Czynniki kształtujące obraz ciała u osób po pierwszym zawale serca

Aleksandra Zarek, Jarosław Barański

Abstrakt


Wstęp: Doświadczenie zawału serca może zmienić nastawienie chorych wobec własnej cielesności. Sposób postrzegania i doświadczania własnego ciała może mieć istotny wpływ na przebieg zdrowienia, przestrzeganie zaleceń lekarskich oraz realizowanie prozdrowotnego trybu życia u tych chorych. Celem pracy była psychologiczna analiza związków między obrazem własnego ciała u chorego a czynnikami osobowościowymi, socjodemograficznymi, fizycznymi oraz medycznymi u osób po pierwszym zawale serca. Materiały i metody: Badaniami objęto 160 chorych po pierwszym zawale serca (80 kobiet i 80 mężczyzn) w wieku 34–65 lat (średnia =53,44; SD =6,40). Do badania obrazu ciała wykorzystano Kwestionariusz Obrazu Ciała, obraz siebie okre- ślono za pomocą Testu Przymiotników ACL-37 (Adjective Check List). Wyniki: Poziom zadowolenia z ciała kształtowany był przez dwa wymiary osobowości (Towarzyskość, Słabość i zahamowanie) oraz płeć badanych. Mniejsza satysfakcja z ciała łączyła się z większym nasileniem Słabości i zahamowania oraz mniejszym nasileniem Towarzyskości w profilu osobowości badanych. Kobiety były mniej zadowolone z ciała niż mężczyźni. Znaczenie przypisywane własnemu ciału kształtowane było przez dwa wymiary osobowości (Ekspansywność, Słabość i zahamowanie) chorych oraz ich wiek. Większe znaczenie cielesności nadawały osoby cechujące się w większym stopniu Ekspansywnością, a w mniejszym stopniu Słabością i zahamowaniem oraz osoby starsze. Wnioski: Zmiana ustosunkowania wobec własnego ciała u osób po pierwszym zawale serca powinna uwzględniać kształtowanie właściwości osobowości kluczowych dla poczucia własnej skuteczności oraz umiejętności społecznych.


Słowa kluczowe


body image; personality; myocardial infarction

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Narodowy Program Wyrównywania Dostępności do Profilaktyki i Leczenia Chorób Układu Sercowo-Naczyniowego POLKARD Ministerstwo Zdrowia. http://www.mz.gov.pl/zdrowie-i-profilaktyka/programy-zdrowotne/ konkursy/ogoszenia-narodowy-program-wyrownywania-dostpnoci-doprofilaktyki-i-leczenia-chorob-ukadu-sercowo-naczyniowego-polkard/ (15.06.2016).

Johansson A, Dahlberg K, Ekebergh M. Living with experiences following a myocardial infarction. Eur J Cardiovasc Nurs 2003;2(3):229-36.

Tylka J: Zagadnienia psychologiczne w kardiologii. In: Szczeklik A, Tendera M, editors. Kardiologia, t. II. Kraków: Medycyna Praktyczna; 2010. p. 1093-98.

Ścigała E. Poznawcze uwarunkowania choroby wieńcowej i zawału serca. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM; 1993.

Bille DA. The role of body image in patient compliance and education. Heart Lung 1977;6(1):143-8.

Thomas C. The influence of self-concept on adherence to recommended health regimens in adults with heart failure. J Cardiovasc Nurs 2007;22, 5, 405-16.

Guiry E, Conroy RM, Hickey N, Mulcahy R. Psychological response to an acute coronary event and its effect on subsequent rehabilitation and lifestyle change. Clin Cardiol 1987;10(4):256-60.

Buxant P, Mertens C. Importance subjective et organisation affective de concepts corporels aprẻs incarctus du myocarde. Acta Psychiatr Belg 1977;77(6):720-31.

Baudouin JY, Tiberghien G. Symmetry, averageness, and feature size in the facial attractiveness of women. Acta Psychol (Amst) 2004;117(3): 313-32.

