Sposób żywienia nastoletnich pacjentów chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego, chorobę Leśniowskiego–Crohna i celiakię a morfologia krwi

Małgorzata Szczuko, Nina Konecka, Justyna Kikut, Weronika Klimczyk

Abstrakt


Wstęp: Pacjenci z przewlekłymi chorobami jelit często cierpią na niedobory składników pokarmowych.

Celem pracy było wskazanie różnic w sposobie żywienia, podaży składników odżywczych i pokarmowych oraz wykazanie konieczności suplementacji w grupie nastolatków.

Materiały i metody: Grupę badaną stanowiło 26 osób: 8 z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego (WZJG), 8 z chorobą Leśniowskiego–Crohna (CD) oraz 10 z celiakią. Były to grupy o równym udziale obu płci. Wiek pacjentów wynosił odpowiednio 15,57 ±2,50, 15,75 ±1,75 oraz 14,8 ±1,99 lat.

Sposób żywienia oceniono na podstawie wywiadu o spożyciu z ostatnich 24 godz., wprowadzonego do programu dietetycznego Dieta 5d rekomendowanego przez Instytut Żywności i Żywienia. Uzyskane wyniki porównano z aktualnymi normami żywienia. W ocenie różnic stanu odżywienia wykorzystano pomiar masy ciała i wzrostu oraz morfologię krwi. Dane poddano analizie statystycznej przy użyciu programu Statistica 12, wykorzystując test T dla prób niezależnych względem grup.

Wyniki: Spożycie energii we wszystkich analizowanych grupach jest niewystarczające. Grupa pacjentów chorujących na celiakię spożywała najmniej kalorii. Najwięcej różnic statystycznie istotnych wykazano pomiędzy celiakią a WZJG. Odnosiły się one do niższego spożycia białka ogółem oraz wszystkich aminokwasów z wyjątkiem lizyny. W tej samej grupie wykazano istotnie niższe spożycie witamin E, C, pirydoksyny, tiaminy i kwasu foliowego, a także prawie wszystkich składników mineralnych. Dodatkowo stwierdzono niższe spożycie niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych oraz skrobi i błonnika pokarmowego u pacjentów z celiakią względem CD i WZJG. Najmniej różnic istotnie statystycznych występowało między chorymi na CD i WZJG. Spożycie wapnia we wszystkich badanych grupach było niewystarczające, aby pokryć dzienne zapotrzebowanie. Analiza statystyczna wyników morfologii krwi wykazała istotną różnicę w ilości monocytów u pacjentów z chorobą Crohna i wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. Pomiędzy chorymi na CD i celiakię różnica istotnie statystyczna dotyczyła RDW-CV, natomiast pomiędzy pacjentami z WZJG a celiakią różnica dotyczyła wartości erytrocytów, hematokrytu i MCV.

Wnioski: Na podstawie oceny sposobu żywienia i morfologii należy stwierdzić, że wszystkie badane grupy narażone są na niedożywienie. Kaloryczność diety chorych na celiakię można zwiększyć przez dodanie skrobi ze źródeł bezglutenowych. We wszystkich grupach należy włączyć suplementację wapniem i witaminą D na takim samym poziomie. Dodatkowo ze względu na brak pełnego pokrycia zapotrzebowania wraz z dietą należy rozważyć suplementację potasu, magnezu i folianów szczególnie w grupie celiakii i CD. W celiakii suplementacja powinna dotyczyć także witaminy E, cynku, żelaza oraz jodu. Podaż błonnika w celiakii może być niewystarczająca. Obniżenie ilości erytrocytów ihematokrytu może sugerować występowanie WZJG. Niższe wartości płytek krwi, a w szczególności RDW-CV (%), może zwiększać prawdopodobieństwo występowania celiakii, natomiast wzrost monocytów może być charakterystyczny dla CD.


Słowa kluczowe


wrzodziejące zapalenie jelita grubego; choroba Leśniowskiego–Crohna; celiakia; stan odżywienia; sposób żywienia; młodzież

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bartnik W. Wytyczne postępowania w nieswoistych chorobach zapalnych jelit. Prz Gastroenterol 2007;2(5):215-29.

Molodecky NA, Soon IS, Rabi DM, Ghali WA, Ferris M, Chernoff G, et al. Increasing incidence and prevalence of the inflammatory bowel diseases with time, based on systematic review. Gastroenterology 2012;142(1):46-54. doi: 10.1053/j.gastro.2011.10.001.

Czaja-Bulsa G, Kurzawska-Piszczek A, Bulsa M. Nieswoiste zapalenia jelit u dzieci z regionu Pomorza Zachodniego. Fam Med Prim Care Rev 2006;8(3):578-81.

