Występowanie zespołów bólowych kręgosłupa – przyczyny i leczenie

Maryla Szpala, Agata Skorupińska, Karolina Kostorz

Abstrakt


Wstęp: Dane epidemiologiczne wskazują, że blisko 80% społeczeństwa cierpi z powodu dysfunkcji kręgosłupa i tkanek okołokręgosłupowych. Dolegliwości te są zatem istotnym problemem medyczno-społeczno-ekonomicznym.

Celem pracy było przedstawienie przyczyn oraz sposobów leczenia zespołów bólowych kręgosłupa na podstawie wyników najnowszych badań.

Materiały i metody: Przeszukano bazy danych EBSCOhost, PubMed Medline i Scopus.

Wyniki: Ból kręgosłupa spowodowany może być anomaliami wrodzonymi, zmianami zwyrodnieniowymi, stanami zapalnymi, chorobami nowotworowymi, urazami, przeciążeniem, zaburzeniami metabolicznymi, problemami psychologicznymi lub socjalnymi. W leczeniu wykorzystuje się: teorie hamowania bólu, farmakoterapię oraz fizjoterapię.

Wnioski: W ostatnich latach zdecydowanie wzrasta liczba publikacji dotycząca dolegliwości bólowych kręgosłupa. Pomimo rozwoju medycyny oraz znajomości zasad ergonomii liczba osób uskarżających się na omawiane schorzenia systematycznie rośnie. Konieczne jest podjęcie szerokich działań profilaktycznych, w których istotną rolę powinno odegrać uświadomienie społeczeństwa o zagrożeniach wynikających z niedbałości o własny kręgosłup. Celem powinno być ukształtowanie prozdro­wotnych zachowań, wyrobienie poprawnych nawyków ruchowych w życiu codziennym, tj. wykonywanie systematycznych ćwiczeń i technik rozluźniających.


Słowa kluczowe


kręgosłup; ból; stan zapalny; hamowanie bólu

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Ćwirlej A, Ćwirlej A, Maciejczak A. Efekty masażu leczniczego w terapii bólów kręgosłupa. Prz Med Uniw Rzesz 2007;3:253-7.

Kaczor S, Bac A, Brewczyńska P, Woźniacka R, Golec E. Występowanie dolegliwości bólowych dolnego odcinka kręgosłupa i nawyków ruchowych u osób prowadzących siedzący tryb życia. Adv Rehab 2011;25(3):19-28. doi: 10.2478/rehab-2013-0011.

Drozda K, Lewandowski J, Górski P. Bóle kręgosłupa młodzieży szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych zamieszkałej w środowisku miejskim w Polsce, na przykładzie Poznania. Ortop Traumatol Rehabil 2011;13(5):489-503.

Spannbauer A, Danek J. Czy bóle pleców to też twój problem? Kilka uwag praktycznych dla pielęgniarki i rehabilitanta jak troszczyć się o swój kręgosłup. Pielęg Chir Angiol 2008;4(2):129-35.

Stryła W, Jałowska M. Ból w zmianach zwyrodnieniowych kręgosłupa. Now Lek 2006;75(2):179-83.

Walden-Gałuszko K, Majkowicz M, Janiszewska J, Jankowska B. Uwarunkowania psychologiczne percepcji bólu przewlekłego. Badanie porównawcze chorych z różnym patomechanizmem bólu. Psychoonkologia 2008;12(1):1-6.

Rok S, Wytrążek M, Bilski B. Efficacy of therapeutic exercises in low back pain surveyed in a group of nurses. Med Pr 2005;56(3):235-9.

Dobrowolna P, Hagner W. Biomechaniczna analiza korelacji ryzyka wystąpienia choroby przeciążeniowej lędźwiowego odcinka kręgosłupa ze wzrostem i masą ciała pacjenta. Med Biol Sci 2007;21(4):49-51.

Orzechowska A, Talarowska M, Drozda R. Zespół wypalenia zawodowego u lekarzy i pielęgniarek. Pol Merkur Lekarski 2008;24:507-9.

