Tauber AI. Sick autonomy. Perspect Biol Med 2003;46(4):484-95.

Smith M, Saunders R, Stuckhardt L, McGinnis JM, editors. Best Care at Lower Cost: The Path to Continuously Learning Health Care in America. Washington: National Academies Press; 2012.

Czapiński J, Panek T. Social diagnosis 2013. Objective and subjective quality of life in Poland. Warszawa: Rada Monitoringu Społecznego, 2013.

Kraetschmer N, Sharpe N, Urowitz S, Deber RB. How does trust affect patient preferences for participation in decision‐making? Health Expect 2004;7(4):317-26. doi: 10.1111/j.1369-7625.2004.00296.x.

Bonds DE, Foley KL, Dugan E, Hall MA, Extrom P. An exploration of patients’ trust in physicians in training. J Health Care Poor Underserved 2004;15(2):294-306.

Synowiec-Piłat M. Kampanie społeczne na rzecz pacjentów onkologicznych i ich najbliższych. Główne obszary działania. In: Synowiec-Piłat M, Olchowska-Kotala A, editors. Socjologia i psychologia dla pacjenta. Wybrane zagadnienia. Toruń: Wyd. Adam Marszałek; 2012. p. 66-83.

Fiscella K, Franks P, Gold MR, Clancy CM. Inequality in quality: addressing socioeconomic, racial, and ethnic disparities in health care. JAMA 2000;283(19):2579-84. doi: 10.1001/jama.283.19.2579.

Everson SA, Maty SC, Lynch JW, Kaplan GA. Epidemiologic evidence for the relation between socioeconomic status and depression, obesity, and diabetes. J Psychosom Res 2002;53(4):891-5. doi: 10.1016/S0022-3999(02)00303-3.

Gorey KM, Vena JE. The association of near poverty status with cancer incidence among black and white adults. J Community Health 1995;20(4):359-66.

Howard G, Anderson RT, Russell G, Howard VJ, Burke GL. Race, socioeconomic status, and cause-specific mortality. Ann Epidemiol 2000;10(4): 214-23. doi: 10.1016/S1047-2797(00)00038-7.

Becker G, Newsom E. Socioeconomic status and dissatisfaction with health care among chronically ill African Americans. Am J Public Health 2003;93(5):742-8.

Zimmerman EB, Woolf SH, Haley A. Understanding the relationship between education and health: a review of the evidence and an examination of community perspectives. Population health: behavioral and social science insights. Rockville: Agency for Health-care Research and Quality; 2015. p. 347-84.

https://www.ahrq.gov/professionals/education/curriculum-tools/population-health/zimmerman.html

(21.04.2017).

Wong MD, Shapiro MF, Boscardin WJ, Ettner SL. Contribution of major diseases to disparities in mortality. N Engl J Med 2002;347:1585-92. doi: 10.1056/NEJMsa012979.




DOI: http://dx.doi.org/10.21164/pomjlifesci.339

Copyright (c) 2017 Małgorzata Synowiec-Piłat, Beata Zmyślona, Anna Pałęga

URL licencji: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/