Kamińska B., Landowski P. Rola wybranych czynników środowiskowych w etiopatogenezie nieswoistych zapaleń jelit. Forum Med Rodz 2009;3(1):42-8.

Camara RJ, Ziegler R, Begre S, Schoepfer AM, von Kanel R. The role of psychological stress in inflammatory bowel disease: quality assessment of methods of 18 prospective studies and suggestion for future research. Digestion 2009;80(2):129-39. doi: 10.1159/000226087.

Maunder RG, Levenstein S. The role of stress in the development and clinical course of inflammatory bowel disease: epidemiological evidence. Curr Mol Med 2008;8(4):247-52.

Wójtowicz A. Dodatki żywieniowe – ich rola w chorobach alergicznych u dzieci. Pediatr Dypl 2011;15(4):71-4.

Chassaing B, Van de Wiele T, Gewirtz A. O-013 dietary emulsifiers directly impact the human gut microbiota increasing its pro-inflammatory potential and ability to induce intestinal inflammation. Inflamm Bowel Dis 2017;23 Duppl 1:S5. doi: 10.1097/01.MIB.0000 512523.29952.6f.

Dixon LJ, Kabi A, Nickerson KP, McDonald C. Combinatorial effects of diet and genetics on inflammatory bowel disease pathogenesis. Inflamm Bowel Dis 2015;21(4):912-22. doi: 10.1097/MIB.0000000000000289.

Salkic NN, Adler G, Zawada I, Alibegovic E, Karakiewicz B, Kozłowska­‍-Wiechowska A, et al. NOD2/CARD15 mutations in Polish and Bosnian populations with and without Crohn’s disease: prevalence and genotype-phenotype analysis. Bosn J Basic Med Sci 2015;15(2):67-72. doi: 10.17305/bjbms.2015.348.

Kosińska B. Diagnostyka laboratoryjna nieswoistych zapaleń jelit. Now Lek 2006;75(4)382-8.

Baczewska-Mazurkiewicz D, Rydzewska G. Problemy żywieniowe pacjentów z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit. Prz Gastroenterol 2011;6:69-77.

Bąk E, Soszka A, Stelmaszuk T, Dyrla P, Gil J. The assessment the quality of life in patients with Crohn’s disease. Nowa Med 2015;2:45-53. doi: 10.5604/17312485.1167004.

Radwan R, Radwan-Kwiatek K, Skrzydło-Radomańska B, Rydzewska G. Niedokrwistość w nieswoistych zapaleniach jelit – etiopatogeneza, rozpoznawanie i leczenie. Prz Gastroenterol 2010;5(6):315-20.

Wojtuń S, Gil J, Szwed Ł, Dyrla P. Podstawowe objawy i różnicowanie nieswoistych chorób zapalnych jelit. Pediatr Med Rodz 2014;10(1):61-6.

Penagini F, Dilillo D, Meneghin F, Mameli C, Fabiano V, Zuccotti GV. Gluten-free diet in children: an approach to a nutritionally adequate and balanced diet. Nutrients 2013;5(11):4553-65. doi: 10.3390/nu5114553.

Krawiec P, Pac-Kożuchowska E. Różny obraz celiakii wśród dzieci. Prz Med Uniw Rzesz Inst Leków 2012;2:193-9.

Boroń-Kaczmarska A. Celiakia a choroby wątroby. Med Sci Rev Hepatol 2009;9:102-5.

Radlović N, Mladenowić M, Leković Z, Zivanović D, Brdar R, Radlović V, et al. Effect of gluten-free diet on the growth and nutritional status of children with coeliac disease. Srp Arh Celok Lek 2009;137(11-12):632-7.

Franciszek I, Franciszek B. Nowe wytyczne dotyczące diagnostyki i leczenia choroby trzewnej u dzieci i młodzieży. Prz Gastroenterol 2012;7(4):185-91.

Satora D, Bochen K, Prystupa A, Pietraszek-Mamcarz J, Mosiewicz J, Schabowski J. Celiakia – choroba nie tylko dziecięca. Fam Med Primary Care Rev 2011;13(1):90-4.

Jiang F, Meng D, Weng M, Zhu W, Wu W, Kasper D, et al.

The symbiotic bacterial surface factor polysaccharide A on Bacteroides fragilis inhibits IL-1β-induced inflammation in human fetal enterocytes via toll receptors 2 and 4. PLoS One 2017;12(3):e0172738. doi: 10.1371/journal.pone.0172738.

Kędzia A. Działanie probiotyków na organizm człowieka. Cz. II. Zastosowanie probiotyków w leczeniu i profilaktyce chorób. Post Fitoter 2009;1:50-7.