Stępień A. Czy najnowsze badania zmieniają obowiązujące wytyczne leczenia bólu neuropatycznego? Pol Prz Neurol 2010;6:124-5.

Radziszewski KR. Analiza porównawcza aktywności zawodowej pacjentów z dyskopatią lędźwiową leczonych wyłącznie zachowawczo bądź operowanych. Wiad Lek 2007;60(1/2):15-21.

Morton M. Zespoły bólowe kręgosłupa. Przew Lek 2008;5:45-5.

Bochenek A, Reicher M. Anatomia człowieka. Warszawa: PZWL; 2010.

Drake RL, Vogl W, Mitchell AW, Tibbitts R, Richardson P, Horn A. Gray’s anatomy for students. Philadelphia: Churchill Livingstone; 2010.

Stodolny J. Choroba przeciążeniowa kręgosłupa. Epidemia naszych czasów. Kielce: ZL Natura; 1999.

Rakowski A. Kręgosłup w stresie. Jak usunąć ból i jego przyczyny. Gdańsk: GWP; 2008.

Konturek SJ. Fizjologia człowieka. Podręcznik dla studentów medycyny. Wrocław: Urban & Partner; 2007.

Marciniak W, Szulc A. Wiktora Degi. Ortopedia i Rehabilitacja. Warszawa: PZWL; 2003.

Sadowski B. Biologiczne mechanizmy zachowania się ludzi i zwierząt. Warszawa: Wyd. Nauk. PWN; 2009.

Strong J, Unruh AM, Wright A, Baxter GD. Ból. Podręcznik dla terapeutów. Warszawa: DB Publishing; 2008.

McKenzie R, May S. Kręgosłup lędźwiowy. Mechaniczne diagnozowanie i terapia. Poznań: Forum; 2011.

Kasperczyk T. Wady postawy ciała. Kraków: Kasper; 2004.

Cabak A, Wasilewski L, Zdrodowska A, Tomaszewski P. Kontrola bólu u osób z przewlekłym zespołem bólowym kręgosłupa. Ortop Traumatol Rahabil 2011;13(4):361-8.

Żytkowski A, Sosnowiski S, Wrodycka B. Etiopatogeneza choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa. Pol Merkur Lekarski 2006;21(125):498-501.

Garczyński W, Paszkiewicz A, Żukow W. Działanie analgetyczne krioterapii miejscowej i magnetoterapii w chorobie zwyrodnieniowej stawów lędźwiowego odcinka kręgosłupa. In: Czerwińska-Pawluk I, Żukow W, editors. Humanistyczny wymiar fizjoterapii, rehabilitacji, pielęgniarstwa, zdrowia publicznego, turystyki i rekreacji. Radom: Radomska Szkoła Wyższa; 2010. p. 31-43.

Depa A, Drużbicki M. Ocena częstości występowania zespołów bólowych lędźwiowego odcinka kręgosłupa w zależności od charakteru wykonywanej pracy. Prz Med Uniw Rzesz 2008;1:34-41.

Topolska M, Sapuła R, Topolski A, Marczewski K. Ocena skuteczności krótkoterminowej efektywności rehabilitacji kobiet z przewlekłymi bólami dolnego odcinka kręgosłupa z wykorzystaniem kwestionariuszy niepełnosprawności. Ortop Traumatol Rahabil 2011;13(4): 353-60.

Tasiemski T, Angiaszwili-Biedna N, Wilski M. Obiektywna i subiektywna ocena jakości życia osób z reumatoidalnym zapaleniem stawów – doniesienie wstępne. Ortop Traumatol Rahabil 2009;11(4):346-59.

Wysocka-Skurska I, Sierakowska M, Sierakowski S. Ocena jakości życia pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów w zależności od stosowanej terapii farmakologicznej. Reumatologia 2012;50(1):16-23.

Szmyrka-Kaczmarek M, Kowalewski K. Bóle kręgosłupa w schorzeniach reumatycznych. Pol Prz Neurol 2010;6(2):75-85.

Domżał TM. Ból neurogenny w praktyce klinicznej. Pol Prz Neurol 2010;6:125-7.