Jackson L. Physical attractiveness: a sociocultural perspective. In: Cash T, Pruzinsky T, editors. Body image. A handbook of theory, research, and clinical practice. New York: The Guilford Press; 2002. p. 13-21.

Głębocka A, Wiśniewska A. Psychologiczny portret kobiet otyłych. In: Głębocka A, Kulbat J, editors. Wizerunek ciała. Portret Polek. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego; 2005. p. 63-78.

Slof R, Mazzeo S, Bulik C. Characteristics of women with persistent thinness. Obes Res 2003;11(8):971-7.

Gilbert-Diamond D, Baylin A, Mora-Plazas M, Villamor E. Correlates of obesity and body image in Colombian women. J Womens Health 2009;18(8):1145-51.

Boyes AD, Fletcher GJ, Latner JD: Male and female body image and dieting in the context of intimate relationships. J Fam Psychol 2007;21(4):764-8.

Ferraro FR, Muehlenkamp JJ, Paintner A, Wasson K, Hager T, Hoverson F. Aging, body image, and body shape. J Gen Psychol 2008;135(4):379-92.

Bardziejewska M. Okres dorastania. Jak rozpoznać potencjał nastolatków? In: Brzezińska A, editor. Psychologiczne portrety człowieka. Gdańsk: PWN; 2005. p. 345-78.

Swami V, Hadji-Michael M, Furnham A. Personality and individual difference correlates of positive body image. Body Image 2008;5(3): 322-5.

Mandal E. Ciało jako proces – ciało jako obiekt. Obraz ciała u studentów Akademii Wychowania Fizycznego i studentów kierunków uniwersyteckich. Czas Psychol 2004;10(1):35-47.

Shaw H, Stice E, Springer DW. Perfectionism, body dissatisfaction, and self-esteem in predicting bulimic symptomatology: lack of replication. Int J Eat Disord 2004;36(1):41-7.

Franzoi SL. The body-as-object versus the body-as-process: gender differences and gender considerations. Sex Roles 1995;33(5):417–37.

Secord P, Jourard S. The appraisal of body-cathexis: body cathexis and the self. J Consult Psychol 1953;17(5):343-7.

Pawłowska B, Opolska A, Papuć E, Witczak W. Aktualny i przedchorobowy obraz siebie pacjentów z chorobą niedokrwienną serca. Psychiatr Pol 2006;40(2):311-22.

Pytkowski M, Tylka J, Kowalska M, Pytkowska H, Kowalik I. Psychologiczna ocena pacjentów z tachyarytmiami nadkomorowymi leczonych ablacją przeznaczyniową. Folia Cardiol 2002;9(3):241-6.

Oleś P, Juros A. Struktura czynnikowa i skupieniowa Testu Przymiotnikowego ACL H.G. Gougha i A.B. Heilbruna. In: Brzeziński J, Hornowska E, editors. Z psychometrycznych problemów diagnostyki psychologicznej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM; 1992. p. 171-201.

Stanisz A. Przystępny kurs statystyki z zastosowaniem Statistica PL na przykładach z medycyny. Tom 1. Statystyki podstawowe. Kraków: StatSoft; 2006. p. 131.

Gastwirth JL, Gel YR, Miao W. The Impact of Levene’s Test of Equality of Variances on Statistical Theory and Practice. Statistical Science 2009;24(3):343-60.

Oleś P. Wprowadzenie do psychologii osobowości. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar; 2008.

Levine MP, Smolak L: Body image development in adolescence. In: Cash T, Pruzinsky T, editors. Body Image. A handbook of theory, research, and clinical practice. New York: The Guilford Press; 2002. p. 74-82.

Wenninger K, Weiss C, Wahn U, Staab D. Body image in cystic fibrosis – development of a brief diagnostic scale. J Behav Med 2003;26(1):81-94.

Vamos M. Body image in chronic illness – a reconceptualization. Int J Psychiatry Med 1993;23(2):163-78.




DOI: https://doi.org/10.21164/pomjlifesci.179

Copyright (c) 2016 Aleksandra Zarek, Jarosław Barański

URL licencji: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/