Majka G, Więcek G, Śróttek M, Śpiewak K, Brindell M, Koziel J, et al. The impact of lactoferrin with different levels of metal saturation on the intestinal epithelial barrier function and mucosal inflammation. Biometals 2016;29(6):1019-33. doi: 10.1007/s10534-016-9973-x.

Zimecki M, Artym J. Właściwości terapeutyczne białek i peptydów z siary i mleka. Postępy Hig Med Dośw 2005;59:309-23.

Togawa J, Nagase H, Tanaka K, Inamori M, Nakajima A, Ueno N, et al. Oral administration of lactoferrin reduces colitis in rats via modulation of the immune system and correction of cytokine imbalance. J Gastroenterol Hepatol 2002;17(12):1291-8.

Szponar L, Wolnicka K, Rychlik E. Album fotografii produktów i potraw. Warszawa: Instytut Żywności i Żywienia; 2000.

Jarosz M. Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja. Warszawa: Instytut Żywności i Żywienia; 2012.

Ciborowska H, Rudnicka A. Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego. Warszawa: PZWL; 2014.

Włochal M, Grzymisławski M. Nowe trendy leczenia żywieniowego w przypadku nieswoistych chorób zapalnych jelit. Piel Zdr Publ 2016;6(2):149-58. doi: 10.17219/pzp/61571.

Pieczyńska J, Prescha A, Zabłocka-Słowińska K, Neubauer K, Smerka A, Januszewicz A, et al. Test minimalnej oceny stanu odżywienia jako uniwersalne narzędzie do oceny stanu odżywienia i psychologicznego chorych na nieswoiste choroby zapalne jelit – badania wstępne. Hygeia Public Health 2014;49(2):274-8.

Amre DK, D’Souza S, Morgan K, Seidman G, Lambrette P, Grimard G, et al. Imbalances in dietary consumption of fatty acids, vegetables, and fruits are associated with risk for Crohn’s disease in children. Am J Gastroenterol 2007;102(9):2016-25. doi: 10.1111/j.1572-0241.2007.01411.x.

Brasil Lopes M, Rocha R, Castro Lyra A, Rosa Oliveira V, Gomes Coqueiro F, Silveira Almeida N, et al. Restriction of dairy products; a reality in inflammatory bowel disease patients. Nutr Hosp 2014;29(3):575-81. doi: 10.3305/nh.2014.29.3.7124.

Myszkowska-Ryciak J, Harton A, Gajewska D. Analiza wartości odżywczej i kosztów diety bezglutenowej w porównaniu do standardowej racji pokarmowej. Med Ogólna Nauki Zdr 2015;21(3):312-6.

Ohlund K, Olsson C, Hernell O, Ohlund I. Dietary shortcomings in children on a gluten-free diet. J Hum Nutr Diet 2010;23(3):294-300. doi: 10.1111/j.1365-277X.2010.01060.x.

Bosviel R, Joumard-Cubizolles L, Chinetti-Gbaguidi G, Bayle D, Copin C, Hennuyer N, et al. DHA-derived oxylipins, neuroprostanes and protectins, differentially and dose-dependently modulate the inflammatory response in human macrophages: Putative mechanisms through PPAR activation. Free Radic Biol Med 2017;103:146-54. doi:10.1016/j.freeradbiomed.2016.12.018.

Costea I, Mack DR, Lemaitre RN, Israel D, Marcil V, Ahmad A, et al. Interactions between the dietary polyunsaturated fatty acid ratio and genetic factors determine susceptibility to pediatric Crohn’s disease. Gastroenterology 2014;146(4):929-31. doi: 10.1053/j.gastro.2013.12.034.

Swora E, Stankowiak-Kulpa H, Mazur M. Dieta bezglutenowa w chorobie trzewnej. Now Lek 2009;78(5-6):324-9.

Wegner A, Dądalski M, Ryżko J, Kierkuś J. Terapia w chorobie Leśniowskiego–Crohna u dziecka. Opis przypadku. Post Nauk Med 2014;27(3):172-7.

Reilly NR, Aguilar K, Hassid BG, Cheng J, Defelice AR, Kazlow P, et al. Celiac disease in normal-weight and overweight children: clinical features and growth outcomes following a gluten-free diet. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2011;53(5):528-31. doi: 10.1097/MPG.0b013e3182276d5e.




DOI: http://dx.doi.org/10.21164/pomjlifesci.334

Copyright (c) 2017 Małgorzata Szczuko, Nina Konecka, Justyna Kikut, Weronika Klimczyk

URL licencji: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/