Chowaniec C, Nowak A, Chowaniec M, Jabłoński C. Uraz kręgosłupa. Zachorowanie w pracy, czy wypadek przy pracy. Problemy opiniodawcze w sprawach o uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy na podstawie analizy materiału Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej i Toksykologii Sądowo-Lekarskiej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. Arch Med Sądowej Kryminol 2008;63:80-5.

Kochanowski J. Bolesna polineuropatia cukrzycowa. Pol Prz Neurol 2010;6:127-8.

Wzorek A. Porównanie przyczyn stresu wśród pielęgniarek pracujących na oddziałach o różnej specyfice. Stud Med 2008;11:33-7.

Taras M, Derewicz G, Walkiewicz M, Budziński W. Sources of job stress among nurses in hospice and surgical ward. Ann Acad Med Gedan 2009;39:145-53.

Kostrzewa-Itrych A, Itrych B. Znaczenie postaci leku w leczeniu bólu przewlekłego na przykładzie preparatów morfiny, fentanylu i buprenofiny. Farm Współ 2011;4:14-25.

Szkutnik-Fiedler D, Kaznowska P, Szałek E, Grześkowiak E. Ból i opioidy – różnice płciowe. Farm Współ 2010;3:186-91.

Matuszewska W, Tomczak H. Ocena wpływu kompleksowej fizjoterapii na poziom bólu w odcinku szyjnym kręgosłupa. Acta Balneol 2011;53(2):124-32.

Tryniszewski W, Żytkowski A, Gadzicki M, Kujawa M, Kujawa J. Próba obiektywizacji efektów fizykoterapii u pacjentów z zespołami bólowymi kręgosłupa w odcinku lędźwiowo-krzyżowym. Acta Balneol 2010;52(3):151-9.

Korabiewska I, Ramos-Florczak B, Lewandowska M, Białoszewski D. Porównanie działania przeciwbólowego magnetoterapii z prądami diadynamicznymi w leczeniu zespołów bólowych dolnego odcinka kręgosłupa. Acta Balneol 2010;52(3):167-74.

Pingot M, Czernicki J, Łabęcka M, Pingot J. Ocena terapii przeciwbólowej metodą wielokrotnego impulsu w zespołach bólowych kręgosłupa. Acta Balneol 2010;52(1):4-9.

Topolska M, Sapuła R, Topolski A, Maciejewski A, Marczewski K. Wpływ aktywności fizycznej na przewlekły ból dolnego odcinka kręgosłupa u kobiet w wieku od 30 do 65 lat. Zam Studia Mat 2011;1(34):45-54.

Chitryniewicz J, Kulis A. Wpływ aktywności ruchowej i zabiegów masażu na dolegliwości bólowe kręgosłupa lędźwiowego u kobiet w ciąży. Ginekol Prakt 2010;2(105):17-22.

Ridan T, Puszczałowska-Lizis E, Mirek M. Łączny wpływ kinezyterapii oraz zabiegów z użyciem borowiny i wód siarczkowo-siarkowodorowych na wybrane parametry funkcjonalne narządu ruchu oraz dolegliwości wynikające z choroby zwyrodnieniowej stawów biodrowych. Acta Balneol 2011;53(1):43-50.

Szubzda M, Kaźmierczak U, Hanger W, Dzirżanowski M. Wpływ masażu leczniczego na poprawę ruchomości i zmniejszenie dolegliwości bólowych kręgosłupa. Fizjoter Pol 2007;7(2):165-70.

Grzegorczyk J, Kwolek A. Współczesne poglądy na temat rehabilitacji w bólach krzyża. Prz Med Uniw Rzesz 2005;2:194-200.

Andrzejewski W, Witkowski T, Kassolik K. Masaż medyczny w przewlekłych zespołach bólowych układu ruchu a zmienność rytmu serca oceniona w 24-godzinnym zapisie EKG metodą Holtera. Fizjoterapia 2003;1(11):23-6.

Chmielewski B. The manual therapy influence on the reduction of migraine pain. Med Rehab 2011;15(4):29-34.




DOI: https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.286

Copyright (c) 2017 Maryla Szpala, Agata Skorupińska, Karolina Kostorz

URL licencji: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/